کتاب بائوم چشه؟

کتاب بائوم چشه؟ نوشته‌ی وودی آلن با ترجمه‌ی زهرا کوثری مجموعه‌ای از داستان‌های طنزآمیز و درعین‌حال تلخ است که نشر به‌پویش آن را منتشر کرده است. این کتاب در متن خود به جهان آشنای آلن سر می‌زند؛ جهانی پر از روشنفکران عصبی، نویسندگان شکست‌خورده، خانواده‌های پرگره، روان‌کاوها، منتقدان ادبی و آدم‌هایی که میان ترس از مرگ، وسواس اخلاقی و بحران‌های عاطفی گیر افتاده‌اند. داستان اصلی کتاب حول شخصیت آشر بائوم می‌چرخد؛ رمان‌نویسی میانسال که مدام با خودش گفت‌وگو می‌کند، از بیماری‌های خیالی رنج می‌برد، از ستاره‌ها و سیاه‌چاله‌ها می‌ترسد و در عین حال می‌خواهد با نوشتن، معنایی برای رنج انسان پیدا کند. در کنار او، همسرش کانی، پسر ناپسرخوانده‌اش ین، برادرش جاش و حلقه‌ای از دوستان، معشوقه‌ها، ناشران و منتقدان حضور دارند که هرکدام بخشی از تناقض‌های زندگی معاصر را نمایندگی می‌کنند. لحن کتاب میان شوخی و جدیت در نوسان است؛ از یک‌سو پر از دیالوگ‌های تند و طعنه‌آمیز است و از سوی دیگر مدام به سراغ مرگ، هولوکاست، خیانت، حسادت و شکست می‌رود. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بائوم چشه؟

کتاب بائوم چشه؟ با محوریت شخصیت آشر بائوم نوشته شده است؛ نویسنده‌ای پنجاه‌وچندساله که در مرز میان فروپاشی عصبی و خودآگاهی افراطی زندگی می‌کند. وودی آلن در این کتاب از همان ابتدا بائوم را در حال حرف‌زدن با خودش نشان می‌دهد؛ گفت‌وگوهایی طولانی، پر از کنایه، خودسرزنش‌گری و تحلیل‌های فلسفی که کم‌کم به ستون فقرات روایت تبدیل می‌شوند. بائوم نویسنده‌ای است که می‌خواهد «ادبیات جدی» خلق کند، از سرگرمی صرف بیزار است و رؤیای تأثیرگذاشتن بر «روح انسان» را در سر دارد، اما در عمل با نقدهای منفی، فروش کم کتاب‌ها و بی‌اعتنایی منتقدان روبه‌رو می‌شود. او در زندگی شخصی هم وضع بهتری ندارد: چند ازدواج شکست‌خورده، رابطه‌ای فرسوده با همسر فعلی‌اش کانی، سوءظن نسبت به برادرش جاش، حسادت به موفقیت ادبی ین و ترس دائمی از بیماری، پیری و مرگ. در پس این موقعیت‌ها، آلن تصویری از نویسنده‌ای ارائه کرده است که میان جاه‌طلبی هنری و واقعیت بی‌رحم بازار، میان اخلاق فردی و خودخواهی‌های پنهان، و میان میل به معنا و تجربه‌ی پوچی در نوسان است. کتاب بائوم چشه؟ در چند بخش بلند روایت می‌شود که هرکدام مانند فصل‌های یک رمان عمل می‌کنند و در آن‌ها گذشته و حال بائوم، ازدواج‌هایش، رابطه‌اش با کانی و ین، و همچنین مسیر حرفه‌ای‌اش به‌تدریج باز می‌شود. در بخش‌های ابتدایی، تمرکز بر عادت عجیب بائوم به گفت‌وگو با خودش و قدم‌زدن‌هایش در ملک روستایی کانی است؛ جایی که او در میان درختان و کنار برکه، با صدای بلند با خود بحث می‌کند، از وضعیت ادبیات، مرگ تئاتر، بی‌عدالتی جهان و بی‌استعدادی خودش می‌نالد و در عین حال به همه چیز طعنه می‌زند. در ادامه، کتاب بائوم چشه؟ به گذشته‌ی او برمی‌گردد؛ ازدواج اولش با نینا، دل‌بستن به خواهر دوقلوی او، مراجعه به روان‌کاو، ازدواج دوم با تایلر و ترک‌شدن توسط او، و سپس آشنایی با کانی در یک مهمانی شب سال نو. فصل‌های میانی به رابطه‌ی پیچیده‌ی بائوم و کانی، بزرگ‌شدن ین، علاقه‌ی کانی به مردان «خلاق»، و حسادت پنهان بائوم به موفقیت ادبی ین می‌پردازد. در کنار این خط اصلی، اپیزودهایی درباره‌ی نقدهای منفی، نمایشنامه‌های شکست‌خورده، مقاله‌های بائوم درباره‌ی هولوکاست، وسواس او نسبت به ستاره‌ها، سیاه‌چاله‌ها و فاجعه‌های تاریخی و همچنین ماجرای فراموش‌شدن پیش‌بند فراماسونی پدر در خاک‌سپاری‌اش، فضای کتاب را پر می‌کند. در مجموع، کتاب بائوم چشه؟ تصویری طنزآلود اما تیره از روشنفکری شهری، خانواده‌های طبقه‌ی متوسط مرفه و بحران‌های اخلاقی و وجودی آن‌ها ارائه کرده است.

خلاصه داستان بائوم چشه؟

در مرکز کتاب بائوم چشه؟ آشر بائوم قرار دارد؛ رمان‌نویسی که در پنجاه‌ویک‌سالگی ناگهان متوجه می‌شود مدام با خودش حرف می‌زند. این گفت‌وگوها نه صرفاً زمزمه‌های معمول، بلکه بحث‌های مفصل و گاهی خشن با «خودِ دوم» او هستند؛ خودی که بی‌رحمانه قضاوت می‌کند، به او می‌گوید استعدادش متوسط است، رمان‌هایش موعظه‌گر و خسته‌کننده‌اند و کانی حق داشته از او انتظار «کارهای بزرگ» داشته باشد. بائوم در این مکالمه‌های درونی، هم از خودش دفاع می‌کند و هم خودش را تخریب می‌کند؛ از یک‌سو بر «عمق» و جدیت آثارش پافشاری می‌کند و از سوی دیگر می‌پذیرد که در عمل، نه بازار و نه منتقدان او را جدی نگرفته‌اند. زندگی عاطفی بائوم به همان اندازه آشفته است. او چند ازدواج ناموفق پشت سر گذاشته: ازدواج اول با نینا که با دل‌بستن او به خواهر دوقلوی نینا به فاجعه تبدیل شد، ازدواج دوم با تایلر که او را برای یک نوازنده‌ی راک ثروتمند ترک کرد، و حالا زندگی مشترک با کانی؛ زنی زیبا، باهوش، تربیت‌شده در فضای هالیوود و عادت‌کرده به نابغه‌ها. کانی در منطقه‌ی روستایی برکشایر خانه‌ای دارد، عاشق طبیعت، باغبانی و معاشرت با هنرمندان است و پسرش ین را در همین فضا بزرگ کرده است. ین از کودکی لوس اما بااستعداد تصویر شده؛ پسری کتاب‌خوان، حساس و زودبالغ که بعدها به نویسنده‌ای موفق تبدیل می‌شود و اولین رمانش به فروش بالا و نامزدی جایزه‌ی مهمی می‌رسد. این موفقیت، حسادت و تحقیر پنهان بائوم را نسبت به او تشدید می‌کند؛ بائوم او را «پاتز کوچک» می‌نامد و در عین حال می‌بیند که همان منتقدانی که او را نادیده گرفته‌اند، ین را تحسین می‌کنند. در کنار این خط اصلی، کتاب بائوم چشه؟ مدام به گذشته و حاشیه‌ها سر می‌زند: به مقاله‌ی بائوم درباره‌ی هولوکاست و نویسندگانی مثل تادئوش بوروفسکی، به رمانی که درباره‌ی اردوگاه کار اجباری نوشته و به خاطر «سبک‌سازی هولوکاست» مورد حمله قرار گرفته، به نمایشنامه‌هایی که روی صحنه شکست خورده‌اند و نقدهایی که آن‌ها را «سنگین و عامیانه‌آموز» خوانده‌اند. بائوم در واکنش به این شکست‌ها، هم به ابتذال سرگرمی‌سازی حمله می‌کند و هم از این که آثارش «تأثیرگذار» نشده‌اند رنج می‌برد. او در زندگی روزمره نیز با موجی از ترس‌ها و وسواس‌ها دست‌وپنجه نرم می‌کند: حملات پنیک هایپوکندریایی، ترس از سیاه‌چاله‌ها و ستاره‌های دور، کلاستروفوبیا در پارکینگ‌های زیرزمینی، و حتی وحشت از این که در خانه‌ی روستایی، نیمه‌شب ماشینی ناشناس وارد جاده‌ی خلوت شود. در بخش دیگری از کتاب، ماجرای فراماسون‌بودن پدر و فراموش‌شدن پیش‌بند پوست‌بره در خاک‌سپاری او، بهانه‌ای می‌شود برای گفت‌وگوی عجیب بائوم با برادرش جاش درباره‌ی بیرون‌آوردن جسد پدر از قبر؛ صحنه‌ای که هم خنده‌دار است و هم غریب. در تمام این مسیر، گفت‌وگوهای درونی بائوم مانند یک نوار صوتی دائمی ادامه دارد و نشان می‌دهد چگونه ذهنی پر از سواد، ارجاع و حساسیت اخلاقی، می‌تواند هم‌زمان گرفتار خودبیزاری، حسادت، ترس و فلج‌شدن در عمل باشد.

چرا باید کتاب بائوم چشه؟ را بخوانیم؟

کتاب بائوم چشه؟ تصویری نزدیک و بی‌پرده از ذهن یک نویسنده‌ی میانسال ارائه کرده است که میان جاه‌طلبی هنری، شکست‌های شغلی و عاطفی و ترس‌های وجودی گیر افتاده است. این اثر نشان می‌دهد چگونه گفت‌وگوهای درونی می‌توانند به میدان نبردی دائمی تبدیل شوند؛ جایی که خودآگاهی، به‌جای کمک، به منبع اضطراب و فلج‌شدن بدل می‌شود. طنز کتاب در سطح شوخی‌های کلامی و موقعیت‌های کمیک متوقف نمی‌ماند و به‌تدریج به طنزی تلخ و گزنده درباره‌ی خانواده، ازدواج، رابطه‌ی والد و فرزند، حسادت میان نسل‌ها و رقابت پنهان در جهان ادبیات تبدیل می‌شود. در این میان، شخصیت‌هایی مثل کانی و ین، فقط تیپ‌های فرعی نیستند؛ هرکدام نماینده‌ی نوعی نگاه به زندگی، موفقیت و خلاقیت هستند و تضاد آن‌ها با بائوم، لایه‌های مختلفی از موضوعاتی مثل «استعداد»، «اعتبار»، «اخلاق» و «معنا» را آشکار کرده است. خواندن این کتاب برای کسانی که به ترکیب شوخ‌طبعی، خودکاوی و تأمل فلسفی علاقه‌مند هستند، فرصتی است برای تماشای از نزدیک ذهنی که هم‌زمان می‌خندد، می‌ترسد، تحلیل می‌کند و خودش را زیر سؤال می‌برد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب بائوم چشه؟ به کسانی پیشنهاد می‌شود که به طنز تلخ و شخصیت‌های عصبی و پرگفت‌وگو علاقه‌مند هستند؛ به دانشجویان و علاقه‌مندان ادبیات که می‌خواهند از زاویه‌ای درونی‌تر با جهان نویسندگان، نقد ادبی و وسواس‌های خلاقه روبه‌رو شوند؛ به کسانی که دغدغه‌هایی مثل ترس از شکست، حسادت به موفقیت دیگران، بحران میانسالی و پرسش از معنای رنج انسانی برایشان آشنا است؛ و به مخاطبانی که آثار وودی آلن را در سینما دنبال کرده‌اند و کنجکاو هستند نسخه‌ی نوشتاری همان جهان پر از شوخی، اضطراب و فلسفه را تجربه کنند.