کتاب آموزش کاربردی PLC LOGO V8

کتاب آموزش کاربردی PLC LOGO V8 نوشته‌ی آرش برجی و به‌کوشش موسسه‌ی فرهنگی هنری دیباگران تهران منتشر شده است. این کتاب به‌طور کامل به آموزش کار با کنترل‌کننده‌ی منطقی قابل‌برنامه‌ریزی لوگوی زیمنس در ورژن ۸ و ۸٫۳ اختصاص دارد و از همان صفحات آغازین با ترکیب توضیح‌های فنی و تجربه‌ی میدانی نویسنده در صنعت برق و اتوماسیون، خواننده را وارد فضای واقعی پروژه‌های صنعتی می‌کند. ساختار اثر از معرفی مفهوم PLC و مزایای استفاده از آن در خطوط تولید و سیستم‌های کنترلی شروع شده و سپس به‌صورت گام‌به‌گام سراغ سخت‌افزار لوگو، نحوه‌ی سیم‌کشی ورودی‌ها و خروجی‌ها، ماژول‌های افزایشی، نصب روی ریل و اتصال به منبع تغذیه می‌رود. در ادامه، محیط نرم‌افزار LOGO! Soft Comfort، زبان‌های برنامه‌نویسی نردبانی و بلوک‌دیاگرام، شبیه‌ساز داخلی و سپس مجموعه‌ی گسترده‌ای از دستورات دیجیتال و آنالوگ، تایمرها، شمارنده‌ها، توابع کنترلی و شبکه‌سازی لوگو با سایر PLCها و وب‌سرور معرفی شده است. نویسنده در مقدمه تأکید کرده است که تلاش کرده مطالب را «کاملاً کاربردی و پروژه‌محور» و دور از پیچیدگی‌های تئوریک ارائه کند و تجربه‌ی بیش از ۱۵ سال حضور در صنعت و تدریس PLC را در قالب مثال‌ها و پروژه‌های متنوع منتقل کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب آموزش کاربردی PLC LOGO V8

کتاب آموزش کاربردی PLC LOGO V8 با تمرکز بر سری لوگوی شرکت زیمنس نوشته شده و آرش برجی در مقدمه توضیح داده است که هدف او انتقال تجربه‌ی عملی از کار با انواع PLCها و به‌طور خاص لوگو در محیط‌های صنعتی واقعی است. متن با تعریف PLC، نقش آن در افزایش دقت، سرعت، کاهش خطای انسانی و صرفه‌جویی در هزینه و فضا آغاز می‌شود و مزایایی مانند کاهش حجم سیم‌کشی، سازگاری با شبکه‌های ارتباطی، مقاومت در برابر نویز و امکان پسوردگذاری روی برنامه را به‌تفصیل شرح داده است. سپس نویسنده انواع مدل‌های لوگوی زیمنس و نرم‌افزارهای موردنیاز هر سری را فهرست کرده و مشخص می‌کند که در این کتاب تمرکز بر سری LOGO! 8 است. فصل اول به‌طور کامل به سخت‌افزار اختصاص دارد: منبع تغذیه‌های مخصوص لوگو، تفاوت مدل‌های ۲۴ ولت DC و ۲۳۰ ولت AC، تشخیص نوع تغذیه و خروجی‌ها از روی کد فنی، نحوه‌ی نصب ماژول اصلی روی ریل، اتصال ماژول‌های افزایشی، سیم‌کشی ورودی‌ها و خروجی‌های دیجیتال رله‌ای و ترانزیستوری، و معیار انتخاب هرکدام بر اساس جریان، نوع بار و تعداد سوئیچ‌زنی. در همین فصل، ماژول‌های افزایشی دیجیتال و آنالوگ، ورودی‌های آنالوگ داخلی لوگو، ماژول‌های مخصوص سیگنال‌های ۰ تا ۱۰ ولت، ۴ تا ۲۰ میلی‌آمپر و سنسورهای دما مانند PT100، و نیز ماژول خروجی آنالوگ برای کنترل اینورتر، شیر برقی تدریجی یا دمپر معرفی شده است. کتاب آموزش کاربردی PLC LOGO V8 در فصل دوم وارد محیط نرم‌افزار LOGO! Soft Comfort می‌شود و سه زبان برنامه‌نویسی نردبانی (LAD)، بلوک‌دیاگرام (FBD) و UDF را معرفی کرده است. نویسنده با مقایسه‌ی یک مدار فرمان راه‌اندازی موتور و معادل آن در زبان نردبانی، نشان می‌دهد که چگونه منطق مدار فرمان به‌راحتی به برنامه‌ی PLC تبدیل می‌شود. سپس ایجاد پروژه‌ی جدید، انتخاب ورژن سخت‌افزار، مشاهده‌ی تعداد ورودی‌ها و خروجی‌ها، کار با نوار ابزار، پنجره‌ی المان‌ها و محیط اصلی برنامه‌نویسی توضیح داده شده است. بخش مهمی از این فصل به شبیه‌ساز نرم‌افزار اختصاص دارد: نحوه‌ی فعال‌سازی شبیه‌ساز، استفاده از سوئیچ و لامپ مجازی برای تست ورودی و خروجی، توقف و ادامه‌ی اجرای برنامه و تنظیم نوع ورودی‌ها به‌صورت شستی، سوئیچ یا مولد پالس. از فصل سوم به بعد، کتاب به‌صورت پروژه‌محور دستورات برنامه‌نویسی را معرفی کرده است: نام‌گذاری المان‌ها با کامنت، استفاده از فلگ‌ها یا خروجی‌های مجازی، پیاده‌سازی خودنگهدار، اینترلاک، مدار چپ‌گرد و راست‌گرد، راه‌اندازی ستاره–مثلث، کنترل پمپ آب با فلوترهای مخزن و چاه، و سپس معرفی توابعی مانند فلیپ‌فلاپ، تایمرها، شمارنده‌ها، توابع آنالوگ، کنترل‌کننده‌های PID، شبکه‌سازی لوگو با S7-1200، کار با کارت حافظه و وب‌سرور داخلی. در انتهای کتاب نیز چند پیوست درباره‌ی فرمت اعداد، تبدیل مبناها و نحوه‌ی ارتباط لوگو با نرم‌افزار TIA Portal آمده است.

خلاصه کتاب آموزش کاربردی PLC LOGO V8

در آموزش کاربردی PLC LOGO V8 نویسنده ابتدا مفهوم PLC را با تکیه‌بر مثال‌های صنعتی توضیح می‌دهد: اینکه PLC به‌عنوان مغز سیستم اتوماسیون، سیگنال‌های ورودی را از سنسورها، شستی‌ها، سوئیچ‌ها و تجهیزات اندازه‌گیری دریافت می‌کند، آن‌ها را به سیگنال استاندارد قابل‌فهم برای واحد پردازش تبدیل می‌کند و براساس برنامه‌ی کنترلی، فرمان مناسب را به خروجی‌ها مانند کنتاکتورها، شیرهای برقی، اینورترها و چراغ‌های سیگنال ارسال می‌کند. مزایای استفاده از PLC نسبت به مدارهای رله–کنتاکتوری سنتی شامل کاهش هزینه‌ی تجهیزات، کاهش حجم تابلو، کم‌شدن سیم‌کشی، افزایش سرعت اجرا و امکان تغییر منطق کنترلی تنها با ویرایش برنامه تشریح شده است. سپس کتاب وارد جزئیات سخت‌افزار لوگو می‌شود: تشخیص نوع تغذیه و خروجی‌ها از روی کد فنی، تفاوت خروجی رله‌ای و ترانزیستوری، محدودیت جریان هرکدام، نحوه‌ی سیم‌کشی ورودی‌های دیجیتال در مدل‌های ۲۴ ولت DC و ۲۳۰ ولت AC، استفاده از ورودی‌های چندمنظوره برای سیگنال آنالوگ ۰ تا ۱۰ ولت، و اتصال ماژول‌های افزایشی دیجیتال و آنالوگ. نویسنده نشان می‌دهد که چگونه می‌توان با ماژول‌های آنالوگ، سیگنال‌های دما، فشار، سطح، سرعت و… را به لوگو وارد کرد یا از خروجی آنالوگ برای کنترل سرعت موتور و میزان بازشدن شیر استفاده نمود. در بخش نرم‌افزار، سه زبان LAD، FBD و UDF معرفی شده و تمرکز اصلی بر LAD و FBD است. ایجاد پروژه، انتخاب ورژن سخت‌افزار، کار با نوار ابزار، قرار دادن المان‌ها، سیم‌کشی منطقی بین آن‌ها و استفاده از شبیه‌ساز برای تست برنامه گام‌به‌گام توضیح داده شده است. نویسنده با پروژه‌های ساده شروع می‌کند: روشن و خاموش‌کردن موتور با سوئیچ، پیاده‌سازی مدار خودنگهدار با شستی استارت و استاپ، تبدیل ورودی‌ها به شستی در شبیه‌ساز، و سپس به‌سراغ مدارهای صنعتی‌تر می‌رود: کنترل موتور با پدال و استارت دائم، استفاده از فلگ‌ها به‌عنوان رله‌ی کمکی مجازی، اینترلاک بین دو خروجی برای جلوگیری از روشن‌شدن هم‌زمان، مدار چپ‌گرد و راست‌گرد، چپ‌گرد و راست‌گرد سریع، راه‌اندازی ستاره–مثلث و کنترل پمپ آب با سه فلوتر (دو فلوتر در مخزن و یک فلوتر در چاه). در فصل‌های بعدی، دستورات پیشرفته‌تر معرفی شده است: فلپ‌فلاپ‌ها برای جایگزینی خودنگهدار، انواع تایمرها (تأخیر در وصل، تأخیر در قطع، پله‌ای، حافظه‌دار، مولد پالس، راه‌پله، هفتگی، سالانه، نجومی)، تنظیم تاریخ و ساعت داخلی، شمارنده‌های بالا و پایین‌شمار، توابع نمایش پیام و شیفت رجیستر، پردازش سیگنال‌های آنالوگ با مقایسه‌کننده‌ها، تقویت‌کننده‌ها، تبدیل محدوده‌ی سیگنال و محاسبه‌ی مقدار متوسط. سپس کنترل‌کننده‌های PID، مفاهیم پایه‌ی سیستم‌های کنترلی، تأثیر ضرایب بر منحنی پاسخ و پیاده‌سازی آن‌ها در لوگو بررسی شده است. در ادامه، برنامه‌نویسی به زبان گیت‌های منطقی، تعریف نام برای ورودی و خروجی‌ها، محافظت از توابع، ذخیره و بازیابی برنامه روی کارت حافظه، شبکه‌سازی لوگو با S7-1200، ارسال و دریافت سیگنال دیجیتال و آنالوگ روی شبکه، راه‌اندازی وب‌سرور داخلی لوگو و تغییر مقادیر از طریق مرورگر، پسوردگذاری روی برنامه و در پایان، مبحث انکودرها، انواع آن‌ها، رزولوشن و نحوه‌ی استفاده در پروژه‌های شمارش و موقعیت‌یابی مطرح شده است. پیوست‌ها نیز به فرمت اعداد، تبدیل اعشاری به باینری و نحوه‌ی آدرس‌دهی در نرم‌افزار می‌پردازند.

چرا باید کتاب آموزش کاربردی PLC LOGO V8 را بخوانیم؟

آموزش کاربردی PLC LOGO V8 چند ویژگی برجسته دارد که آن را برای یادگیری کار با لوگوی زیمنس قابل‌توجه کرده است. نخست این‌که نویسنده از ابتدا کتاب را بر پایه‌ی تجربه‌ی صنعتی نوشته است؛ یعنی تقریباً در هر فصل، مثال‌ها و پروژه‌هایی دیده می‌شود که مستقیماً از محیط‌های واقعی مانند راه‌اندازی موتور سه‌فاز، کنترل پمپ، مدار چپ‌گرد و راست‌گرد، ستاره–مثلث، کنترل سطح مخزن و کار با فلوترها گرفته شده است. این رویکرد باعث شده مفاهیم انتزاعی PLC در قالب سناریوهای ملموس توضیح داده شود. دوم این‌که کتاب آموزش کاربردی PLC LOGO V8 هم سخت‌افزار و هم نرم‌افزار را پوشش داده است. خواننده فقط با محیط برنامه‌نویسی آشنا نمی‌شود، بلکه نحوه‌ی انتخاب مدل مناسب لوگو، تشخیص نوع تغذیه و خروجی، سیم‌کشی ورودی‌ها و خروجی‌ها، اتصال ماژول‌های افزایشی، کار با سیگنال‌های آنالوگ و حتی نکات حفاظتی مانند استفاده از فیوز و وریستور را نیز می‌بیند. این ترکیب باعث می‌شود درک بهتری از ارتباط بین نقشه‌ی تابلو، سیم‌کشی و برنامه‌ی PLC شکل بگیرد. سوم، ساختار فصل‌ها از ساده به پیچیده تنظیم شده است. ابتدا پروژه‌های بسیار ساده برای آشنایی با منطق نردبانی و شبیه‌ساز مطرح شده و به‌تدریج به سمت مدارهای ترکیبی، اینترلاک، فلگ‌ها، تایمرهای متنوع، شمارنده‌ها، پردازش آنالوگ و در نهایت کنترل‌کننده‌های PID و شبکه‌سازی پیش رفته است. این روند برای کسانی که از مدار فرمان و برق صنعتی وارد دنیای PLC می‌شوند، مسیر یادگیری نسبتاً منظم و قابل‌پیگیری فراهم کرده است. چهارم، کتاب به جزئیاتی پرداخته است که معمولاً در آموزش‌های مقدماتی PLC کمتر دیده می‌شود؛ مثل نحوه‌ی تنظیم نوع ورودی‌ها در شبیه‌ساز (شستی، سوئیچ، مولد پالس)، استفاده‌ی درست از فلگ‌ها برای جلوگیری از هدررفتن خروجی‌های سخت‌افزاری، نکات مربوط به انتخاب خروجی رله‌ای یا ترانزیستوری بر اساس نوع بار و تعداد سوئیچ‌زنی، و نیز کار با کارت حافظه، وب‌سرور داخلی و شبکه‌ی اترنت لوگو. این جزئیات برای کسی که می‌خواهد از سطح تمرین‌های ساده فراتر برود و در محیط کار با لوگو سروکار داشته باشد اهمیت زیادی دارد. در نهایت، وجود پیوست‌هایی درباره‌ی فرمت اعداد، تبدیل مبناها و آدرس‌دهی در نرم‌افزار کمک می‌کند خواننده در برخورد با مباحث عددی، شمارنده‌ها و پردازش آنالوگ دچار سردرگمی نشود و بتواند ارتباط بین مقادیر فیزیکی، سیگنال‌های آنالوگ و مقادیر داخلی PLC را بهتر درک کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

آموزش کاربردی PLC LOGO V8 به کسانی پیشنهاد می‌شود که در حوزه‌ی برق صنعتی، اتوماسیون و کنترل مشغول به تحصیل یا کار هستند و می‌خواهند به‌طور مشخص با لوگوی زیمنس کار کنند. این کتاب به هنرجویان و دانشجویان رشته‌های برق، الکترونیک و مکاترونیک که با مدار فرمان آشنا هستند و می‌خواهند وارد دنیای PLC شوند پیشنهاد می‌شود. همچنین به تکنسین‌ها، نصابان تابلوهای برق، تعمیرکاران و برنامه‌نویسانی که در پروژه‌های کوچک و متوسط صنعتی، ساختمانی یا تاسیساتی از لوگو استفاده می‌کنند یا قصد جایگزینی مدارهای رله–کنتاکتوری با PLC را دارند توصیه می‌شود. برای کسانی که با LOGO! Soft Comfort کار می‌کنند و به‌دنبال درک بهتر تایمرها، شمارنده‌ها، سیگنال‌های آنالوگ، شبکه‌سازی لوگو و وب‌سرور داخلی آن هستند نیز این کتاب می‌تواند منبع مناسبی باشد.