کتاب کلنل خواب ندارد

کتاب کلنل خواب ندارد (Le colonel ne dort pas) نوشته امیلی‌ ین ملفتو، در شهری بی‌نام و جنگ‌زده رخ می‌دهد و داستان کلنلی متخصص بازجویی و شکنجه را روایت می‌کند که شب‌ها از هجوم ارواح قربانیانش و مردماهی‌هایی که در رؤیاهایش شناورند، لحظه‌ای خواب به چشم نمی‌بیند. متن کتاب میان نثر روایی و شعر در نوسان است و فضای مه‌آلود، باران بی‌وقفه و شهر خاکستری، پس‌زمینه‌ی ذهن آشفته‌ی قهرمان را شکل می‌دهد. آمنه کرمی این داستان را برای نشر نیماژ ترجمه کرده است. نسخه الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب کلنل خواب ندارد

کتاب کلنل خواب ندارد داستانی بلند از امیلی‌ ین ملفتو است که در سرزمینی جنگ‌زده و بی‌نام می‌گذرد؛ جایی که باران بی‌وقفه می‌بارد، شهر به توده‌ای از ویرانه و گل بدل شده و مرز میان خواب و بیداری از هم می‌پاشد. در مرکز این جهان خاکستری، کلنلی قرار دارد که متخصص بازجویی و شکنجه است و روزها در زیرزمین بخش ویژه کار می‌کند و شب‌ها در اتاقی تنها با لشکری از ارواح قربانیانش روبه‌رو می‌شود.

در داستان روایت بیرونیِ جنگ و بازپس‌گیری شهر، با تک‌گویی‌های درونی کلنل درهم تنیده شده است. بخش‌هایی که به‌ صورت شعرگونه نوشته شده‌اند، صدای اعتراف، توجیه، خشم و فروپاشی او را بازتاب می‌دهند؛ جایی که قربانیان را شهیدان من، شکنجه‌گران من خطاب می‌کند. 

امیلی‌ ین ملفتو در کتاب کلنل خواب ندارد با رفت‌وآمد میان صحنه‌های بازجویی در محله‌ی دباغ‌ها، فضای متروک کاخ فرماندهی و مونولوگ‌های طولانی کلنل، تصویری از جنگ ارائه کرده که در آن، پیروزی، شکست، گناه و مجازات در هم حل می‌شوند و شهر و آدم‌ها به سایه‌هایی در مه بدل می‌شوند.

خلاصه داستان کلنل خواب ندارد

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند! 

داستان کلنل خواب ندارد بر محور ذهن و زندگی کلنلی می‌چرخد که سال‌ها در جنگ، بازجویی و شکنجه غرق بوده است. او روزها در زیرزمین بخش ویژه، مردان را می‌شکند و از آن‌ها اطلاعات بیرون می‌کشد و شب‌ها در اتاقی تنها، با قربانیانش روبه‌رو می‌شود که به شکل مردماهی‌ها و سایه‌ها بازمی‌گردند و خواب را از او می‌گیرند. 

در کتاب، گذشته‌ی کلنل از اولین کشته‌اش در میدان جنگ تا عملیات برق‌گرفتگی در باتلاق‌ها و ساختن جاده‌ای از اجساد، به‌ صورت اعتراف‌های گسسته و شعرگونه بازگو می‌شود. همزمان، ژنرالی که در کاخ مرمری زیر باران و نشت ناودان‌ها فرو می‌پاشد و گماشته‌ای که در تاریکی دخمه می‌ایستد و سعی می‌کند صندلی او را نبیند، نشان می‌دهند چگونه خشونت، همه‌ی سطوح قدرت را فرسوده کرده است.

چرا باید کتاب کلنل خواب ندارد را بخوانیم؟

خواندن این کتاب امکان ورود به ذهن شکنجه‌گری را فراهم می‌کند که هم عامل خشونت است و هم اسیر آن. داستان با ترکیب نثر روایی و قطعات شعرگونه، جنگ را نه از زاویه‌ی قهرمانی، بلکه از منظر گناه، بی‌خوابی و فروپاشی درونی نشان داده و تصویری ماندگار از شهر، باران و سایه‌ها می‌سازد.

خواندن کتاب کلنل خواب ندارد را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کلنل خواب ندارد به کسانی پیشنهاد می‌شود که به داستان‌هایی درباره‌ی جنگ و خشونت سیاسی علاقه‌مندند. همچنین به خوانندگانی پیشنهاد می‌شود که از متن‌های تجربی، تک‌گویی‌های طولانی و فضاهای تیره و وهم‌آلود استقبال می‌کنند.

درباره امیلی‌ ین ملفتو

امیلی ین ملفتو (Emilienne Malfatto) (متولد ۱۹۸۹)، روزنامه‌نگار، عکاس مستند و نویسنده‌ی فرانسوی است که بخش عمده‌ی تمرکز حرفه‌ای خود را بر بازتاب واقعیت‌های اجتماعی و لایه‌های پنهان زندگی در مناطق بحرانی، به‌ویژه خاورمیانه و شمال آفریقا معطوف کرده است. او پس از فارغ‌التحصیلی در رشته‌ی روزنامه‌نگاری از مؤسسه‌ی ساینس‌پوی پاریس، مسیر کاری خود را با فعالیت در یک نشریه‌ی کلمبیایی آغاز کرد و سپس به عنوان خبرنگار آژانس خبری فرانس‌پرس (AFP) به خاورمیانه اعزام شد و چندین گزارش و مستند تصویری هم برای نشریاتی همچون نیویورک‌تایمز و واشنگتن‌پست تهیه کرد.

ملفتو در حوزه‌ی عکاسی مستند نیز شناخته‌ شده است. او چند رمان هم نوشته، که معروف‌ترینش، رمان تحسین‌شده‌ی «دجله به حال تو ناله کند» است که به واکاوی فاجعه‌ی زن‌کشی و هنجارهای سخت‌گیرانه‌ی جنسیتی در جامعه‌ی عراق می‌پرداخت.

جوایز و افتخارات کتاب کلنل خواب ندارد

• برنده‌ی Prix littéraire du Barreau de Marseille (سال ۲۰۲۳)

چه نسخه‌های دیگری از کتاب کلنل خواب ندارد منتشر شده است؟

• کتاب سرهنگ نمی خوابد، ترجمه‌ی ابوالفضل الله دادی، نشر افق

بخشی از کتاب کلنل خواب ندارد

«کلنل صبح سردی از راه می‌رسد و آن روز آسمان بنا می‌کند به باریدن. حالا فصلی از سال است که جهان در رنگی یکنواخت حل می‌شود. خاکستریِ آسمانِ گرفته، خاکستری آدم‌ها، خاکستری شهر و ویرانه‌هایش، خاکستری رودخانهٔ عظیم با جریان آرامش. کلنل یک روز صبح از راه می‌رسد و گویی از میان مه ظاهر شده، خودش چنان خاکستری است که خیال می‌کنی توده‌ای است از ذرات بی‌رنگ، از خاکستر، گویی از این جهان خالی از خورشید زاده شده. سرباز کشیک با دیدن او که از جیپ پیاده می‌شود در دل می‌گوید انگار شبح است. گماشته خبردار می‌ایستد و می‌گوید کلنل شبیه به آن مردهایی است که دیگر برقی در عمق چشمشان نمی‌درخشد و از زمانی که عازم جنگ شده گاهی به آن‌ها بر خورده. فقط کلاه بِرهٔ قرمزش یادآور می‌شود که زندگی رنگ‌ورویی دارد.

خانهٔ بزرگ مصادره‌شده‌ای که حالا دیگر تبدیل به مرکز فرماندهی و محل سکونت درجه‌دارها شده، بر فراز تپه قد علم کرده. کاخی است قدیمی از دورهٔ دیکتاتور گذشته و حکومت پیشین. علاقه به اشیای درخشان از کف تا سقف به چشم می‌خورد، مرمر، طلاکاری و ستون‌هایی که قرار است ایونی به نظر برسند، صندلی‌های بزرگ با نشیمن سفت مثل بتن که برای میهمانان استفاده می‌شود و ناراحتی طولانی‌مدتی برایشان فراهم می‌کند، اما آداب‌ورسوم ایجاب می‌کند که هیچ نشانه‌ای از آن بروز ندهند. روی طاقچهٔ واقع در ورودی کاخ، نیم‌تنه‌ای بی‌سر دیده می‌شود- آخر نمی‌توانستند جابه‌به‌جایش کنند و تمثال دیکتاتور پیشین را نشان می‌دهد، همان کسی که زمان ساخت پیکره به او دیکتاتور نمی‌گفتند.»