کتاب دستگاه دوزخ دانته

کتاب دستگاه دوزخ دانته (The system of Dante's Hell)، نوشته امیری باراکا و ترجمه علیرضا عامری، داستانی تندوتیز، تکه‌تکه و آمیخته با شعر، خاطره و نمایش است که بر پایه‌ی دوزخ دانته شکل گرفته و نشر نیماژ در سال ۱۴۰۴ آن را منتشر کرده است. این اثر مسیر کودکی تا جوانی یک مرد سیاه‌پوست آمریکایی را در شهرها و محله‌های مختلف، زیر سایه‌ی نژادپرستی، خشونت و تبعید فرهنگی دنبال می‌کند. این کتاب حلقه‌های دوزخ دانته را به محله‌ها، خیابان‌ها، روابط و خاطرات سیاهان پیوند می‌زند و از دل آن تصویری از زیست روزمره، خشم فروخورده و جست‌وجوی هویت بیرون می‌کشد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب دستگاه دوزخ دانته اثر امیری باراکا

کتاب دستگاه دوزخ دانته اثری از امیری باراکاست که در میانه‌ی مسیر زندگی فکری او، میان لروی جونز و نام تازه‌اش، شکل گرفته است. این کتاب در بستر جنبش‌های سیاهان آمریکا، شیفتگی نویسنده به جَز، تجربه‌ی او از محله‌های سیاه‌نشین، دانشگاه هاوارد، نیروی هوایی و دهکده‌ی گرینویچ نوشته شده و پلی میان شعر، تئاتر سیاسی و رمان‌نویسی تجربی است. مترجم در مقدمه، زندگی و دگرگونی فکری باراکا را از کمونیسم و اسلام‌خواهی تا گرایش به مارکسیسم جهان‌سومی مرور کرده است.

کتاب دستگاه دوزخ دانته ساختاری حلقه‌وار دارد که مستقیماً از دوزخ دانته الهام گرفته شده است. متن با «بی‌حاصلان» و «دهلیز» آغاز می‌شود و سپس حلقه‌های ۱ تا ۹ دوزخ را با عنوان‌هایی مانند «کافران پرهیزکار»، «هرزگان»، «شکم‌بارگان»، «زیاده‌خواهان و اسراف‌کاران»، «غضب‌مندان»، «کژآیینان»، «خشونت‌کاران»، «دغل‌کاران» و «خیانت‌کاران» دنبال می‌کند. در هر حلقه، خرده‌روایت‌ها، مونولوگ‌ها، تصویرهای شهری، صحنه‌های خانوادگی، روابط عاشقانه و جنسی و خاطرات مدرسه، کلیسا، زمین‌بازی و پادگان در هم می‌آمیزند.

امیری باراکا در کتاب دستگاه دوزخ دانته در عین تلمیح مستقیم به ساختار قیفی دوزخ دانته، این طرح اخلاقی را بر زیست سیاهان در آمریکا سوار می‌کند: شهر به‌جای گودال آتش، خیابان به‌جای مغاک و پلیس، کلیسا، سرمایه‌داری و زبان معیار به‌جای شیاطین. مترجم در مقدمه، دشواری‌های ترجمه‌ی زبان عامیانه‌ی سیاهان، نام‌آواها، ارجاعات جَز، واژه‌سازی‌ها و جمله‌های کوتاه و بی‌فعل را توضیح داده و نشان داده است که چگونه این متن در مرز شعر، رمان و نمایش حرکت می‌کند.

خلاصه داستان دستگاه دوزخ دانته

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

کتاب دستگاه دوزخ دانته سفر ذهنی و تجربی یک راوی سیاه‌پوست را از کودکی در نیوآرک تا سال‌های دانشگاه، خدمت نظامی و سرگردانی در دهکده‌ی گرینویچ دنبال می‌کند. این سفر در قالب حلقه‌های دوزخ دانته تنظیم شده و هر حلقه به یک گناه یا وضعیت انسانی گره می‌خورد: از شهوت و شکم‌بارگی تا خشونت، حیله و خیانت.

شهر، خیابان، زمین‌بازی، کلیسا، بار، آپارتمان‌های نمور و زاغه‌ها به‌صورت صحنه‌هایی تکه‌تکه ظاهر می‌شوند و والدین، عشاق سفیدپوست و سیاه‌پوست، رفقای کودکی، هم‌خدمتی‌ها، کشیشان، پلیس‌ها و چهره‌های ادبی و موسیقایی در آن‌ها رفت‌وآمد می‌کنند. کتاب دستگاه دوزخ دانته با زبانی گسسته و آمیخته به موسیقی جَز، تصویرهای سوررئال و پرش‌های زمانی، تجربه‌ی سیاه‌بودن در جهان سفیدپوستان، بیگانگی، خشم نژادی و فرسودگی اخلاقی آمریکا را به‌مثابه دوزخی معاصر بازمی‌سازد.

چرا باید کتاب دستگاه دوزخ دانته را بخوانیم؟

کتاب دستگاه دوزخ دانته چشم‌اندازی از زیست سیاهان آمریکایی در میانه‌ی قرن بیستم نشان می‌دهد که نه از بیرون، بلکه از درون زبان، بدن و حافظه روایت می‌شود. این کتاب برای کسانی که به پیوند ادبیات با سیاست نژادی، موسیقی جَز، فرم‌های تجربی و بازخوانی متون کلاسیک در زمینه‌ای معاصر علاقه‌مندند، مناسب است.

خواندن کتاب دستگاه دوزخ دانته را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به علاقه‌مندان به ادبیات تجربی، مطالعات نژادی و تبعیض، دوستداران موسیقی جَز و فرهنگ سیاهان آمریکا و دانشجویان ادبیات تطبیقی و مطالعات ترجمه پیشنهاد می‌شود. کتاب دستگاه دوزخ دانته برای کسانی که می‌خواهند نمونه‌ای پیچیده از تلاقی زبان، سیاست و فرم را دنبال کنند نیز مفید است.

درباره امیری باراکا

امیری باراکا، شاعر، نمایشنامه‌نویس، داستان‌نویس، منتقد موسیقی و جستارنویس آمریکایی، در ۷ اکتبر ۱۹۳۴ متولد شد و در ۹ ژانویه‌ی ۲۰۱۴ درگذشت. او یکی از چهره‌های تأثیرگذار فرهنگ و ادبیات آفریقایی‌ـ‌آمریکایی بود.

باراکا در طول بیش از پنج دهه فعالیت ادبی، آثار متعددی در حوزه‌های شعر، نمایشنامه، نقد موسیقی و مقاله منتشر کرد و در دانشگاه‌هایی چون بوفالو و استونی بروک به تدریس پرداخت. او در سال ۲۰۰۸ برای کتاب قصه‌های رانده‌شدگان و رفتگان، جایزه‌ی پن/بیاند مارجینز را دریافت کرد.

آثار او اغلب بر موضوعاتی چون رهایی سیاه‌پوستان، نژادپرستی، سیاست، موسیقی جز و بلوز و فرهنگ آمریکایی تمرکز دارند. بسیاری از پژوهشگرانْ شعرها و نمایشنامه‌های او را از متون بنیادین فرهنگ آفریقایی‌ـ‌آمریکایی می‌دانند. بااین‌حال، نوشته‌ها و مواضع باراکا همواره واکنش‌های متضادی را برانگیخته‌اند. برخی او را در کنار جیمز بالدوین از مهم‌ترین نویسندگان سیاه‌پوست می‌دانند. دوره‌ی کوتاه فعالیت او به‌عنوان ملک‌الشعرای ایالت نیوجرسی نیز جنجال‌برانگیز شد؛ به‌ویژه پس از انتشار شعرِ «کسی آمریکا را منفجر کرد؟» که به‌دلیل اشاره‌هایش به حملات ۱۱ سپتامبر، اتهام یهودستیزی را برایش به همراه داشت.

کتاب «امریکا» دیگر اثر ترجمه‌شده از او به فارسی است.

بخشی از کتاب دستگاه دوزخ دانته

«خورشیدِ نوباوه در دم نور می‌بازد. خانهٔ کنار رودخانه زیر یک پل خمیدهٔ فولادی به‌آرامی نفس می‌کشد. من باز به بیرون و اَشکال ریخت‌یافته در فضا نگاه می‌کنم. صورتم از پنجره بیرون می‌آید. سرم مثل پیاله‌ای هوا را در خود فرومی‌برد. اشکال دیگری هم از کلام من قالب می‌گیرد. درختان نیز در جبروت خود. چیزهای بیشتری هم به چشم می‌آید. اتاق زیر نور قوس پیدا می‌کند. پوستم مثل شیشه برق می‌زند. مهره‌های فلزی روی پیاده‌رو افتاده‌اند. چند چشم به من نگاه می‌کنند. مردان جوان آراسته با پوست براق. سگ‌ها. او از پسِ پلشت‌ترین روزگاران زنده مانده بود. زمانی تنها بود با کومهٔ کراهتی که مقابل چشمانش قرار داشت. بی‌مایگی خود او به‌قدرِ کرنای شیپورچیان میان سرخ‌پوستانِ مرده محسوس بود. کاش اندکی زمان، اندکی فضا، برای حرکت در اختیار بود.»