کتاب طراحی الگو دوخت لباس

کتاب طراحی الگو دوخت لباس نوشته‌ی نفیسه حاجی محسن اثری آموزشی در حوزه‌ی خیاطی و الگوسازی لباس زنانه است که موسسه فرهنگی هنری دیباگران تهران آن را منتشر کرده است. نویسنده در این کتاب تلاش کرده است مجموعه‌ای یک‌جا از مبانی اندازه‌گیری، رسم الگو، برش و دوخت انواع دامن، شلوار، دامن‌شلواری و بالاتنه را گردآوری کند و از دل تجربه‌ی شخصی خود در کار حرفه‌ای خیاطی و همکاری با گالری‌ها، مسیری کوتاه‌تر و قابل‌فهم‌تر برای یادگیری این مهارت ارائه دهد. متن کتاب از یک مقدمه‌ی انگیزشی و دینی آغاز می‌شود که در آن نویسنده خیاطی و هنر پوشاک را در پیوند با آیات قرآن و رسالت انسان در فراهم‌کردن پوشش برای دیگران می‌بیند و سپس به‌سرعت وارد مباحث کاملاً فنی و مرحله‌به‌مرحله می‌شود. ساختار کتاب بر پایه‌ی آموزش الگوسازی است و نویسنده تأکید کرده است که تمرکز را از آموزش‌های صرفاً تصویری به سمت فهم دقیق منطق الگو، اندازه‌گیری و کنترل فرم بدن برده است تا خواننده بتواند در خانه و بدون دوره‌های طولانی، مهارت «خیاط خود بودن» را تجربه کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب طراحی الگو دوخت لباس

کتاب طراحی الگو دوخت لباس با تکیه‌بر تجربه‌ی نفیسه حاجی محسن، از یک مقدمه‌ی مفصل آغاز می‌شود که در آن نویسنده خیاطی را به‌عنوان هنری الهام‌گرفته از آیات قرآن و رسالت پیامبر ادریس معرفی کرده است. در این بخش، پیوند میان نیاز دائمی انسان به پوشاک، امکان کسب استقلال مالی از راه دوخت لباس و لذت «خود خیاط خود بودن» توضیح داده شده است. سپس نویسنده به‌روشنی مسئله‌هایی مانند هزینه‌ی بالای لباس‌های آماده، نارضایتی از دوخت خیاطان و ترس از شروع خیاطی را طرح کرده و توضیح داده است که این کتاب قرار است راهی ساده‌تر و کم‌هزینه‌تر برای ورود به این حوزه باشد. در ادامه، ساختار کلی آموزش مشخص می‌شود: ابتدا اصول اندازه‌گیری دقیق پایین‌تنه، سپس طراحی و دوخت انواع دامن، بعد شلوار و دامن‌شلواری و در نهایت اندازه‌گیری و الگوسازی بالاتنه. در همین بخش‌ها تأکید شده است که تمرکز اصلی کتاب بر ساده‌سازی الگوسازی و انتقال مفهوم است تا خواننده فقط «حفظ‌کننده‌ی الگو» نباشد بلکه منطق پشت هر خط و فرمول را بفهمد. کتاب طراحی الگو دوخت لباس در ادامه وارد فصل‌های کاملاً فنی می‌شود که هریک با عنوانی روشن و کاربردی مشخص شده‌اند. فهرست کتاب نشان می‌دهد که ابتدا «اصول اندازه‌گیری دامن» و «اصول طراحی و دوخت دامن ساده» آموزش داده شده و بعد به سراغ مدل‌های متنوع‌تری مانند «دامن خمره‌ای»، «انواع دامن فون (شماره ۱، ۲ و ۳)»، «انواع دامن کلوش (نیم‌کلوش، تمام‌کلوش، کله‌قندی، جلوکوتاه پشت‌بلند)» و «دامن ترک» رفته است. سپس فصل‌هایی برای مدل‌های ترکیبی و پیشرفته‌تر آمده است؛ مثل «دامن ترک ماهی»، «دامن برش‌دار پیلی دوقلو»، «دامن جیب‌دار و جلو دکمه‌دار» و «دامن شلواری». بعد از آن، بخش مفصل «اصول اندازه‌گیری و طراحی و دوخت شلوار» قرار دارد که از اندازه‌گیری فاق، زانو، دمپا و قد شلوار تا طراحی الگوی جلو و پشت، کنترل کمر و ران و تنظیم فاق را پوشش داده است. در بخش پایانی، کتاب به «اصول اندازه‌گیری و طراحی دوخت بالاتنه» می‌پردازد؛ از اندازه‌گیری دور گردن، کارور، بلندی سینه و کنفورماسیون تا رسم کادر بالاتنه، طراحی ساسون‌ها، حلقه آستین، پنس سرشانه و پنس کنفور. در سراسر کتاب، فرمول‌ها، مثال‌های عددی، توضیح تفاوت اندام‌ها و نکات کنترلی الگو تکرار شده تا خواننده بتواند الگو را با بدن واقعی تطبیق دهد و فقط به یک اندازه‌ی ثابت وابسته نباشد.

خلاصه کتاب طراحی الگو دوخت لباس

در این کتاب، نفیسه حاجی محسن از یک نقطه‌ی بسیار پایه شروع کرده است: «اندازه‌گیری درست». او توضیح داده است که هر الگوی خوب، نتیجه‌ی اندازه‌گیری دقیق است و هر خطای کوچک در مترزدن، در نهایت به لباسی نامتناسب تبدیل می‌شود. به همین دلیل، نخستین فصل‌ها به اصول اندازه‌گیری پایین‌تنه اختصاص یافته است؛ از دور کمر، دور باسن بزرگ و کوچک، بلندی باسن و قد دامن تا قد جلو، پشت و پهلو از کمر تا زمین. نویسنده نشان داده است که حتی تفاوت اندام‌هایی با شکم برجسته یا باسن برجسته در نحوه‌ی قرارگرفتن متر و خواندن عدد اثر می‌گذارد و این تفاوت‌ها باید در الگو اعمال شود. سپس با استفاده از همین اندازه‌ها، رسم کادر دامن ساده آموزش داده شده است: تعیین خط کمر اولیه، خط باسن بزرگ و کوچک، خط قد دامن، محاسبه‌ی خط پهلو با فرمول‌های وابسته به دور باسن و در نهایت طراحی ساسون‌ها، کنترل کمر و باسن و اصلاح پهلو در صورت بیرون‌زدگی یا کمبود. در ادامه، کتاب به‌تدریج مدل‌های متنوع‌تری از دامن را بر پایه‌ی همان الگوی اولیه معرفی کرده است. دامن خمره‌ای با کم‌کردن از پهلو در پایین دامن و اتصال به خط باسن شکل می‌گیرد، دامن فون با استفاده از «اوزمان طبیعی» و «اوزمان دلخواه» و بستن ساسون‌ها گشاد می‌شود و دامن کلوش با محاسبه‌ی شعاع کمر و رسم روی پارچه‌ی تاخورده بدون نیاز به الگوی کاغذی طراحی شده است. برای هر مدل، نویسنده فرمول‌های محاسبه‌ی شعاع، قد دامن، مقدار اوزمان و اصلاح افتادگی پهلو را آورده است. در فصل دامن ترک، مفهوم تقسیم دامن به چند ترک، تأثیر تعداد ترک بر لاغرتر دیده‌شدن اندام و نحوه‌ی کنترل کمر و دور ران توضیح داده شده است. سپس مدل‌های ترکیبی مانند دامن ترک ماهی، دامن برش‌دار پیلی دوقلو و دامن جیب‌دار جلو دکمه‌دار معرفی شده‌اند که در آن‌ها علاوه‌بر الگو، جزئیات دوختی مثل طراحی جیب، کیسه جیب، سجاف، جای دکمه و جادکمه، نحوه‌ی لایی‌چسب‌زدن و زانفیکس‌کردن قد دامن شرح داده شده است. بخش میانی کتاب به دامن شلواری و شلوار اختصاص دارد. در دامن شلواری، نویسنده نشان داده است که چگونه می‌توان از الگوی دامن تنگ یا فون، با افزودن فاق و گشادی مناسب، مدلی بین دامن و شلوار ساخت. سپس در فصل «اصول اندازه‌گیری و طراحی و دوخت شلوار»، اندازه‌گیری قد فاق، قد زانو، دمپا و قد شلوار، تعیین دمپا بر اساس دور باسن، رسم کادر جلو و پشت، طراحی فاق، خط اتو، کنترل ران و زانو و ترسیم پنس‌های کمر به‌صورت گام‌به‌گام آمده است. در پایان، کتاب وارد بالاتنه شده است: ابتدا همه‌ی اندازه‌های لازم مثل دور گردن، کارور جلو و پشت، بلندی بالاتنه، بلندی سینه، کنفورماسیون، دور حلقه، دور بازو و بلندی آستین تعریف شده و سپس کادر بالاتنه رسم شده است. نویسنده با استفاده از روش گرلاوین اصلاح‌شده، نحوه‌ی تقسیم کادر بین جلو و پشت، محاسبه‌ی گشادی گردن، طراحی سرشانه، کارور، ساسون پهلو، ساسون زیر سینه، پنس سرشانه و پنس کنفور را توضیح داده و نشان داده است که چگونه هر ساسون، حجم بدن را روی الگو بازتاب می‌دهد و در صورت حذف یا جابه‌جایی، باید در جای دیگری جبران شود.

چرا باید کتاب طراحی الگو دوخت لباس را بخوانیم؟

این کتاب برای کسانی که می‌خواهند خیاطی را جدی‌تر از چند الگوی آماده‌ی ساده دنبال کنند، یک مسیر نسبتاً کامل از «اندازه‌گیری» تا «دوخت مدل‌های متنوع» ترسیم کرده است. تمرکز اصلی آن بر الگوسازی است؛ یعنی جایی که بسیاری از آموزش‌های پراکنده‌ی مجازی کمتر به آن پرداخته‌اند. خواننده با مطالعه‌ی این اثر می‌تواند بفهمد چرا یک دامن روی بدن خوب می‌ایستد، چگونه باید اختلاف قد جلو و پشت را در الگو اعمال کند، چطور ساسون‌ها را برای اندام‌های مختلف تنظیم کند و در صورت تغییر مدل (مثلاً از دامن ساده به فون یا ترک) چه اصلاحاتی لازم است. کتاب طراحی الگو دوخت لباس علاوه‌بر آموزش مدل‌های پایه، به سراغ مدل‌هایی رفته است که در دوخت روزمره‌ی لباس زنانه بسیار استفاده می‌شوند؛ از دامن خمره‌ای و فون و کلوش تا دامن ترک ماهی، دامن جیب‌دار جلو دکمه‌دار، دامن شلواری و شلوار کامل. در بخش بالاتنه نیز، خواننده با مفاهیمی مانند کنفورماسیون، پنس کنفور، کارور جلو و پشت و روش اصلاح گرلاوین آشنا می‌شود که برای رسیدن به بالاتنه‌ی قالب‌تن ضروری است. ترکیب فرمول‌ها، مثال‌های عددی، توضیح تفاوت اندام‌ها و نکات کنترلی باعث شده است که کتاب فقط مجموعه‌ای از الگوهای ثابت نباشد بلکه به خواننده کمک کند الگو را برای هر بدن واقعی تنظیم کند. برای کسانی که به‌دنبال راهی برای راه‌اندازی کسب‌وکار خانگی در حوزه‌ی دوخت لباس هستند یا می‌خواهند لباس‌های خود و اطرافیانشان را با سلیقه‌ی شخصی بدوزند، این اثر می‌تواند پایه‌ی فنی نسبتاً محکمی فراهم کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

به کسانی که به خیاطی زنانه علاقه‌مند هستند و می‌خواهند از مرحله‌ی دوخت‌های ساده به سطح الگوسازی و طراحی مدل برسند، مطالعه‌ی این کتاب پیشنهاد می‌شود. همچنین به هنرجویان خیاطی، افرادی که قصد راه‌اندازی کسب‌وکار خانگی در دوخت لباس دارند، و کسانی که از نتیجه‌ی کار خیاطان راضی نیستند و ترجیح می‌دهند لباس‌های خود را شخصاً بدوزند، می‌توان این اثر را توصیه کرد. برای مربیان خیاطی که به‌دنبال منبعی متمرکز برای آموزش اندازه‌گیری، الگو و کنترل فرم بدن هستند نیز این کتاب می‌تواند مفید باشد.