کتاب شیاطین و قدیسین

کتاب شیاطین و قدیسین (Devils and Saints) نوشته ژان باتیست آندره آ، روایتی است از یتیمی، موسیقی و عشق که نشر راوشید آن را با ترجمه مینا پروانه منتشر کرده است. این کتاب داستان جوزف، پسری نوجوان از حومه‌ی پاریس را دنبال می‌کند که در شانزده‌سالگی در یک سانحه‌ی هوایی همه‌چیزش را از دست می‌دهد: پدر، مادر و خواهرش. روایت کتاب میان اکنونِ جوزفِ شصت‌ونه‌ساله که در ایستگاه‌های قطار و فرودگاه‌ها فقط بتهوون می‌نوازد و گذشته‌ی او در پرورشگاه رفت‌وبرگشت می‌کند و به‌تدریج پیوند میان آن پیانیست خیابانی و نوجوان یتیم را آشکار می‌سازد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب شیاطین و قدیسین

رمان شیاطین و قدیسین اثر ژان باتیست آندره آ، با روایتی دوگانه میان زمان حال و گذشته، تبارشناسی اندوه مردی شصت‌ونه‌ساله به نام جوزف (جو) را به تصویر می‌کشد؛ نوازنده‌ای دوره‌گرد که در فرودگاه‌ها و ایستگاه‌های قطار پاریس منحصراً سونات‌های بتهوون را می‌نوازد. این پیوند وسواس‌گونه با موسیقی کلاسیک که ریشه در تعالیم دوران کودکی او زیر نظر استاد روتنبرگ دارد، با فاجعه‌ی سقوط هواپیمای کاراول و فروپاشی ناگهانی خانواده‌اش گره می‌خورد؛ به‌ گونه‌ای که طنین موومان دوم سونات پاتتیک بتهوون به استعاره‌ای از لحظه‌ی محو شدن گذشته و پرتاب او به برزخ تنهایی بدل می‌شود. 

جوزف نوجوان پس از عبور از نهادهای حمایتی به پرورشگاه منزوی کانفین در ارتفاعات کوهستانی تبعید می‌شود؛ جایی که سلسله‌مراتب طبقاتی سفت‌وسختی میان کودکان حاکم است و او در کنار خرده‌روایت‌های دردناک هم‌سالانش تصویر هولناک کودکی‌های بی‌سایه و رهاشده را بازنمایی می‌کند.

ژان باتیست آندره آ در کتاب شیاطین و قدیسین مناسبات قدرت و خشونت ساختاری حاکم بر پرورشگاه را از طریق کالبدشکافی چهره‌های مقتدر آن آشکار می‌سازد؛ به‌ویژه کشیش سناک که با تظاهر به آراستگی مذهبی، ابداع‌کننده‌ی تحقیرها و تنبیه‌های بدوی برای کودکان است و همراه با کارگزارانی چون ناظم سخت‌گیر، پایه‌های سرکوب را تحکیم می‌کند. در این جهان منجمد، بارقه‌های مقاومت از مسیر پیوند عاطفی جوزف با دختری به نام رزه و رؤیاپردازی جمعی یتیمان برای گریز به «زندگی‌های دیگر» متولد می‌شود. 

حرکت رفت‌وبرگشتی رمان میان آن گذشته‌ی تیره و اکنونِ راوی تصویری عمیق و تراژیک از انسانی ترسیم می‌کند که بیماریِ درمان‌ناپذیرش یتیمی ابدی است و هنر برای او نه نردبان موفقیت، بلکه تنها پناهگاه زیستن با خاطرات التیام‌نیافته‌ی کودکی به شمار می‌آید.

خلاصه داستان شیاطین و قدیسین

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند! 

رمان شیاطین و قدیسین با تلاقی دو برهه‌ی زیستی آغاز می‌شود؛ اکنونِ پیرمردی دوره‌گرد به نام جو که در تالار ایستگاه‌های قطار و سالن فرودگاه‌ها منحصراً سونات‌های بتهوون را می‌نوازد و تمنای ثروت و شهرت را پس می‌زند و گذشته‌ی نوجوانی‌اش که در ساعت ۱۸:۱۴ دوم مه با انفجار ناگهانی هواپیمای خانواده‌اش در باند فرودگاه لوبورژه به تلی از خاکستر بدل می‌گردد. 

نویسنده ترومای بی‌پناهی جوزف را از لحظه‌ی طرد شدن توسط آشنایان تا ورود به پرورشگاه کوهستانی و مخوف کانفین ردیابی می‌کند؛ انتقالی تلخ در شبی طوفانی که مقارن با فتح ماه توسط آپولو ۱۱ رقم می‌خورد و راوی در خلوت تخت شماره‌ی ۵۴، انزوای مطلق و استخوان‌سوز خود را با تنهایی مایکل کالینز، فضانورد جا مانده در مدار تاریک ماه، همذات‌پنداری می‌نماید.

رمان پرده از سازوکار خشونت نهادینه‌شده در کانفین برمی‌دارد؛ ساختاری توتالیتر تحت سیطره‌ی سکوت نمور، رژیم غذایی بخورونمیر، جبر دعاهای اجباری و تازیانه‌ی نمادین چهره‌هایی چون کشیش سناک و ناظم مدرسه که با تحقیرهایی سادیستیک نظیر گرداندن کودک شب‌ادرار، روان یتیمان را شخم می‌زنند. در این برزخ انسان‌زدا که احساس گناه و تلاش برای بقا حتی جوزف را به طرد هم‌بند معصومش مومو وامی‌دارد، دوستی‌های پنهانی، بازخوانی رویاهای عامیانه مانند فیلم مری پاپینز و سرانجام جرقه‌ی عشق به رزه، سنگر مقاومت در برابر زوال هویت می‌شوند.

چرا باید کتاب شیاطین و قدیسین را بخوانیم؟

این کتاب نشان می‌دهد چگونه یک سانحه‌ی ناگهانی می‌تواند نوجوانی مرفه را به حاشیه‌ی جامعه پرتاب کند و او را در سلسله‌مراتب نانوشته‌ی یتیمان قرار دهد؛ جایی که حتی نوع شغل والدین از پسِ مرگ، جایگاه فرزند را تعیین می‌کند. کتاب همچنین تجربه‌ی زیسته‌ی کودکان در پرورشگاه را با جزئیات ملموس نشان داده است: از برنامه‌ی روزانه و تنبیه‌ها تا شوخی‌ها، اتحادها و خیانت‌های کوچک میان بچه‌ها. خواندن این رمان فرصتی است برای همراه‌شدن با صدای یک راوی که همزمان کودکِ ترسیده و مردِ پیانیستِ ایستگاه‌هاست و از خلال این دو صدا، به پرسش‌های عمیق‌تری درباره‌ی گناه، رنج، امید و امکان رهایی نزدیک می‌شود.

خواندن کتاب شیاطین و قدیسین را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب شیاطین و قدیسین به کسانی پیشنهاد می‌شود که به داستان‌های شخصیت‌محور درباره‌ی کودکی سخت، پرورشگاه‌ها و تأثیر آن بر بزرگسالی علاقه‌مند هستند، به خوانندگانی که دوست دارند پیوند میان موسیقی، حافظه و هویت را در قالب یک روایت بلند دنبال کنند و به کسانی که کنجکاوند تجربه‌ی زیسته‌ی یتیمان و سازوکارهای قدرت در نهادهای مذهبی و مراقبتی را از زاویه‌ی نگاه یک راوی حساس و دقیق ببینند.