کتاب صدای معلولیت

کتاب صدای معلولیت (Disability Visibility) گردآوری آلیس ونگ و ترجمه عالمه محمدزاده، مجموعه‌ای از جستارها، گفت‌وگوها و روایت‌های شخصی درباره‌ی تجربه‌ی زیستن با معلولیت است که نشر راوشید آن را منتشر کرده است. در این اثر، نویسندگان گوناگونی از میان کنشگران، حقوقدانان، هنرمندان، روزنامه‌نگاران، سیاست‌ورزان و شهروندان معمولی در کنار هم قرار گرفته‌اند تا از زاویه‌ی دید خود درباره‌ی بدن، جامعه، قانون، رسانه، سیاست، امید، خشم، تعلق و لذت حرف بزنند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب صدای معلولیت

کتاب صدای معلولیت گردآوری آلیس ونگ، از خلأ تاریخی بازنمایی بدن‌های دارای معلولیت در حافظه‌ی جمعی و فرهنگ عمومی شکل گرفته است؛ تلاشی نظام‌مند که ابتدا در قالب پروژه‌ی تاریخ شفاهی معلولیت با همکاری کتابخانه‌ی کنگره و به مناسبت سالگرد قانون حمایت از معلولان آمریکا (ADA) کلید خورد و سپس به جنبشی مدنی، رسانه‌ای و فراگیر در فضای دیجیتال بدل شد. 

آلیس ونگ در ابتدا چگونگی تکوین کنش‌گری مدرن را از دل تحصن‌های تاریخی حقوق مدنی (نظیر بند ۵۰۴) تا کارزارهای شبکه‌های اجتماعی با هشتگ‌هایی چون ر‌أی_فلج و ایجاد بانک اطلاعاتی نویسندگان معلول به تصویر می‌کشد؛ رویکردی رهایی‌بخش که جامعه‌ی معلولان را نه ابژه‌ی ترحم یا تصمیم‌گیری‌های بوروکراتیک، بلکه فاعلان و سوژه‌هایی آگاه، سازمان‌دهنده و جریان‌ساز در بازآفرینی ادبیات، رسانه و سیاست معرفی می‌کند.

کتاب صدای معلولیت با سازماندهی جستارها ذیل چهار محور مفهومی (بودن، تعلق، کنش و روایت/آینده)، منظومه‌ای چندصدایی از تجربه‌ی زیسته‌ی افراد معلول را با تنوعی شگرف از تقاطع‌های طبقاتی، نژادی و جنسیتی صورت‌بندی می‌نماید. از مباحث کلیدی این مجموعه، جستار بنیادین هریت مک‌براید جانسون در مناظره با پیتر سینگر است که مبانی اخلاق فایده‌گرایانه پیرامون نوزادکشی گزینشی و ارزش‌گذاری نابرابر بر حیات انسانی را به چالشی عمیق می‌کشد. 

در کنار آن، مضامینی چون طرد ساختاری ناشنوایان در سامانه‌های کیفری، فرسایش زیستن با بیماری‌های مزمن، مفهوم ارگانیک و درهم‌تنیده‌ی بدن‌های سایبورگی، نفی کلیشه‌ی اجبار به درمان و بازتعریف فضاهای فرهنگیِ خودسازمان‌ده، تصویری رادیکال و رهایی‌بخش پدید می‌آورند.

خلاصه کتاب صدای معلولیت

کتاب صدای معلولیت با تأمل بر حس ناپیدایی و بیگانگی فردی در جهانی عاری از الگوهای ملموس آغاز می‌شود؛ جایی که آلیس ونگ، ریشه‌های خودآگاهی و کنش‌گری‌اش را در گردآوری وسواس‌گونه‌ی متون پراکنده و نگارش نخستین نامه‌ی دفاع از حمل‌ونقل دسترس‌پذیر در دوران نوجوانی جست‌وجو می‌کند. این انگیزه‌ی فردی با همکاری نهادهایی چون استوری‌کورپس و کتابخانه‌ی کنگره به پروژه‌ای فراگیر در تاریخ شفاهی دگرگون می‌شود و متعاقباً با بهره‌گیری از پادکست‌ها، فضای مجازی و هشتگ‌های جریان‌ساز، به اهرمی سیاسی و اجتماعی برای فشار ساختاری بر سیاستمداران و صنعت نشر بدل می‌گردد؛ رویکردی که پدیده‌ی معلولیت را از انفعال پزشکی خارج کرده و به ساحت عاملیت مدنی، شبکه‌سازی جمعی و هویت‌بخشی رادیکال ارتقا می‌دهد.

در لایه‌ی تئوریک و تجربه‌ی زیسته، اثر با گردهم‌آوردن خرده‌روایت‌ها و جستارهای انتقادی، چندصداییِ جاری در بطن این جنبش را آشکار می‌سازد. نقطه‌ی عطف این مباحث، رویارویی فکری و جسمانی هریت مک‌براید جانسون با پیتر سینگر در دانشگاه پرینستون است؛ مناظره‌ای که پایه‌های اخلاق فایده‌گرایانه، تئوری‌های نوزادکشی گزینشی و فرض تقلیل‌گرایانه‌ی «معلولیت به‌ مثابه‌ی رنج مطلق» را به چالش می‌کشد. 

کتاب با واکاوی موضوعاتی نظیر حبس ناشنوایان در نظام‌های کیفری، زیست فناوری‌محور در قالب بدن‌های سایبورگی، فرسودگی چرخه‌های درمان‌محوری و از سوی دیگر بازخوانی قدرت رهایی‌بخش گردهمایی در محیط‌های خودسامان، معلولیت را تقاطعی پیچیده میان فرهنگ، زیست‌شناسی و مقاومت سیاسی معرفی می‌کند.

چرا باید کتاب صدای معلولیت را بخوانیم؟

خواندن این کتاب فرصتی فراهم می‌کند تا با روایت‌هایی روبه‌رو شویم که معمولاً در حاشیه‌ی رسانه و فرهنگ عامه قرار می‌گیرند. این کتاب نشان می‌دهد که معلولیت صرفاً یک وضعیت پزشکی یا فردی نیست بلکه در پیوند با قانون، سیاست، اقتصاد، نژاد، جنسیت و رسانه شکل می‌گیرد و همین پیوندهاست که کیفیت زندگی را تعیین می‌کند. در این جستارها، جامعه‌ی معلولین به‌ عنوان نیرویی خلاق و سازمان‌دهنده تصویر شده‌اند که می‌توانند شیوه‌ی نگاه به بدن، مراقبت، وابستگی، استقلال و مشارکت سیاسی را دگرگون کنند. این اثر برای کسانی که به رسانه، ادبیات، فلسفه‌ی اخلاق، سیاست اجتماعی یا مطالعات جنسیت و نژاد علاقه‌مند هستند، نمونه‌ی ملموسی از درهم‌تنیدگی این حوزه‌ها با تجربه‌ی معلولیت ارائه کرده است.

خواندن کتاب صدای معلولیت را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن صدای معلولیت به کسانی پیشنهاد می‌شود که به مطالعات معلولیت، عدالت اجتماعی، حقوق شهروندی و سیاست علاقه‌مند هستند؛ به دانشجویان و پژوهشگران رشته‌هایی مانند علوم اجتماعی، مطالعات جنسیت، مطالعات فرهنگی، فلسفه‌ی اخلاق و روزنامه‌نگاری؛ به کنشگران و فعالانی که در حوزه‌های حقوق بشر، سیاستگذاری اجتماعی، رسانه و نشر کار می‌کنند؛ و نیز به کسانی که خود معلول هستند یا در خانواده و محیط کار با معلولیت درگیرند و می‌خواهند تجربه‌ی خود را در آینه‌ی روایت‌های دیگران بازبینی کنند.