کتاب کاغذدیواری زرد

کتاب کاغذدیواری زرد (The Yellow Wall-Paper)، نوشته شارلوت پرکینز گیلمن و ترجمه‌ نیما ایرج‌ زاده، داستان اقامت اجباری زنی جوان در عمارتی قدیمی است که قرار است برای او نقش آسایشگاه و محل استراحت را داشته باشد، اما به‌تدریج به صحنه‌ی فروپاشی ذهن و هویت او تبدیل می‌شود. نشر گیوا این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب کاغذدیواری زرد اثر شارلوت پرکینز گیلمن

کتاب کاغذدیواری زرد داستانی تک‌صدایی است که شارلوت پرکینز گیلمن آن را به‌شکل دفترچه‌یادداشت‌ یک زن جوان روایت کرده است؛ زنی که همسرش جان، پزشک عمل‌گرا و ضدخرافه، او را به‌خاطر «افسردگی موقت» به خانه‌ای دور از شهر می‌برد تا با استراحت، داروهای مقوی، هواخوری و ورزش بهبود یابد. راوی در این عمارت استعماریِ خالی‌ در اتاقی بالای ساختمان، اسکان داده می‌شود؛ اتاقی که زمانی مهدکودک یا سالن بازی یا مدرسه‌ی پسرانه بوده است. میله‌های روی پنجره‌ها، حلقه‌ها و خراش‌های روی دیوار، تخت‌خواب سنگین و میخکوب‌شده و کاغذدیواری زردِ پاره‌ فضایی شبیه پرورشگاه یا شیرخوارگاه به وجود آورده‌اند.

جان و برادر پزشکش، هر دو، مشکل زن را «عصبی‌بودن» و «حساسیت» می‌دانند و نسخه‌ی مشترکشان این است که او نباید کار کند، نباید بنویسد و نباید به تخیلاتش میدان بدهد. در مقابل، راوی باور دارد که «یک کار مناسب، همراه با هیجان و تغییر» می‌تواند نجاتش دهد، اما هر بار که پنهانی می‌نویسد، باید نوشته‌ها را مخفی کند.

شارلوت پرکینز گیلمن در کتاب کاغذدیواری زرد، درباره‌ی روزهای اقامت، آمدوشد مهمانان، تهدید فرستاده‌شدن نزد دکتر ویر میچل، رابطه‌اش با کودک خردسال و مهم‌تر از همه وسواس روزافزونش به کاغذدیواری اتاق می‌نویسد. در این یادداشت‌ها، توصیف‌های دقیق و طولانی از طرح‌ها، رنگ‌ها، بو و تغییرات کاغذدیواری به‌تدریج جای هر موضوع دیگری را می‌گیرد. نویسنده قدم‌به‌قدم خواننده را با لغزش ذهن راوی روبه‌رو می‌کند.

خلاصه داستان کاغذدیواری زرد

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

راوی کتاب کاغذدیواری زرد زنی است که از سوی همسر پزشکش، جان، به استراحت اجباری در عمارتی دورافتاده فرستاده می‌شود. او در آغاز داستان، در دفترچه‌اش از خانه‌ی بزرگ، باغ سایه‌دار، گلخانه‌های ویران، راهروهای پر از شقایق و اتاقی که به او داده‌اند می‌نویسد؛ اتاقی در طبقه‌ی بالا که میله‌های آهنی روی پنجره‌هایش، حلقه‌ها و خراش‌های روی دیوارش و تخت‌خواب سنگین و میخکوب‌شده‌اش بیشتر به مهدکودک یا شیرخوارگاه شبیه است تا اتاق استراحت. مهم‌ترین عنصر این اتاق کاغذدیواری زردی است که طرح‌های بی‌قاعده، رنگ تهوع‌آور و برجستگی‌های آزاردهنده‌اش چشم را خسته و ذهن را مشوش می‌کند.

راوی از همان ابتدا از این کاغذ متنفر است، اما چون جانْ آن را بی‌اهمیت می‌داند و تعویضش را به بعد موکول کرده، ناچار است ساعت‌های طولانی را در اتاق بگذراند و به آن خیره شود. با گذشت زمان، ممنوعیت نوشتن، تنهایی، کنترل‌گری مهربانانه‌ی جان و جنی و بی‌اعتنایی پزشکان به تجربه‌ی درونی راوی، او را بیشتر به درون خودش می‌راند. او پنهانی می‌نویسد و در سکوت گریه می‌کند.

در همین حین، کاغذدیواری از یک شیء زشت به موجودی زنده تبدیل می‌شود. راوی کم‌کم در پسِ طرح‌های درهم، زن خمیده‌ای را می‌بیند که در باغ، در جاده، زیر درختان و حتی در کشتزارهای دور می‌خزد و در میان شاخه‌ها پنهان می‌شود. به‌تدریج مرز میان خودش و آن زن محو می‌شود؛ راوی روزها در اتاق می‌خزد، در را قفل می‌کند، کلید را پنهان می‌کند و کاغذ را با دندان و دست می‌کند تا زن را آزاد کند.

چرا باید کتاب کاغذدیواری زرد را بخوانیم؟

کتاب کاغذدیواری زرد از یک اتاق بسته و یک ذهن تحت فشار، تصویری از برخورد جامعه و پزشکی با رنج روانی زنان ترسیم می‌کند. این کتاب نشان می‌دهد که چگونه چیزی به‌ظاهر پیش‌پاافتاده مثل کاغذدیواری اتاق، در غیاب گفت‌وگو و امکان بیان، به مرکز جهان فرد تبدیل می‌شود و همه‌ی ترس‌ها، خشم‌ها و رؤیاهای سرکوب‌شده بر آن فرافکنی می‌شود. کتاب کاغذدیواری زرد برای کسانی که به توصیف‌های دقیق حسی، فضاسازی خفقان‌آور و روایت اول‌شخص علاقه دارند، خواندنی است.

خواندن کتاب کاغذدیواری زرد را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب کاغذدیواری زرد به کسانی پیشنهاد می‌شود که به داستان‌هایی درباره‌ی فروپاشی روانی، تنهایی و تجربه‌ی زیسته‌ی افسردگی علاقه‌مند هستند. این اثر همچنین به دانشجویان و علاقه‌مندان به مطالعات زنان، روان‌شناسی، روان‌پزشکی و ادبیات که می‌خواهند نمونه‌ای داستانی از برخورد با رنج روانی را از زاویه‌ی نگاه خود بیمار دنبال کنند، پیشنهاد می‌شود. کسانی که به فضاهای بسته و روایت‌های تک‌صدایی علاقه دارند نیز می‌توانند از این کتاب بهره ببرند.

درباره شارلوت پرکینز گیلمن

شارلوت پرکینز گیلمن، نویسنده، رمان‌نویس، سخنران و متفکر اجتماعی آمریکایی، در ۳ ژوئیه‌ی ۱۸۶۰ در هارتفورد کنتیکت به دنیا آمد و در ۱۷ اوت ۱۹۳۵ درگذشت. او از چهره‌های مهم جنبش حقوق زنان در آمریکا بود و در آثارش به موضوع‌هایی مانند جایگاه زنان، تقسیم جنسیتی کار و استقلال اقتصادی آن‌ها می‌پرداخت. از او در شمار چهره‌های اثرگذار فمینیسم سوسیالیستی یاد می‌شود.

گیلمن بیش از همه با داستان کوتاه کاغذدیواری زرد، کتاب زنان و اقتصاد و رمان سرزمین زنان شناخته می‌شود. کاغذدیواری زرد که در سال ۱۸۹۲ منتشر شد، از تجربه‌ی شخصی او در دوره‌ی افسردگی پس از زایمان تأثیر گرفته است. زنان و اقتصاد بر استقلال اقتصادی زنان تأکید می‌کند و سرزمین زنان جامعه‌ای آرمان‌شهری را به تصویر می‌کشد. گیلمن در سال ۱۹۹۴ به تالار مشاهیر ملی زنان آمریکا راه یافت.

پدر گیلمن در دوران کودکی خانواده را ترک کرد و او همراه مادر و برادرش در شرایط مالی دشواری بزرگ شد. بخش زیادی از کودکی و نوجوانی‌اش در پراویدنس گذشت. او تحصیلات رسمی محدودی داشت، اما به مطالعه‌ی مستقل در زمینه‌ی فیزیک، ادبیات و تاریخ علاقه‌مند بود. در سال ۱۸۷۸ وارد مدرسه‌ی طراحی رود آیلند شد و از راه فعالیت‌های هنری و تدریس خصوصی هزینه‌های زندگی خود را تأمین می‌کرد.

گیلمن تجربه‌های زندگی شخصی و اجتماعی خود را در آثارش بازتاب داد و به یکی از نویسندگان مهم در زمینه‌ی مسائل زنان و نقد ساختارهای اجتماعی تبدیل شد.

بخشی از کتاب کاغذدیواری زرد

«به ندرت اتفاق می‌افتد که مردم عادی مانند جان و من، قصرهای قدیمی را برای تابستان اجاره کنند. یک بنای باقی مانده از دوره استعماری، یک دارایی ارثی، می‌توان گفت یک خانه خالی از سکنه که در آن می‌توان به اوج خوشبختی عاطفی رسید؛ اما این خواسته از سرنوشت خواهش زیادی است. با این حال با افتخار اعلام می‌کنم که چیز عجیبی در مورد این خانه وجود دارد و آن این است که چرا این خانه با این وضعیت رها شده است؟ و چرا برای مدت طولانی کسی اینجا را کرایه نکرده است؟ و چرا به این اندازه ارزان اجاره داده می‌شود؟

البته جان به من می‌خندد اما هر کسی باید در ازدواج چنین چیزهایی را مد نظر داشته باشد. جان آدمی عمل‌گرا است، او هیچ واکنش و صبری نسبت به تقدیر ندارد، از خرافات به شدت متنفر است و آزادانه هر چه که در مورد پدیده‌های غیرحسی و غیرمنطقی گفته شود را مسخره می‌کند. جان سعی می‌کند که از تمام پدیده‌های جهان با منطق و اعداد سر در بیاورد. جان یک پزشک است. البته شاید من این موضوع را با هیچ موجود زنده‌ای در میان نگذارم اما این کاغذِ بی‌جان است و حرف زدن با کاغذ، ذهنم را آرام می‌کند. شاید به همین دلیل است که من سریع بهبود نمی‌یابم. می‌بینید، او باور ندارد که من بیمار هستم! و چه کار می‌توان کرد؟»