کتاب انسان شناسی دیجیتال

کتاب انسان شناسی دیجیتال (Digital Anthropology) گردآوری هایدی گایزمار و هانا ناکس، به بررسی ابعاد گوناگون زندگی انسان در عصر فناوری‌های دیجیتال می‌پردازد و تلاش کرده با رویکردی میان‌رشته‌ای، پرسش‌های بنیادین درباره‌ی هویت، معنا، اجتماع و فرهنگ را در بستر جهان دیجیتال بازخوانی کند. نویسندگان و پژوهشگران مختلفی در این مجموعه گرد هم آمده‌اند تا از منظر انسان شناسی، تأثیر فناوری‌های نوین را بر تجربه‌ی زیسته‌ی انسان‌ها در جوامع مختلف بررسی کنند. احمدرضا بلیغ این پژوهش را برای پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی ترجمه کرده است. نسخه الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب انسان شناسی دیجیتال

کتاب انسان شناسی دیجیتال با گردآوری مقالات و پژوهش‌هایی از نویسندگان مختلف به ویراستاری هایدی گایزمار و هانا ناکس، به بررسی تحولات عمیق ناشی از فناوری‌های دیجیتال در زندگی انسان معاصر می‌پردازد. این کتاب با تمرکز بر مردم‌نگاری دیجیتال، تلاش کرده تا تجربه‌ی زیسته‌ی انسان‌ها را در جهان‌های متنوع فرهنگی و دیجیتال تحلیل کند. 

کتاب در سه بخش تنظیم شده است: موقعیت‌یابی، اجتماعی‌سازی و سیاسی‌کردن انسان شناسی دیجیتال. هر بخش شامل فصل‌هایی است که به موضوعاتی مانند اصول بنیادین این حوزه، بازاندیشی در تعریف انسان و فرهنگ، نقش تلفن‌های همراه و رسانه‌های اجتماعی، جهان‌های دیجیتال متنوع، سیاست‌های دیجیتال، اقتصاد و کار در عصر دیجیتال و آینده‌ی این حوزه می‌پردازد. 

کتاب انسان شناسی دیجیتال با بهره‌گیری از مثال‌های متنوع و تحلیل‌های تطبیقی، نشان داده که فناوری‌های دیجیتال نه‌تنها ابزارهایی برای ارتباط و اطلاعات هستند، بلکه به بازتعریف مفاهیمی مانند هویت، اجتماع و حتی خود انسان منجر شده‌اند. هایدی گایزمار و هانا ناکس با رویکردی کل‌نگر و انتقادی، جایگاه انسان را در میان تحولات سریع فناوری بررسی می‌کنند و به پرسش‌هایی درباره‌ی معنای انسان‌بودن در عصر دیجیتال پاسخ می‌دهند.

خلاصه کتاب انسان شناسی دیجیتال

کتاب انسان شناسی دیجیتال مجموعه‌ای از مقالات و پژوهش‌های به‌روز را گردآوری کرده که هر کدام از زاویه‌ای خاص به تأثیر فناوری‌های دیجیتال بر زندگی انسان می‌پردازند. در بخش نخست، نویسندگان شش اصل بنیادین برای انسان شناسی دیجیتال را مطرح کرده‌اند؛ از جمله این‌که امر دیجیتال ماهیت دیالکتیکی فرهنگ را تشدید می‌کند و انسانیت با ظهور فناوری‌های دیجیتال نه از بین رفته و نه اصالت خود را از دست داده است. 

در بخش دوم، موضوعاتی مانند تلفن‌های همراه، رسانه‌های اجتماعی و جهان‌های متنوع دیجیتال بررسی شده است. نویسندگان نشان داده‌اند که فناوری‌های دیجیتال چگونه تجربه‌ی روزمره، هویت و روابط اجتماعی را بازتعریف می‌کنند و حتی در جوامع غیرغربی و بومی نیز تأثیرات خاص خود را دارند. فصل‌هایی درباره‌ی دستگاه‌ها و خویشتن، سیاست دیجیتال، بلاکچین، اقتصاد دیجیتال و آینده‌ی انسان‌ شناسی دیجیتال نیز در این بخش آمده است. 

کتاب با تحلیل مردم‌نگاری دیجیتال و روش‌های نوین پژوهش در این حوزه، به این نتیجه رسیده که فناوری‌های دیجیتال نه‌تنها ابزارهایی برای تسهیل زندگی هستند، بلکه به‌ طور فعال در شکل‌دهی به معنا، هویت و ساختارهای اجتماعی نقش دارند. نویسندگان با مثال‌هایی از جوامع مختلف، نشان داده‌اند که مواجهه با فناوری‌های دیجیتال همواره یکسان نیست و باید تفاوت‌های فرهنگی، اجتماعی و تاریخی را در تحلیل این پدیده‌ها در نظر گرفت.

چرا باید کتاب انسان شناسی دیجیتال را بخوانیم؟

این کتاب با ارائه‌ی چارچوب‌های نظری و روش‌شناختی متنوع، به خواننده کمک می‌کند تا فراتر از نگاه‌های سطحی به فناوری، به ابعاد فرهنگی، اجتماعی و حتی فلسفی آن بیندیشد. از ویژگی‌های این اثر می‌توان به بررسی مثال‌های واقعی از جوامع مختلف، توجه به تفاوت‌های فرهنگی در مواجهه با فناوری و نقد دیدگاه‌های رایج درباره‌ی انسان و تکنولوژی اشاره کرد. همچنین کتاب به پرسش‌هایی درباره‌ی هویت، اجتماع، قدرت و سیاست در عصر دیجیتال پاسخ داده و راه‌هایی برای تحلیل انتقادی این تحولات پیشنهاد کرده است.

خواندن کتاب انسان شناسی دیجیتال را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

انسان‌شناسی دیجیتال به دانشجویان و پژوهشگران حوزه‌های انسان‌شناسی، جامعه‌شناسی، مطالعات رسانه، فناوری اطلاعات، مطالعات فرهنگی و هنر پیشنهاد می‌شود. همچنین کتاب به کسانی که دغدغه‌ی فهم تأثیر فناوری‌های دیجیتال بر هویت، اجتماع و فرهنگ را دارند یا به دنبال تحلیل انتقادی تحولات دیجیتال در زندگی روزمره هستند، توصیه می‌شود.

بخشی از کتاب انسان شناسی دیجیتال

«هنگامی که من برای اولین بار در ۳ ژوئن ۲۰۰۴ به سکندلایف پیوستم، شما با پرداخت هزینه‌ای ماهانه، قطعۀ کوچکی زمین مجازی در اختیارتان قرار می‌گرفت. در فوریۀ ۲۰۰۵ زمینی را که در ابتدا به من اختصاص داده شده بود فروختم و به منطقۀ دیگری نقل مکان کردم. با این حال، در زمانی که اولین نسخۀ این مقاله را در سال ۲۰۱۱ نوشتم، برای اینکه خودم را در چارچوب ذهنی مردم‌نگارانه‌ای قرار دهم، در پنجرۀ دیگری روی رایانۀ خود به سکندلایف رفتم و به همان قطعۀ زمین مجازی اولیۀ خودم و خانه‌ای که در سال ۲۰۰۴ برپا کرده بودم، برگشتم. در آن لحظه، اواخر صبح به وقت کالیفرنیا، هیچ آواتاری در آن نزدیکی نبود. خانۀ بزرگی که زمانی در اینجا قرار داشت (اولین تجربۀ ساخت‌وساز من در سکندلایف)، مدت‌ها پیش ناپدید شد و بقایایی مجازی از کار قبلی من باقی مانده بود؛ اما با نگاهی به خط ساحلی سرزمین قدیمی‌ام، فکر می‌کنم هنوز می‌توانم بقایای ساخت‌وسازم را تشخیص دهم؛ یعنی کاری که برای شیب‌دار کردن ساحل به سمت آب کردم تا با منظرۀ ساحل شرقی هم‌افق شوم. حتی در دنیای مجازی نیز آثاری از تاریخ باقی می‌ماند.»