کتاب تروتسکی؛ زوال یک انقلابی

کتاب تروتسکی؛ زوال یک انقلابی، با عنوان انگلیسی Trotsky: downfall of a revolutionary، نوشته برتراند ام. پتنود و ترجمه حسن گلریز، روایتی مستند و پرجزئیات از واپسین سال‌های زندگی لیون تروتسکی، یکی از چهره‌های برجسته‌ی انقلاب روسیه و از مهم‌ترین مخالفان استالین، است که نشر نی در سال ۱۳۹۲ آن را منتشر کرده است. این اثر با تکیه‌ بر اسناد، خاطرات و روایت‌های دست‌اول، به بررسی زندگی تروتسکی در تبعید، تلاش‌های او برای بقا و مبارزه‌ی سیاسی و همچنین فضای پرتنش و خطرناک اطرافش می‌پردازد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تروتسکی؛ زوال یک انقلابی اثر برتراند ام. پتنود

کتاب تروتسکی؛ زوال یک انقلابی، به قلم برتراند ام. پتنود، تصویری چندوجهی از زندگی و سرنوشت یکی از مهم‌ترین رهبران انقلاب بلشویکی ارائه می‌دهد. این کتاب با تمرکز بر سال‌های پایانی زندگی تروتسکی، به‌ویژه دوران تبعید او در مکزیک، فضای سیاسی و اجتماعی آن دوران را به‌خوبی ترسیم کرده است. نویسنده با بهره‌گیری از منابع متنوع، از جمله اسناد تاریخی، خاطرات نزدیکان و گزارش‌های مطبوعاتی، روند افول قدرت و نفوذ تروتسکی را در بستر تحولات جهانی و رقابت‌های درون‌حزبی شوروی بررسی کرده است.

کتاب تروتسکی؛ زوال یک انقلابی از حملات به تروتسکی، تلاش‌های او برای حفظ امنیت شخصی و خانوادگی و همچنین واکنش‌های جهانی به محاکمات مسکو و تبلیغات ضدتروتسکی، تصویری زنده و و واقعی ارائه می‌دهد. برتراند ام. پتنود در این کتاب، هم به زندگی شخصی و سیاسی تروتسکی پرداخته، هم به تأثیرات گسترده‌ی او بر جنبش‌های چپ و سرنوشت مخالفان استالین توجه کرده است.

خلاصه کتاب تروتسکی؛ زوال یک انقلابی

کتاب تروتسکی؛ زوال یک انقلابی با شرح حمله‌ی نافرجام به خانه‌ی تروتسکی در مکزیک آغاز می‌شود؛ جایی که او به همراه همسر و محافظانش تحت تدابیر شدید امنیتی زندگی می‌کند. کتاب از روزهای پرتنش و تهدیدآمیز تا وضعیت جسمی و روحی تروتسکی در تبعید را به تصویر می‌کشد. برتراند ام. پتنود به روند کند نگارش زندگی‌نامه‌ی استالین توسط تروتسکی اشاره کرده است؛ پروژه‌ای که به‌دلیل فشارهای مالی و روانی، به تعویق افتاد و برای تروتسکی به باری سنگین تبدیل شد. کتاب سپس به گذشته بازمی‌گردد و مسیر تبعید تروتسکی از شوروی به ترکیه، فرانسه، نروژ و در نهایت مکزیک را دنبال می‌کند.

در این میان، نقش محاکمات مسکو و تبلیغات گسترده‌ی ضدتروتسکی در تضعیف جایگاه او و سرکوب هوادارانش برجسته شده است. پتنود با جزئیات به روابط تروتسکی با دولت مکزیک، حمایت دیگو ریورا و فریدا کالو و فضای سیاسی پرتنش آن دوران می‌پردازد و به نقش تروتسکی در انقلاب روسیه، سازمان‌دهی ارتش سرخ و اختلافات عمیق او با استالین اشاره می‌کند. در بخش‌هایی از کتاب، برتراند ام. پتنود به بررسی محاکمات نمایشی مسکو و اعترافات اجباری متهمان نیز می‌پردازد و تلاش تروتسکی برای دفاع از خود در برابر اتهامات را شرح می‌دهد. این کتاب هم‌زمان با بازتاب‌های جهانی این وقایع، به چالش‌های اخلاقی و روانی شخصیت‌های درگیر و تأثیرات آن بر جنبش‌های چپ در جهان توجه دارد.

چرا باید کتاب تروتسکی؛ زوال یک انقلابی را بخوانیم؟

کتاب تروتسکی؛ زوال یک انقلابی با روایتی مستند، زنده و پرجزئیات، امکان آشنایی با یکی از مهم‌ترین دوره‌های تاریخ معاصر و سرنوشت یکی از چهره‌های تأثیرگذار قرن بیستم را فراهم می‌کند. این کتاب با پرداختن به زندگی تروتسکی در تبعید، فضای سیاسی و اجتماعی آن دوران و همچنین رقابت‌های درون‌حزبی شوروی، تصویری جذاب از فرازونشیب‌های انقلابی‌بودن و پیامدهای قدرت‌طلبی و سرکوب ارائه داده است. مطالعه‌ی این کتاب به درک بهتر سازوکارهای قدرت، تبلیغات سیاسی و سرنوشت مخالفان در نظام‌های توتالیتر کمک می‌کند و مخاطب را با پیچیدگی‌های شخصیت تروتسکی و تأثیرات او بر جنبش‌های چپ آشنا می‌سازد.

خواندن کتاب تروتسکی؛ زوال یک انقلابی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به علاقه‌مندان به تاریخ معاصر، پژوهشگران علوم سیاسی، دانشجویان رشته‌های تاریخ و جامعه‌شناسی و کسانی که دغدغه‌ی شناخت تحولات انقلاب روسیه، سرنوشت رهبران بلشویک و فضای سیاسی قرن بیستم را دارند، پیشنهاد می‌شود. همچنین برای کسانی که به بررسی زندگی شخصیت‌های تبعیدی و مخالفان نظام‌های استبدادی علاقه‌مندند، مناسب است.

درباره برتراند ام. پتنود

برتراند ام. پتنود (Bertrand M. Patenaude، زاده‌ی ۱۹۵۶) تاریخ‌دان آمریکایی و پژوهشگر وابسته به مؤسسه‌ی هوور و مدرس دانشگاه استنفورد است. او در استنفورد به تدریس تاریخ و روابط بین‌الملل می‌پردازد و تمرکز اصلی تدریس و پژوهش‌هایش بر سیاست و تاریخ روسیه و اروپا‌ی مدرن است.

پتنود در سال ۱۹۵۶ به دنیا آمد. او تحصیلات کارشناسی خود را در کالج بوستون به پایان رساند و مدرک کارشناسی دریافت کرد. سپس در سال‌های ۱۹۷۷ تا ۱۹۷۸ به‌عنوان دانشجوی تحصیلات تکمیلی در دانشگاه وین به تحصیل پرداخت. او در سال ۱۹۷۹ مدرک کارشناسی ارشد خود را از دانشگاه استنفورد گرفت و در سال ۱۹۸۷ موفق به دریافت مدرک دکترای تاریخ از همین دانشگاه شد.

پتنود بین سال‌های ۱۹۹۲ تا ۲۰۰۰ در دپارتمان امور امنیت ملی دانشکده‌ی تحصیلات تکمیلی نیروی دریایی آمریکا تدریس کرد و طی دو سال پیاپی جایزه‌ی Schieffelin Award for Teaching Excellence را برای برتری در تدریس دریافت کرد. او همچنین به‌عنوان منتقد کتاب با نشریات عمومی و دانشگاهی همکاری می‌کند و از جمله برای روزنامه‌ی The Wall Street Journal نقد می‌نویسد.

نخستین کتاب او با عنوان نمایش بزرگ در بولولند: مأموریت امدادرسانی آمریکا به روسیه‌ی شوروی در قحطی ۱۹۲۱ (The Big Show in Bololand: The American Relief Expedition to Soviet Russia in the Famine of ۱۹۲۱) در سال ۲۰۰۲ توسط انتشارات دانشگاه استنفورد منتشر شد. او آثاری نیز درباره‌ی تروتسکی منتشر کرده است، از جمله تروتسکی؛ زوال یک انقلابی (Trotsky: Downfall of a Revolutionary) که در سال ۲۰۱۰ توسط HarperCollins منتشر شد و دشمن استالین: تبعید و قتل لیون تروتسکی (Stalin’s Nemesis: The Exile and Murder of Leon Trotsky) که همان سال از سوی Faber & Faber به چاپ رسید.

کتاب دیگر او با عنوان نان + دارو: امدادرسانی آمریکایی‌ها در قحطی روسیه‌ی شوروی، ۱۹۲۱ـ۱۹۲۳ (Bread + Medicine: American Famine Relief in Soviet Russia, ۱۹۲۱–۱۹۲۳) در سال ۲۰۲۳ توسط انتشارات مؤسسه‌ی هوور منتشر شد. پتنود با این موضوع یک ارائه‌ی آنلاین نیز برای موزه‌ی تاریخ روسیه در جردن‌ویل، نیویورک، برگزار کرده است. او این پروژه را بخشی از درس روسیه‌ی شوروی اولیه در استنفورد قرار داد و دانشجویان را به بررسی اسناد تاریخی نگهداری‌شده در کتابخانه و آرشیو مؤسسه‌ی هوور ترغیب کرد.

در سال ۲۰۲۲، پتنود نمایشگاهی درباره‌ی قحطی ۱۹۲۱ شوروی در مؤسسه‌ی هوور برگزار کرد و در سال ۲۰۲۳ نیز در نشستی تخصصی هم‌زمان با نمایش فیلمی با همین موضوع به‌عنوان عضو پنل حضور داشت. او در دانشگاه استنفورد درس‌هایی در حوزه‌ی تاریخ، روابط بین‌الملل و حقوق بشر ارائه می‌کند؛ از جمله درس تکرارشونده‌ی ایالات متحده، عملیات حفظ صلح سازمان ملل و جنگ‌های بشردوستانه که به نقش آمریکا و سازمان ملل در مداخلات بشردوستانه می‌پردازد. او همچنین پژوهشگر همکار هیئت‌علمی در مرکز نوآوری در سلامت جهانی استنفورد و مدرس مرکز اخلاق زیست‌پزشکی این دانشگاه است.

پتنود افزون‌بر فعالیت‌های دانشگاهی، برای سفرهای پژوهشی و آموزشی Lindblad و National Geographic Society و نیز برنامه‌های Smithsonian Journeys وابسته به مؤسسه‌ی اسمیتسونیان سخنرانی کرده است.

درباره لیون تروتسکی

لیون تروتسکی (Leon Trotsky) یا لیون داویدوویچ تروتسکی (۱۸۷۹ـ۱۹۴۰) انقلابی بلشویک، نظریه‌پرداز مارکسیست، نویسنده و سیاستمدار برجسته‌ی روسی بود که نقشی تعیین‌کننده در تحولات انقلابی اوایل قرن بیستم و تأسیس اتحاد جماهیر شوروی ایفا کرد. او در خانواده‌ای مرفه در اوکراین متولد شد و از همان سال‌های کودکی هوش بالایی داشت و به علوم، سیاست و اندیشه‌های مارکسیستی علاقه‌مند بود. فعالیت‌های انقلابی‌اش از دوران نوجوانی آغاز شد و به‌سبب مبارزه با رژیم تزاری چندین بار بازداشت و به تبعید در سیبری محکوم شد. تروتسکی در یکی از این تبعیدها با استفاده از گذرنامه‌ی جعلی موفق به فرار شد و در لندن با ولادیمیر لنین و همسرش دیدار کرد.

او در جریان انقلاب ۱۹۰۵، به روسیه بازگشت و در سازمان‌دهی اعتصابات و شورش‌های پتروگراد نقشی فعال و مؤثر داشت، اما بار دیگر دستگیر شد و به سیبری تبعید شد؛ هرچند پیش از رسیدن به محل تبعید گریخت. تروتسکی در سال‌های بعد بیش از یک دهه را در تبعید و مهاجرت سیاسی گذراند و در شهرهایی چون وین، پاریس، برلین و نیویورک به فعالیت نظری و همکاری با انقلابیون سوسیالیست ادامه داد. با وقوع انقلاب فوریه‌ی ۱۹۱۷، به روسیه بازگشت و به‌سرعت به یکی از چهره‌های محوری انقلاب اکتبر بدل شد. او رهبری عملیات نظامی در پتروگراد را بر عهده داشت و نقشی اساسی در سرنگونی دولت موقت ایفا کرد؛ نقشی که جایگاهش را به‌عنوان یکی از نزدیک‌ترین هم‌پیمانان لنین تثبیت کرد.

پس از پیروزی انقلاب، تروتسکی به‌عنوان کمیسر خلق در امور جنگ، بنیان‌گذار و فرمانده‌ی ارتش سرخ شد. با وجود نداشتن پیشینه‌ی نظامی حرفه‌ای، توانست نیروهای پراکنده و نامنظم را به ارتشی منسجم و کارآمد تبدیل کند و پیروزی بلشویک‌ها در جنگ داخلی روسیه را رقم بزند. او همچنین مدتی به‌عنوان کمیسر خلق در امور خارجه فعالیت کرد و در مذاکرات صلح برست‌ـ‌‌لیتوفسک نقش داشت. از دیگر اقدامات مهم او می‌توان به مشارکت در تأسیس کمینترن (انترناسیونال کمونیستی) اشاره کرد؛ نهادی که با هدف گسترش انقلاب کارگری در مقیاس جهانی شکل گرفت.

پس از مرگ لنین در سال ۱۹۲۴ و تشدید کشمکش‌های درون‌حزبی، نفوذ سیاسی تروتسکی به‌تدریج کاهش یافت. مخالفت سرسختانه‌اش با سیاست «سوسیالیسم در یک کشور» که ژوزف استالین مطرح می‌کرد و دفاعش از نظریه‌ی انقلاب دائمی، زمینه‌ی حذف سیاسی او را فراهم کرد. در پی این تحولات، ابتدا به تبعید داخلی در قزاقستان فرستاده شد و سرانجام در سال ۱۹۲۹ از اتحاد جماهیر شوروی اخراج شد.

تروتسکی سال‌های پایانی عمر خود را در تبعید، در کشورهایی چون ترکیه، فرانسه، نروژ و نهایتاً مکزیک گذراند و در این دوران به فعالیت سیاسی، نگارش و انتشار آثار نظری خود ادامه داد. از مهم‌ترین نوشته‌های او می‌توان به تاریخ انقلاب روسیه و خیانت به انقلاب اشاره کرد؛ آثاری که نقدی تند و تحلیلی عمیق از استالینیسم و مسیر تحولات شوروی ارائه می‌دهند. او سرانجام در سال ۱۹۴۰ در مکزیکوسیتی به دست رامون مرکادر، مأمور وابسته به استالین، با ضربه‌ی چکش یخ‌شکن به قتل رسید؛ رویدادی که به نمادی از سرکوب سیاسی، خشونت درون‌حزبی و سرنوشت تلخ انقلابیون طردشده بدل شد.

لیون تروتسکی هم به‌عنوان نظریه‌پرداز و نویسنده‌ای برجسته در سنت مارکسیسم، هم به‌عنوان رهبر سیاسی و نظامی‌ای تأثیرگذار در شکل‌گیری کمونیسم روسی و جنبش کارگری بین‌المللی شناخته می‌شود. زندگی و مرگ او نمونه‌ای شاخص از تعهد به آرمان‌های انقلابی، مقاومت در برابر دیکتاتوری و پیچیدگی‌های قدرت در جنبش‌های سیاسی قرن بیستم است. کتاب زندگی من زندگی‌نامه‌ی خودنوشت اوست و از مهم‌ترین منابع برای شناخت اندیشه‌ها و مسیر زندگی این چهره‌ی تاریخی محسوب می‌شود.

بخشی از کتاب تروتسکی؛ زوال یک انقلابی

«شب ژانویهٔ ۱۹۳۷، در وسط اقیانوس اطلس، کشتی نفتکش نروژی به نام روت سال نو را با کشیدن دو آژیر و شلیک دو گلولهٔ توپ جشن گرفت. در این کشتی، نفتی وجود نداشت و تنها حامل هزارودویست تن آب دریا برای حفظ تعادل کشتی و دو مسافر بسیار مخصوص بود: لیون تروتسکی، انقلابی تبعیدی روسیه، و همسرش ناتالیا. درواقع، تروتسکی‌ها تنها مسافران کشتی بودند، هرچند یک پلیس نروژی هم آنان را همراهی می‌کرد. آنان روز نوزدهم دسامبر پس از چهار ماه بازداشت خانگی فلاکت‌بار که به گفتهٔ تروتسکی او را پنج سال پیرتر کرده بود، از نروژ حرکت کردند. با این همه، این زوج خاطرات خوشی از این سرزمین زیبای برفی، پر از جنگل‌ها و دریاچه‌ها، از اسکی و سورتمه‌رانی داشتند.»