کتاب اصفهان عصر صفوی، سبک زندگی و ساختار قدرت

کتاب اصفهان عصر صفوی، سبک زندگی و ساختار قدرت نوشته زهره روحی در سال ۱۳۹۷ توسط انتشارات امیرکبیر منتشر شده است. این کتاب با رویکردی پژوهشی و تحلیلی به بررسی سبک زندگی، ساختار قدرت و شرایط اجتماعی - سیاسی اصفهان در دوره‌ی صفویه پرداخته است. نویسنده کوشیده با استفاده از منابع تاریخی، سفرنامه‌ها و مطالعات تطبیقیْ تصویری چندبعدی از مناسبات قدرت، شکل‌گیری خرده‌فرهنگ‌ها و تحولات اجتماعی این شهر ارائه دهد. این کتاب به معماری و شهرسازی این دوره توجه می‌کند و به لایه‌های پنهان‌تر زندگی روزمره، نقش گروه‌های اجتماعی مختلف و سازوکارهای انسجام‌بخشی در جامعه‌ی صفوی نیز می‌پردازد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب اصفهان عصر صفوی، سبک زندگی و ساختار قدرت اثر زهره روحی

کتاب اصفهان عصر صفوی، سبک زندگی و ساختار قدرت (خوانشی دیگر از شرایط اجتماعی - سیاسی دوره‌ی صفویه) با تمرکز بر دوره‌ای که اصفهان پایتخت صفویان بود، به واکاوی سبک زندگی، ساختار قدرت و تحولات اجتماعی این شهر می‌پردازد. زهره روحی در این کتاب با نگاهی میان‌رشته‌ای و تطبیقی تلاش کرده است فراتر از روایت‌های رایج معماری و شهرسازی، به ماهیت الگوهای قدرت و تأثیر آن‌ها بر زندگی روزمره‌ی مردم بپردازد. این نویسنده با بهره‌گیری از منابعی چون سفرنامه‌های اروپایی، آثار پژوهشگران ایرانی و تحلیل‌های جامعه‌شناختی به بررسی شکل‌گیری خرده‌فرهنگ‌ها، پراکنش گروه‌های اجتماعی و نقش اصلاحات شاه‌عباس در بازسازی و گسترش شهر می‌پردازد.

ساختار کتاب اصفهان عصر صفوی، سبک زندگی و ساختار قدرت اثر زهره روحی بر پایه‌ی تحلیل شرایط اجتماعی، اقتصادی و سیاسی اصفهان عصر صفوی استوار است و با مقایسه‌ی تطبیقی با جوامع هم‌دوره در اروپا، تلاش شده است ویژگی‌های منحصربه‌فرد این شهر و جامعه‌ی آن برجسته شود. کتاب حاضر علاوه‌بر روایت تاریخ رسمی، به بررسی سازوکارهای غیررسمی و شبکه‌های اجتماعی سیال نیز توجه و نقش آن‌ها را در انسجام یا تفرق جامعه‌ی شهری تحلیل کرده است.

خلاصه کتاب اصفهان عصر صفوی، سبک زندگی و ساختار قدرت

کتاب با طرح پرسش‌هایی درباره‌ی سبک زندگی و ساختار قدرت در اصفهان دوره‌ی صفویه آغاز می‌شود. نویسنده با اشاره به بازسازی و گسترش شهر در پی اصلاحات شاه‌عباس، به‌دنبال کشف ماهیت الگوهایی است که در آن عصر از سوی قدرت شکل می‌گرفت و تعیین‌کننده‌ی سبک زندگی روزمره‌ی مردم بود. کتاب به بررسی پراکنش و اسکان گروه‌های مختلف اجتماعی، نقش دیوان‌سالاری نوظهور و سازوکارهای انسجام‌بخشی در جامعه‌ی اصفهان می‌پردازد. نویسنده با رویکردی میان‌رشته‌ای و تطبیقی، نمونه‌هایی از جوامع اروپایی هم‌دوره را نیز برای مقایسه انتخاب کرده است. در فصل اول، تاریخچه‌ی صفویان و ساختار ایلاتی آن‌ها تا پیش از سلطنت شاه‌عباس بررسی می‌شود. نویسنده ریشه‌های عشایری و قبیله‌ای صفویان را شرح داده و تأثیر این پیشینه را بر ساختار قدرت، ثروت‌اندوزی و سازمان اجتماعی صفویان تحلیل می‌کند. نقش قزلباشان به‌عنوان حامیان اصلی سلسله‌ی صفویه و تقسیم قدرت و ثروت میان قبایل مختلف، از دیگر محورهای این بخش است. کتاب همچنین به ساختار حکومتی و قضایی ایالت‌ها، میزان خودمختاری حکام محلی و نقش آن‌ها در اداره‌ی امور ایالات می‌پردازد. در ادامه نویسنده به تنش‌ها و ناآرامی‌های اجتماعی، رقابت‌های قبیله‌ای و تأثیر آن‌ها بر وضعیت اقتصادی و اجتماعی مردم اشاره می‌کند. شورش‌های مردمی، بحران‌های اقتصادی و نقش خان‌های محلی در تحولات اجتماعی ازجمله موضوعات مورد بررسی است. کتاب با تحلیل تجارت و ثروت‌اندوزی در عصر صفوی، تفاوت‌های ساختاری اقتصاد ایران و اروپا را برجسته می‌کند و نشان می‌دهد که الگوهای ایلاتی و عشایری همچنان بر مناسبات اقتصادی و اجتماعی این دوره سایه افکنده بودند.

چرا باید کتاب اصفهان عصر صفوی، سبک زندگی و ساختار قدرت را بخوانیم؟

کتاب اصفهان عصر صفوی، سبک زندگی و ساختار قدرت با رویکردی تحلیلی و میان‌رشته‌ای، تصویری از زندگی اجتماعی و ساختار قدرت در یکی از مهم‌ترین دوره‌های تاریخ ایران ارائه می‌دهد. این اثر با تمرکز بر لایه‌های کمتردیده‌شده‌ی جامعه مانند خرده‌فرهنگ‌ها، شبکه‌های غیررسمی و سازوکارهای انسجام‌بخشی، فراتر از روایت‌های رایج معماری و شهرسازی حرکت کرده است. استفاده از منابع متنوع، مقایسه‌ی تطبیقی با جوامع اروپایی و توجه به نقش گروه‌های اجتماعی مختلف، این کتاب را به منبعی مناسب برای درک عمیق‌تر تحولات اجتماعی و سیاسی اصفهان عصر صفوی تبدیل کرده است. خواندن این کتاب به علاقه‌مندان تاریخ اجتماعی، پژوهشگران مطالعات شهری و کسانی که به‌دنبال شناخت ابعاد پنهان‌تر جامعه‌ی ایرانی هستند، فرصت می‌دهد تا با نگاهی تازه به گذشته بنگرند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به پژوهشگران تاریخ اجتماعی، دانشجویان رشته‌های تاریخ و علوم انسانی، علاقه‌مندان به حوزه‌ی مطالعات شهری و کسانی که دغدغه‌ی شناخت ساختار قدرت و سبک زندگی در ایران دوره‌ی صفوی را دارند، پیشنهاد می‌شود.

درباره زهره روحی

زهره روحی زاده‌ی سال ۱۳۳۶، پژوهشگر حوزه‌ی انسا‌ن‌شناسی و نویسنده‌ای ایرانی است. از کتاب‌های این نویسنده می‌توان اشاره کرد به «تن‌بارگی در عصر صفویه»، «کودک‌وارگی ادبیات»، «یادداشت‌های پایان قرن»، «آزمون اندیشه‌های انتقادی معاصر» و «جستارهایی از تاریخ فرهنگی اندیشگی».

بخشی از کتاب اصفهان عصر صفوی، سبک زندگی و ساختار قدرت

«همچون تمامی شهرهای اسلامی، شهرهای عصر صفوی نیز (چنانچه در لابلای توضیحات ساختار سیاسی اداره شهر دیدیم) به لحاظ اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و حتی اقتصادی، موقعیت‌های مشابهی با روستاهای پیرامونی خود داشتند. و ازاین‌رو برخلاف رابطه تنش‌آمیز شهرها و روستاهای اروپایی، در ایران آن عصر بین شهرها و روستاها، همیاری مسالمت‌آمیزی برقرار بود؛ این همانندی ساختاری، قبل از هرچیز به شکل و فرم ساختار سیاسی و اقتصادی در جامعه برمی‌گردد. به‌عنوان مثال اگر شهرهای اروپایی مکانی برای زندگی شهری توأم با صنعت کارخانه‌ای، تجارت، پیشه‌وری و بازارهای وابسته به آن‌ها و همچنین جمیع گروه‌های فقیر و کارگرنشین شهری بود، در عوض روستاها، اقامتگاه قدرت سیاسی، اشراف زمیندار، دهقانان مرفه و همچنین مقرّ کشاورزان وابسته به زمین و نظام فئودالیته اربابان اشرافی و زمین‌دار خود بود. فئودال بودن صاحبان قدرت سیاسی، بیش از هرچیز به استقلال سیاسی شهرها کمک کرد که ثمره‌اش برآمدن وضعیت بسیار مهم و سرنوشت‌ساز «خودمختاری» بود.»