کتاب اخلاق زیست محیطی در حکمت اسلامی

کتاب اخلاق زیست محیطی در حکمت اسلامی نوشته علی کریمیان صیقلانی توسط انتشارات امیرکبیر منتشر شده است. این کتاب به بررسی مبانی، اصول و چالش‌های اخلاق زیست‌محیطی از منظر حکمت اسلامی می‌پردازد و می‌کوشد باتکیه‌بر آموزه‌های دینی و فلسفی، راهکارهایی برای تعامل مسئولانه و اخلاقی انسان با محیط‌زیست ارائه کند. نویسنده با رویکردی تحلیلی به موضوعاتی چون چیستی اخلاق زیست‌محیطی، تفاوت آن با حقوق محیط‌زیست، ضرورت توجه به اخلاق در مواجهه با طبیعت و تزاحم‌های اخلاقی میان انسان و محیط‌زیست می‌پردازد. کتاب شامل مباحث نظری، بررسی دیدگاه‌های مختلف، تحلیل بحران‌های زیست‌محیطی معاصر و ارائه‌ی راهبردهای عملی برای بهبود رابطه‌ی انسان و طبیعت است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب اخلاق زیست محیطی در حکمت اسلامی

کتاب اخلاق زیست محیطی در حکمت اسلامی با تمرکز بر آموزه‌های اسلامی و فلسفه‌ی اخلاق به بررسی رابطه‌ی انسان و محیط‌زیست می‌پردازد. علی کریمیان صیقلانی در این کتاب، ابتدا مفاهیم پایه‌ای مانند اخلاق، محیط‌زیست و جایگاه اخلاق زیست‌محیطی را تعریف و سپس تفاوت‌های آن با حقوق محیط‌زیست را روشن می‌کند. ساختار کتاب به‌گونه‌ای است که ابتدا به مبانی معرفت‌شناختی، هستی‌شناختی، انسان‌شناختی و ارزش‌شناختی اخلاق زیست‌محیطی می‌پردازد و سپس اصول و قواعد استخراج‌شده از این مبانی را برای رفتار با طبیعت ارائه می‌دهد. نویسنده با اشاره به بحران‌های زیست‌محیطی معاصر، نقش اخلاق و مسئولیت فردی و جمعی را در پیشگیری از آسیب به طبیعت برجسته می‌کند. همچنین این کتاب به تزاحم‌های اخلاقی میان انسان و محیط‌زیست مانند حق حیات، آزادی و استخدام موجودات دیگر می‌پردازد و راهکارهایی برای رفع این تعارض‌ها ارائه می‌دهد. در بخش‌هایی از کتاب دیدگاه‌های مختلف دینی و فلسفی درباره‌ی ارزش ذاتی یا ابزاری طبیعت بررسی شده و نقش دین، به‌ویژه اسلام، در بازسازی قداست طبیعت و ایجاد فرهنگ احترام به محیط‌زیست تحلیل شده است. این کتاب با رویکردی میان‌رشته‌ای، ارتباط اخلاق زیست‌محیطی با علوم دیگر مانند حقوق، اقتصاد، جامعه‌شناسی و پزشکی را نیز مورد توجه قرار داده است.

خلاصه کتاب اخلاق زیست محیطی در حکمت اسلامی

کتاب با طرح پرسش‌هایی بنیادین درباره‌ی جایگاه اخلاق در تعامل انسان با طبیعت آغاز می‌شود. نویسنده به تعریف اخلاق و شأن اخلاقی می‌پردازد و نشان می‌دهد که در سنت‌های رایج، اخلاق عمدتاً به روابط انسانی محدود شده، اما در این کتاب تلاش شده دامنه‌ی اخلاق به روابط انسان با طبیعت نیز گسترش یابد. در ادامه، مفهوم محیط‌زیست و تقسیمات آن به‌تفصیل بررسی و تأکید شده که محیط‌زیست تنها به عناصر طبیعی محدود نمی‌شود؛ بلکه شامل محیط‌های مصنوعی و اجتماعی نیز هست. در بخش‌های بعدی، تفاوت اخلاق زیست‌محیطی با حقوق محیط‌زیست تبیین و بیان می‌شود که اخلاق زیست‌محیطی بیشتر بر اصول و ارزش‌های رفتاری و معنوی تأکید دارد؛ درحالی‌که حقوق محیط‌زیست به قواعد و مقررات قانونی می‌پردازد. نویسنده بحران‌های زیست‌محیطی معاصر را ناشی از ضعف اخلاقی و زیاده‌خواهی انسان می‌داند و معتقد است که راه‌حل این بحران‌ها نیازمند بازنگری در مبانی اخلاقی و فرهنگی است. کتاب به بررسی تزاحم‌های اخلاقی میان انسان و محیط‌زیست می‌پردازد؛ ازجمله تزاحم در حق حیات، حق آزادی و منافع بشر در برابر انقراض گونه‌ها. در این زمینه، دیدگاه‌های مختلف درباره‌ی ارزش ذاتی یا ابزاری طبیعت مطرح شده و راهکارهایی برای رفع تعارض‌ها ارائه شده است. نویسنده با استناد به آموزه‌های اسلامی بر مسئولیت اخلاقی انسان در قبال طبیعت تأکید و اصولی مانند نهی از فساد در زمین، لزوم حفظ تعادل اکولوژیک و آموزش فرهنگ زیست‌محیطی را مطرح می‌کند. خدمات متقابل انسان و طبیعت، نقش دین در بازسازی قداست طبیعت و اهمیت فرهنگ‌سازی اخلاقی برای حفظ محیط‌زیست نیز بررسی شده است. کتاب حاضر با ارائه‌ی راهبردهایی برای رفتار مسئولانه با طبیعت، بر ضرورت همزیستی مسالمت‌آمیز و احترام به همه‌ی موجودات تأکید دارد.

چرا باید کتاب اخلاق زیست محیطی در حکمت اسلامی را بخوانیم؟

کتاب اخلاق زیست‌محیطی در حکمت اسلامی با رویکردی تحلیلی و مبتنی‌بر آموزه‌های اسلامی به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های معاصر، یعنی بحران‌های زیست‌محیطی می‌پردازد و می‌کوشد با استخراج مبانی اخلاقی از حکمت اسلامی، راهکارهایی برای تعامل مسئولانه با طبیعت ارائه کند. از ویژگی‌های شاخص کتاب حاضر می‌توان به بررسی دقیق تزاحم‌های اخلاقی میان انسان و محیط‌زیست، تحلیل تفاوت‌های اخلاق زیست‌محیطی و حقوق محیط‌زیست و ارائه‌ی اصول و قواعد عملی برای رفتار با طبیعت اشاره کرد. همچنین این کتاب با پرداختن به نقش دین در بازسازی قداست طبیعت و فرهنگ‌سازی اخلاقی، افق‌های تازه‌ای برای مواجهه با چالش‌های زیست‌محیطی پیش روی مخاطب قرار می‌دهد. مطالعه‌ی این اثر می‌تواند به درک عمیق‌تر مسئولیت‌های اخلاقی فردی و جمعی در قبال محیط‌زیست کمک کند و زمینه‌ساز تغییر نگرش و رفتار در این حوزه باشد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به علاقه‌مندان حوزه‌ی محیط‌زیست، دانشجویان و پژوهشگران رشته‌های فلسفه، الهیات، حقوق و علوم اجتماعی، فعالان محیط‌زیست و کسانی که دغدغه‌ی اخلاقی و فرهنگی در قبال طبیعت دارند، پیشنهاد می‌شود. همچنین این اثر برای افرادی که به‌دنبال فهم عمیق‌تر رابطه‌ی دین و محیط‌زیست هستند، منبع مناسبی است.