کتاب جنبش های اجتماعی

کتاب جنبش های اجتماعی نوشته‌ گریم چسترز و یان ولش و با ترجمه‌ نرگس حسن‌لی، اثری است که به بررسی مفاهیم کلیدی و تحولات نظری در حوزه‌ی جنبش‌های اجتماعی می‌پردازد. این کتاب توسط نشر امیرکبیر منتشر شده و بخشی از مجموعه‌ی متون انتقادی غرب مدرن به شمار می‌آید. نویسندگان با تکیه‌بر تجربه و پژوهش‌های خود در حوزه‌های جامعه‌شناسی و مطالعات صلح، تلاش کرده‌اند تصویری جامع از جنبش‌های اجتماعی، از شکل‌گیری تا تحولات معاصر، ارائه دهند. کتاب با رویکردی تحلیلی، به بررسی جنبش‌های اجتماعی کهنه، نو و شبکه‌ای می‌پردازد و مفاهیمی مانند هویت جمعی، رفتار جمعی، ساختار فرصت سیاسی و نظریه‌های بسیج منابع را واکاوی می‌کند. علاوه‌بر این، نمونه‌هایی از جنبش‌های کلیدی در اروپا، آمریکا و سایر نقاط جهان را معرفی و تحلیل کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب جنبش های اجتماعی

جنبش اجتماعی یک تلاش جمعی و سازمان‌یافته توسط گروهی از افراد است برای ایجاد یا مقاومت در برابر تغییرات اجتماعی، سیاسی یا فرهنگی. جنبش‌های اجتماعی با اعتراضات یا تظاهرات لحظه‌ای تفاوت دارند، زیرا آن‌ها به‌طور مستمر در طول زمان ادامه می‌یابند، شامل هویت و اهداف مشترک هستند و معمولاً از استراتژی‌ها و تاکتیک‌های مختلف برای به چالش کشیدن قدرت، هنجارهای اجتماعی یا نهادهای موجود استفاده می‌کنند. جنبش‌ها را می‌توان به چند نوع تقسیم کرد، از جمله: جنبش‌های اصلاح‌طلب، که به دنبال تغییر تدریجی هستند؛ جنبش‌های انقلابی، که به دنبال تحول رادیکال جامعه هستند؛ جنبش‌های مقاومت یا ضد جنبش؛ و جنبش‌هایی که بر تغییرات فردی یا اخلاقی تمرکز دارند (جنبش‌های جایگزین یا رستگاری). جنبش‌های اجتماعی به عواملی مانند ناهنجاری‌ها یا بی‌عدالتی‌ها، منابع و سازمان‌دهی، فرصت‌های سیاسی و فرهنگ و ارتباطات وابسته‌اند تا شتاب گرفته و تأثیرگذار شوند. نمونه‌های تاریخی شامل جنبش حقوق مدنی آمریکا، جنبش حق رأی زنان، جنبش‌های محیط زیستی و جنبش‌های حقوق LGBTQ+ هستند.

جنبش‌های اجتماعی: مفاهیم کلیدی نوشته‌ی گریم چِستِرز و یان ولش بر پایه‌‎ی این چارچوب یک راهنمای مختصر و مرجع‌محور است که به فهم واژگان، ایده‌ها و اشکال سازمانی مورد استفاده در مطالعه‌ی جنبش‌های اجتماعی کمک می‌کند. این کتاب که توسط راتلج منتشر شده، از فرمت دایره‌المعارفی برای ارائه‌ی مفاهیم استفاده می‌کند و اصطلاحات و مفاهیم کلیدی را با مثال‌هایی از جنبش‌های تاریخی و معاصر توضیح می‌دهد؛ از جمله جنبش‌های «قدیم» قرن نوزدهم، جنبش‌های «جدید» دهه‌ی ۱۹۶۰ - ۱۹۷۰ و شکل‌های شبکه‌ای و جهانی امروزین از فعالیت جمعی. این کتاب نظریه را با نمونه‌های واقعی پیوند می‌دهد و نشان می‌دهد که چگونه جنبش‌ها در زمینه‌های مختلف، از جمله اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و بین‌المللی و در دوره‌های زمانی متفاوت عمل می‌کنند. هر مدخل (Entry) تعاریف مفهومی را با کاربردهای عملی مانند استراتژی‌های مورد استفاده جنبش‌ها، ساختارهای سازمانی یا نقش رسانه‌ها و ارتباطات در بسیج افراد مرتبط می‌سازد. این اثر یک معرفی فشرده و در دسترس برای دانشجویان، پژوهشگران و عموم خوانندگان فراهم می‌کند و به آن‌ها کمک می‌کند هم اصول کلی جنبش‌های اجتماعی و هم اصطلاحات تخصصی در مطالعات علمی این حوزه را درک کنند.

به طور خلاصه، در حالی که جنبش‌های اجتماعی نمایانگر فرایند جمعی و پویا تغییرات اجتماعی هستند، کتاب چِستِرز و ولش ابزارها و تعاریف مفهومی لازم برای درک، تحلیل و بحث دقیق درباره این جنبش‌ها را ارائه می‌دهد. با ترکیب نظریه، تاریخ و نمونه‌های معاصر، این کتاب پل بین درک عمومی و تحلیل علمی ایجاد می‌کند و به خوانندگان یک راهنمای جامع و در عین حال قابل دسترس درباره‌ی دنیای فعالیت‌های اجتماعی، سازماندهی و تغییر ارائه می‌دهد.

خلاصه کتاب جنبش های اجتماعی

کتاب جنبش‌های اجتماعی با تمرکز بر مفاهیم و نظریه‌های بنیادین، به بررسی سیر تحول جنبش‌های اجتماعی در جهان غرب می‌پردازد. نویسندگان ابتدا مفهوم جنبش اجتماعی را تعریف و تاریخچه‌ی آن را از قرن نوزدهم تا امروز مرور کرده‌اند. در این مسیر، تفاوت میان جنبش‌های اجتماعی کهنه و نو و همچنین ظهور جنبش‌های شبکه‌ای معاصر را برجسته ساخته‌اند. کتاب به نظریه‌های مختلف درباره‌ی چرایی و چگونگی شکل‌گیری جنبش‌ها می‌پردازد؛ از نظریه‌های رفتار جمعی و کارکردگرایی ساختاری تا نظریه‌ی بسیج منابع و نظریه‌ی جنبش اجتماعی نو. هر کدام از این رهیافت‌ها، ابعاد متفاوتی از مشارکت، سازمان‌دهی و موفقیت سیاسی جنبش‌ها را توضیح می‌دهند.

در ادامه، کتاب به انتقادات واردشده به هر نظریه و نقاط قوت و ضعف آن‌ها اشاره کرده است. همچنین، تفاوت‌های رویکردی میان سنت‌های فکری اروپایی و آمریکایی در تحلیل جنبش‌های اجتماعی بررسی شده و نقش عوامل ساختاری، فرهنگی و فردی در شکل‌گیری و تداوم جنبش‌ها تحلیل شده است. بخش‌های بعدی کتاب به معرفی و تحلیل نمونه‌هایی از جنبش‌های کلیدی مانند جنبش‌های ضدهسته‌ای، ضدسرمایه‌داری، حقوق مدنی، فمینیستی، زیست‌محیطی و جنبش‌های شبکه‌ای معاصر اختصاص یافته است. در هر مدخل، علاوه‌بر شرح تاریخی و تحلیلی، به زمینه‌های اجتماعی، سیاسی و فرهنگی پیدایش و گسترش این جنبش‌ها پرداخته شده است. کتاب در نهایت با تأکید بر اهمیت مطالعات بین‌رشته‌ای و نقش جنبش‌های اجتماعی در تولید دانش و تغییر اجتماعی، افق‌های جدید پژوهش در این حوزه را ترسیم می‌کند.

چرا باید کتاب جنبش های اجتماعی را بخوانیم؟

کتاب جنبش‌های اجتماعی با ارائه‌ی تصویری جامع از نظریه‌ها و مفاهیم کلیدی این حوزه، امکان مقایسه‌ی رویکردهای مختلف به جنبش‌های اجتماعی را فراهم می‌کند. این کتاب نه‌تنها به بررسی تاریخی و تحلیلی جنبش‌ها می‌پردازد، بلکه با معرفی نمونه‌های متنوع از جنبش‌های معاصر و کلاسیک، به خواننده کمک می‌کند تا پیچیدگی‌ها و تحولات این پدیده‌ها را بهتر درک کند. یکی از ویژگی‌های شاخص کتاب، توجه به تفاوت‌های فرهنگی و نظری میان سنت‌های اروپایی و آمریکایی و بررسی نقش عوامل ساختاری، فرهنگی و فردی در شکل‌گیری جنبش‌ها است. همچنین، کتاب با پرداختن به انتقادات و چالش‌های نظری، نگاه انتقادی و چندجانبه‌ای به موضوع دارد و برای کسانی که به دنبال فهم عمیق‌تر از فرایندهای تغییر اجتماعی هستند، منبعی ارزشمند به‌شمار می‌آید.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران رشته‌های جامعه‌شناسی، علوم سیاسی، مطالعات فرهنگی و جغرافیای انسانی پیشنهاد می‌شود. همچنین به کسانی که به‌دنبال درک بهتر از جنبش‌های اجتماعی معاصر، نظریه‌های تغییر اجتماعی و نقش کنش جمعی در تحولات سیاسی و فرهنگی هستند، توصیه می‌شود.