کتاب آموزش گام به گام زبان برنامه نویسی پایتون

کتاب آموزش گام‌به‌گام زبان برنامه‌نویسی پایتون نوشته‌ی نوشین آمیری و به‌کوشش نشر آذرفر منتشر شده است. این کتاب بر پایه‌ی نسخه‌ی ۳ پایتون نوشته شده و از همان صفحات آغازین، پایتون را به‌عنوان زبانی چندمنظوره برای توسعه‌ی وب، نرم‌افزار، کار با پایگاه‌داده، تحلیل داده و محاسبات پیچیده معرفی کرده است. ساختار اثر به‌گونه‌ای تنظیم شده که خواننده‌ی بدون پیش‌زمینه‌ی برنامه‌نویسی بتواند از نصب پایتون و اجرای اولین برنامه روی خط فرمان شروع کند و به‌تدریج به مفاهیم پیشرفته‌تر مانند برنامه‌نویسی شی‌گرا، کار با فایل‌ها، پایگاه‌داده و ماژول‌های تخصصی برسد. در این کتاب علاوه‌بر توضیح مفاهیم پایه مثل متغیرها، انواع داده، عملگرها، لیست‌ها، تاپل‌ها، مجموعه‌ها و دیکشنری‌ها، روی تمرین‌های متنوع و حل‌تمرین‌های گام‌به‌گام تأکید شده است تا خواننده بتواند آموخته‌های خود را بلافاصله در قالب کد آزمایش کند. فهرست مفصل فصل‌ها و زیربخش‌ها نشان می‌دهد که نویسنده کوشیده است هم جنبه‌ی آموزشی مفاهیم و هم جنبه‌ی مرجع‌بودن دستورات و توابع پایتون را پوشش دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب آموزش گام به گام زبان برنامه نویسی پایتون

کتاب آموزش گام‌به‌گام زبان برنامه‌نویسی پایتون با تمرکز بر آموزش تدریجی، از معرفی خود زبان پایتون و تاریخچه‌ی کوتاه آن شروع کرده است؛ از این‌که پایتون چگونه روی پلتفرم‌های مختلف اجرا می‌شود، چه تفاوتی با زبان‌های دیگر از نظر سینتکس و تورفتگی دارد و چرا برای نمونه‌سازی سریع و توسعه‌ی چندسکویی مناسب است. در فصل اول که با عنوان «مباحث مقدماتی» آمده، نصب پایتون روی ویندوز، لینوکس و مک، اجرای کد در خط فرمان، نوشتن اولین فایل با پسوند py و بررسی نسخه‌ی مفسر آموزش داده شده است. سپس مفاهیم پایه‌ای مثل سینتکس، نقش تورفتگی در تعریف بلوک‌های کد، متغیرها، نام‌گذاری، متغیرهای محلی و سراسری، کلمه‌ی کلیدی global، انواع داده‌ی داخلی، تبدیل نوع، اعداد صحیح، اعشاری و مختلط، تولید عدد تصادفی با ماژول random و رشته‌ها مطرح شده است. در همین فصل، خواننده با آرایه‌بودن رشته‌ها، برش، اندیس‌گذاری منفی، متدهای مهم رشته‌ای، بررسی وجود زیررشته با in و not in و مفهوم طول رشته آشنا می‌شود. در ادامه‌ی کتاب آموزش گام‌به‌گام زبان برنامه‌نویسی پایتون فصل‌های متعددی به ساختارهای داده‌ی اصلی اختصاص یافته است: «لیست‌های پایتون» با مباحثی مثل دسترسی به آیتم‌ها، طول، سازنده‌ی list، برش، تغییر محدوده‌ای از عناصر، درج، افزودن، گسترش، حذف، حلقه‌زدن روی لیست، مرتب‌سازی صعودی و نزولی، مرتب‌سازی سفارشی، معکوس‌کردن، کپی‌کردن، پیوند چند لیست و درک لیست (list comprehension) همراه با تمرین‌های جداگانه برای هر بخش. سپس «تاپل‌ها» با ویژگی‌هایی مثل غیرقابل‌تغییر بودن، اجازه‌ی تکرار، بازکردن (unpack)، استفاده از ستاره، ضرب تاپل‌ها و متدهای مرتبط بررسی شده است. فصل «مجموعه‌ها» به عملیات اجتماع، اشتراک، تفاوت، تفاوت متقارن، به‌روزرسانی مجموعه‌ها و متدهای آن پرداخته است. «دیکشنری‌ها» نیز با آیتم‌ها، کلیدها، مقادیر، دیکشنری‌های تو‌در‌تو، کپی، حذف، به‌روزرسانی و حلقه‌زدن روی دیکشنری‌ها همراه با مجموعه‌ای از تمرین‌ها آمده است. در فصل‌های بعدی، عبارات شرطی، حلقه‌های for و while، دستورهای break و continue، توابع، پارامترها، مقادیر بازگشتی، لامبدا، دامنه‌ی متغیرها، ماژول‌ها، مدیریت فایل (بازکردن، خواندن، نوشتن، ایجاد و حذف فایل و پوشه)، کار با پایگاه‌داده و دستورات SQL، برنامه‌نویسی شی‌گرا (کلاس، شیء، متد، ارث‌بری، چندریختی)، ماژول‌های استاندارد مثل datetime، math، random، statistics و requests و در پایان یک «مرجع پایتون» برای توابع و ماژول‌های پرکاربرد آورده شده است.

خلاصه کتاب آموزش گام به گام زبان برنامه نویسی پایتون

این کتاب از یک ایده‌ی مرکزی پیروی کرده است: رساندن خواننده‌ی مبتدی از سطح «اجرای اولین دستور» به سطحی که بتواند برنامه‌های کاربردی واقعی با پایتون بنویسد. در بخش‌های آغازین، پایتون به‌عنوان زبانی مفسری معرفی شده که کد آن بلافاصله پس از نوشتن قابل اجرا است. نویسنده ابتدا محیط کار را آماده می‌کند: نصب پایتون، اجرای مفسر در خط فرمان، نوشتن فایل‌های py و اجرای آن‌ها. سپس با مثال معروف چاپ متن روی خروجی، مفهوم برنامه‌ی ساده را جا می‌اندازد و بعد سراغ اجزای اصلی زبان می‌رود. در گام بعد، مفاهیم پایه‌ای مثل متغیر، نوع داده، تبدیل نوع و عملگرها توضیح داده شده است. خواننده یاد می‌گیرد چگونه متغیر تعریف کند، نام‌گذاری درست انجام دهد، تفاوت متغیر محلی و سراسری را بفهمد و با کلمه‌ی کلیدی global دامنه‌ی متغیر را کنترل کند. سپس انواع داده‌ی اصلی پایتون معرفی شده است: int، float، complex برای اعداد، str برای رشته‌ها و ساختارهای داده‌ای مثل list، tuple، set و dict. برای هر نوع، مثال‌های متعدد، نحوه‌ی ایجاد، تبدیل، متدهای مهم و تمرین‌های انتهای بخش آمده است. در بخش رشته‌ها، موضوعاتی مانند برش، اندیس‌گذاری منفی، جست‌وجوی زیررشته، حذف فاصله‌های اضافی و متدهای تغییر شکل رشته بررسی شده است. پس از تسلط بر انواع داده، کتاب به سراغ منطق برنامه می‌رود: عبارات شرطی if، elif، else، تورفتگی به‌عنوان بخش مهم سینتکس، حلقه‌های for و while، دستورهای break و continue و حلقه‌زدن روی رشته‌ها و ساختارهای داده. سپس فصل توابع، تعریف تابع، پارامترها و آرگومان‌ها، مقادیر پیش‌فرض، مقدار بازگشتی، توابع لامبدا، بازگشت (recursion) و دامنه‌ی متغیرها را پوشش داده است. در ادامه، آرایه‌ها، کلاس‌ها و اشیاء، تعریف ویژگی و متد، اصلاح و حذف ویژگی‌ها، ارث‌بری، چندریختی تابع و کلاس و مفهوم تکرارکننده‌ها مطرح شده است. بخش مهم دیگری از کتاب به مدیریت فایل اختصاص دارد: بازکردن فایل روی سیستم یا سرور، خواندن کامل یا بخشی از فایل، خواندن خط‌به‌خط، نوشتن و ایجاد فایل جدید، حذف فایل و پوشه. سپس کار با پایگاه‌داده و SQL در پایتون مطرح شده است: ایجاد پایگاه‌داده و جدول، کلید اصلی، درج یک یا چند ردیف، دریافت شناسه‌ی درج‌شده، انتخاب و فیلتر رکوردها، مرتب‌سازی، به‌روزرسانی و حذف رکورد، جلوگیری از تزریق کد با استفاده از پارامترهای پرس‌وجو و الحاق چند جدول. در فصل‌های پایانی، کتاب به سراغ ترسیم نمودارها، کار با کتابخانه‌هایی مثل matplotlib، رسم نمودارهای خطی، پراکندگی، میله‌ای، هیستوگرام و دایره‌ای، تنظیم رنگ، برچسب، عنوان و شبکه‌ی نمودار رفته است. در انتها نیز مرجع توابع داخلی پایتون و ماژول‌های مهمی مانند math، random، datetime، statistics و requests آورده شده تا خواننده بتواند هنگام توسعه‌ی برنامه، به‌سرعت به شکل و کاربرد هر تابع مراجعه کند.

چرا باید کتاب آموزش گام به گام زبان برنامه نویسی پایتون را بخوانیم؟

این کتاب برای کسانی که می‌خواهند از صفر وارد دنیای پایتون شوند یک مسیر روشن و مرحله‌به‌مرحله ترسیم کرده است. ساختار فصل‌ها از مباحث مقدماتی تا مرجع توابع و ماژول‌ها نشان می‌دهد که نویسنده آموزش مفهومی را در کنار جنبه‌ی مرجع‌بودن در نظر گرفته است. هر مبحث با مثال‌های کد، توضیح خط‌به‌خط و سپس تمرین‌های جداگانه همراه شده تا خواننده فقط تئوری نخواند و بتواند بلافاصله کد بزند، خطا ببیند، اصلاح کند و درک خود را عمیق‌تر کند. در این کتاب علاوه‌بر مفاهیم پایه‌ی زبان، موضوعاتی پوشش داده شده که برای ساخت برنامه‌های واقعی ضروری است: مدیریت فایل، کار با پایگاه‌داده و SQL، برنامه‌نویسی شی‌گرا، ماژول‌های استاندارد و حتی ترسیم نمودار و کار با داده‌های عددی. به این ترتیب خواننده بعد از پایان مطالعه فقط با دستورات پراکنده آشنا نیست، بلکه تصویری نسبتاً کامل از این‌که پایتون در پروژه‌های واقعی چگونه به‌کار می‌رود به‌دست می‌آورد. وجود فصل «مرجع پایتون» و «مرجع ماژول» نیز باعث شده این کتاب پس از یادگیری اولیه، به‌عنوان یک منبع مراجعه‌ی سریع برای توابع و کلاس‌های مهم قابل استفاده باشد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به کسانی پیشنهاد می‌شود که هیچ تجربه‌ی قبلی در برنامه‌نویسی ندارند و می‌خواهند پایتون را از پایه یاد بگیرند، به دانشجویان رشته‌های مهندسی و علوم کامپیوتر که به‌دنبال منبعی تمرین‌محور برای پایتون هستند، به علاقه‌مندان تحلیل داده و کار با پایگاه‌داده که می‌خواهند از پایتون برای کارهای عملی استفاده کنند و به افرادی که به‌دنبال یک منبع آموزشی برای آشنایی با مفاهیم شی‌گرایی، فایل، SQL و ماژول‌های استاندارد در قالب زبان پایتون هستند.