کتاب آشنایی با جنگ هیبریدی

کتاب آشنایی با جنگ هیبریدی (گذر از دود و آینه امنیت بین‌المللی) نوشته دیوید مک فارلند و ترجمه محمد حسین قربانی زواره، اثری پژوهشی درباره‌ی یکی از مفاهیم نوظهور و بحث‌برانگیز در حوزه‌ی امنیت و روابط بین‌الملل است. این کتاب با اتکا به منابع معتبر و تحلیل‌های تاریخی، به بررسی ابعاد مختلف جنگ هیبریدی، ریشه‌ها، مصادیق و پیامدهای آن در نظم جهانی معاصر می‌پردازد. نویسنده تلاش کرده است با رویکردی تحلیلی و تطبیقی، هم به نظریه‌پردازی‌های غربی و هم به نمونه‌های عملی از جنگ هیبریدی در قرن بیستم و بیست‌ویکم بپردازد. نشر شناخت پژوه این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب آشنایی با جنگ هیبریدی

جنگ هیبریدی یا ترکیبی یک مفهوم مدرن در استراتژی نظامی است که به نوعی از درگیری‌ها اشاره دارد که در آن دولت‌ها یا بازیگران غیردولتی نیروی نظامی سنتی را با تاکتیک‌های غیرمتعارف، عملیات سایبری و دستکاری اطلاعاتی ترکیب می‌کنند تا اهداف استراتژیک خود را محقق کنند. برخلاف جنگ سنتی که عمدتاً بر درگیری‌های مستقیم و آشکار در میدان نبرد تمرکز دارد، جنگ ترکیبی خط بین جنگ و صلح را محو می‌کند، از نیروهای نامنظم، نمایندگان نیابتی و حملات سایبری استفاده می‌کند و دامنه‌ی تأثیر خود را هم در حوزه‌های فیزیکی و هم حوزه‌های روانی اعمال می‌نماید. این نوع جنگ همچنین شامل فشارهای اقتصادی، کمپین‌های اطلاعات غلط و نفوذ سیاسی است تا بدون مواجهه‌ی مستقیم، حریف را بی‌ثبات کند. نمونه‌های شناخته‌شده شامل الحاق کریمه توسط روسیه در ۲۰۱۴ و شورش‌ها و گروه‌های شبه‌نظامی هستند که تاکتیک‌های نامنظم را با عملیات سایبری یا رسانه‌ای ترکیب می‌کنند. هدف جنگ ترکیبی استفاده از نقاط ضعف، تأثیرگذاری بر جمعیت‌ها و دستیابی به اهداف استراتژیک بدون مواجهه مستقیم یا شناسایی آشکار است.

کتاب آشنایی با جنگ هیبریدی (گذر از دود و آینه امنیت بین‌المللی) نوشته‌ی دیوید مک‌فارلند (۲۰۲۱) به بررسی عمیق این نوع درگیری می‌پردازد. به‌جای تمرکز صرف بر نبردهای نظامی سنتی، این کتاب بررسی می‌کند که چگونه دولت‌ها و بازیگران مدرن مجموعه‌ای گسترده از تاکتیک‌ها را همزمان به کار می‌گیرند تا اهداف سیاسی یا استراتژیک خود را پیش ببرند. مک‌فارلند به کاربرد نمایندگان نیابتی، نیروهای نامنظم، عملیات سایبری، اطلاعات غلط، فشار اقتصادی و اقدامات دیپلماتیک پرداخته است، غالباً در همان «منطقه‌ی خاکستری» بین جنگ و صلح عمل می‌کنند.

کتاب با استفاده از مثال‌های واقعی مانند عملیات روسیه در اوکراین و دیگر مطالعات موردی جهانی، تحلیل می‌کند که چگونه تاکتیک‌های ترکیبی از ضعف نهادها، چارچوب‌های قانونی و ادراک عمومی سوءاستفاده می‌کنند. این اثر نشان می‌دهد که چرا تهدیدات ترکیبی غالباً سخت شناسایی و تعریف می‌شوند یا  چرا مقابله با آن‌ها دشوار است. مک‌فارلند با بهره‌گیری از تجربه‌ی خود در اطلاعات نظامی، دیپلماسی و عملیات بین‌المللی ترکیبی از تجربه‌ی عملی و تحلیل استراتژیک ارائه می‌دهد و به خوانندگان درک عمیقی از مکانیزم‌ها و انگیزه‌های پشت استراتژی‌های ترکیبی می‌دهد.

این کتاب برای گروه گسترده‌ای از مخاطبان، از جمله حرفه‌ای‌ها در زمینه‌های روابط بین‌الملل، امنیت و دفاع و همچنین خوانندگان عمومی که می‌خواهند بدانند چگونه درگیری‌های مدرن فراتر از جنگ سنتی انجام می‌شوند مناسب است. با اتصال نظریه، نمونه‌های تاریخی و تجربه‌های معاصر، اثر مک‌فارلند نشان می‌دهد که جنگ ترکیبی تنها درباره‌ی تاکتیک نیست، بلکه درباره‌ی استراتژی، ادراک و مدیریت قدرت در جهان پیچیده و به هم پیوسته‌ی امروز است.

خلاصه کتاب آشنایی با جنگ هیبریدی

کتاب آشنایی با جنگ هیبریدی با تمرکز بر مفهوم «جنگ هیبریدی»، به بررسی ابعاد و ویژگی‌های این نوع از درگیری‌ها می‌پردازد. نویسنده ابتدا با ذکر نمونه‌هایی مانند بحران کریمه و نقش «مردان سبز مرموز» در تصرف این منطقه، نشان می‌دهد که جنگ هیبریدی چگونه با ترکیب ابزارهای نظامی، اطلاعاتی، سیاسی و اقتصادی، مرزهای سنتی جنگ و صلح را مخدوش می‌کند. مک فارلند تأکید کرده است که جنگ هیبریدی صرفاً به عملیات نظامی محدود نمی‌شود، بلکه طیفی از اقدامات غیرنظامی، رسانه‌ای، اقتصادی و حتی بشردوستانه را نیز دربرمی‌گیرد. او با تحلیل دیدگاه‌هایی مانند نظریه‌ی گراسیموف، به این نکته اشاره کرده است که بخش عمده‌ای از جنگ هیبریدی را فعالیت‌های غیرنظامی تشکیل می‌دهد و تنها بخش کوچکی از آن به عملیات نظامی آشکار اختصاص دارد. در ادامه، کتاب با مرور نمونه‌های تاریخی مانند الحاق آلمان به چکسلواکی، بهار پراگ و مداخلات ایالات متحده در نیکاراگوئه، نشان می‌دهد که جنگ هیبریدی پدیده‌ای نوظهور نیست و در طول تاریخ، قدرت‌ها برای دستیابی به اهداف سیاسی و استراتژیک خود، از ترکیب ابزارهای مختلف بهره برده‌اند. مک فارلند با بررسی نقش سازمان‌های بین‌المللی، پیچیدگی‌های حقوقی و سیاسی پاسخ به جنگ هیبریدی را برجسته کرده و به چالش‌هایی مانند ابهام در تعریف، نبود اجماع جهانی و دشواری شناسایی و مقابله با این نوع جنگ‌ها پرداخته است. در نهایت، کتاب با تأکید بر اهمیت شناخت روایت‌ها، اطلاعات و ابزارهای نوین درک جنگ هیبریدی، خواننده را به بازاندیشی در مورد امنیت بین‌المللی و راهبردهای مقابله با تهدیدات ترکیبی دعوت می‌کند.

چرا باید کتاب آشنایی با جنگ هیبریدی را بخوانیم؟

این کتاب با ارائه‌ی تحلیلی جامع و چندلایه از مفهوم جنگ هیبریدی، به مخاطب کمک می‌کند تا فراتر از برداشت‌های سطحی و رسانه‌ای، با ابعاد پیچیده و چندوجهی این پدیده آشنا شود. نویسنده با استفاده از مثال‌های تاریخی و معاصر، نشان داده است که جنگ هیبریدی نه‌تنها یک تهدید نظامی، بلکه یک چالش سیاسی، حقوقی و اطلاعاتی است که می‌تواند ساختارهای امنیتی و سیاسی کشورها را به‌شدت تحت‌تأثیر قرار دهد. مطالعه‌ی این کتاب برای کسانی که به دنبال درک عمیق‌تر از تحولات امنیتی جهان و نقش بازیگران مختلف در شکل‌دهی به نظم بین‌المللی هستند، بسیار مفید است. همچنین، کتاب با بررسی نقش رسانه‌ها، اطلاعات و ابزارهای غیرنظامی، به مخاطب دیدی تازه‌ای درباره‌ی شیوه‌های نوین درگیری و رقابت قدرت‌ها ارائه می‌دهد.

خواندن کتاب آشنایی با جنگ هیبریدی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به پژوهشگران و دانشجویان حوزه‌ی روابط بین‌الملل، مطالعات امنیتی و علوم سیاسی، فعالان رسانه‌ای، تحلیل‌گران مسائل نظامی و امنیتی و همچنین افرادی که دغدغه‌ی شناخت تهدیدات نوین و پیچیده در عرصه جهانی را دارند، پیشنهاد می‌شود.