کتاب از باب قرائت اطفال

کتاب از باب قرائت اطفال نوشته‌ سید علی کاشفی خوانساری و ویراسته مهدی شعبانی، اثری پژوهشی درباره‌ی تاریخ مطبوعات کودکان و نوجوانان در ایران پیش از مشروطه است. نشر فراهم این اثر را منتشر کرده است. این کتاب در ویراست دوم خود، با افزودن یافته‌های جدید و بازنگری در ساختار و محتوای فصول، به بررسی ریشه‌ها و روند شکل‌گیری نشریات ویژه‌ی کودکان و نوجوانان در ایران می‌پردازد. نویسنده باتکیه‌بر اسناد و منابع تاریخی، تلاش کرده است تا نخستین نشانه‌های توجه به این گروه سنی در مطبوعات فارسی را شناسایی و جایگاه اجتماعی و فرهنگی کودکان را در بستر تحولات سیاسی و اجتماعی آن دوران تحلیل کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب از باب قرائت اطفال

کتاب از باب قرائت اطفال (کودکان و کودکی در مطبوعات پیش از مشروطه‌ی ایران) با تمرکز بر دوره‌ی پیش از مشروطه، به واکاوی جایگاه کودکان و نوجوانان در مطبوعات ایران می‌پردازد. سید علی کاشفی خوانساری در این کتاب، با رویکردی تاریخی و تحلیلی، روند شکل‌گیری نشریات کودک و نوجوان را از نخستین نشانه‌ها تا آستانه‌ی مشروطیت دنبال کرده است. ساختار کتاب شامل هفت فصل است که از بستر اجتماعی و فرهنگی ایران آن دوران آغاز می‌شود و سپس به بررسی حضور کودکان در نشریات فارسی، نشریات مدرسه‌ای، روزنامه‌ی وقایع اتفاقیه و دیگر نشریات مرتبط با دانش‌آموزان و کودکان در دوره‌های ناصری و مظفری می‌پردازد. 

هر فصل با منابع و کتابنامه‌ی جداگانه‌ای تکمیل شده تا امکان پیگیری بیشتر برای پژوهشگران فراهم باشد. این کتاب نه‌تنها به معرفی نشریات و محتوای آن‌ها می‌پردازد، بلکه به زمینه‌های اجتماعی، سیاسی و آموزشی مؤثر بر شکل‌گیری مطبوعات کودک نیز توجه کرده است. سید علی کاشفی خوانساری با اشاره به کمبود منابع و اسناد در این حوزه، اهمیت پژوهش‌های اکتشافی و نقش آن‌ها در روشن‌کردن زوایای کمتردیده‌شده‌ی تاریخ فرهنگ کودک را برجسته کرده است.

خلاصه کتاب از باب قرائت اطفال

کتاب از باب قرائت اطفال با هدف بررسی پیشینه‌ی توجه به مخاطبان کودک و نوجوان در مطبوعات ایران پیش از مشروطه نوشته شده است. نویسنده ابتدا به اهمیت و ویژگی‌های خاص این گروه سنی به‌عنوان مخاطب رسانه‌ها اشاره کرده و سپس به سراغ جست‌وجوی اولین نشانه‌های حضور کودکان در نشریات فارسی رفته است. در فصل نخست، بستر اجتماعی و فرهنگی ایران در دوره‌های محمدشاه، ناصرالدین‌شاه و مظفرالدین‌شاه قاجار ترسیم شده و تأثیر تحولات سیاسی، اقتصادی و آموزشی بر شکل‌گیری مطبوعات کودک بررسی شده است. 

در ادامه، کتاب به معرفی نخستین نشریات فارسی‌زبان و غیر فارسی‌زبان در ایران و خارج از مرزهای آن می‌پردازد و روند تدریجی شکل‌گیری نشریات ویژه‌ی کودکان را دنبال می‌کند. نویسنده با بررسی اسناد و نمونه‌های موجود، نشان داده است که برخلاف تصور رایج، توجه به کودکان در مطبوعات ایران سابقه‌ای طولانی‌تر از آنچه معمولاً تصور می‌شود دارد و اولین نشریات و مطالب ویژه‌ی کودکان به سال‌های پیش از مشروطه بازمی‌گردد. 

در فصول بعدی، نمونه‌هایی از نشریات مدرسه‌ای، روزنامه‌ی وقایع اتفاقیه و دیگر نشریات مرتبط با دانش‌آموزان و کودکان معرفی شده‌اند؛ همچنین روند تأسیس مدارس جدید، گسترش آموزش عمومی و تأثیر آن بر افزایش شمار نشریات کودک و نوجوان تحلیل شده است. کتاب با جمع‌بندی یافته‌ها و اشاره به خلأهای پژوهشی موجود در این حوزه به پایان می‌رسد.

چرا باید کتاب از باب قرائت اطفال را بخوانیم؟

کتاب از باب قرائت اطفال با رویکردی مستند و تحلیلی، تصویری کمتردیده‌شده از تاریخ مطبوعات کودک و نوجوان در ایران ارائه می‌دهد. خواندن آن فرصتی برای آشنایی با ریشه‌های فرهنگی و اجتماعی توجه به کودکان در رسانه‌های ایرانی است و نشان می‌دهد که سنت تولید محتوای ویژه برای این گروه سنی، پیشینه‌ای عمیق‌تر از آنچه تصور می‌شود دارد. پژوهشگران، معلمان، علاقه‌مندان به تاریخ فرهنگ و رسانه و فعالان حوزه‌ی کودک می‌توانند با مطالعه‌ی این کتاب، درک دقیق‌تری از روندهای تاریخی و تحولات اجتماعی مرتبط با کودکان و نوجوانان در ایران به‌ دست آورند؛ همچنین این اثر با ارائه‌ی منابع و اسناد متعدد، امکان پیگیری و پژوهش بیشتر را فراهم کرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب از باب قرائت اطفال به پژوهشگران تاریخ مطبوعات، دانشجویان و علاقه‌مندان به ادبیات کودک و نوجوان، فعالان حوزه‌ی آموزش و رسانه و کسانی که دغدغه‌ی شناخت ریشه‌های فرهنگی و اجتماعی توجه به کودکان در ایران را دارند، پیشنهاد می‌شود.