کتاب بدن صحنه ای

کتاب بدن صحنه‌ای (وضعیت نشانه‌شناختی بدن در کنش اجرایی) نوشته‌ی ماریا جوزه کنترراس لورنزینی و با ترجمه‌ی علی شمس، اثری پژوهشی در حوزه‌ی تئاتر و مطالعات اجرا است که نشر نیماژ آن را منتشر کرده است. این کتاب به بررسی جایگاه و نقش بدن در هنرهای اجرایی، به‌ویژه تئاتر و پرفورمنس، می‌پردازد و تلاش می‌کند با رویکردی نشانه‌شناسانه، بدن را به‌عنوان سوژه‌ای فعال و معناساز در صحنه تحلیل کند. نویسنده با اتکا به نظریه‌های معاصر و ارجاع به اندیشمندانی چون فوکو، مرلوپونتی، باربا و دیگران، بدن را نه صرفاً ابژه‌ای زیستی یا فرهنگی، بلکه عنصری پویا و چندلایه می‌بیند که در تعامل با کنش اجرایی، معنا و تجربه‌ی زیباشناختی را خلق می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بدن صحنه ای

کتاب بدن صحنه‌ای نوشته‌ی ماریا جوزه کنترراس لورنزینی با ترجمه‌ی علی شمس، اثری نظری و تحلیلی در حوزه‌ی مطالعات تئاتر و اجرا است که به بررسی وضعیت نشانه‌شناختی بدن در کنش اجرایی می‌پردازد. این کتاب با تمرکز بر بدن اجراگر، تلاش کرده است تا بدن را به‌عنوان نقطه‌ی تلاقی معنا، فرهنگ و تجربه‌ی زیباشناختی در صحنه‌ی تئاتر و هنر اجرا تحلیل کند. ساختار کتاب بر پایه‌ی پژوهش‌های میان‌رشته‌ای و ارجاع به نظریه‌های نشانه‌شناسی، انسان‌شناسی و فلسفه شکل گرفته و نویسنده با نگاهی انتقادی به سنت‌های پیشین، به‌ویژه نشانه‌شناسی کلاسیک تئاتر، سعی کرده است رویکردی تازه به بدن و کنش اجرایی ارائه دهد. در این کتاب، بدن نه صرفاً به‌عنوان ابژه‌ای زیستی یا فرهنگی، بلکه به‌عنوان فضایی برای دگرگونی، ترجمه‌ی معنا و تعامل با تماشاگر مورد توجه قرار گرفته است. نویسنده با بررسی مفاهیمی چون آستانگی، بازگشت‌پذیری و نقش بدن در تولید معنا، به تحلیل رابطه‌ی بدن با کنش اجرایی و جایگاه آن در هنر زنده پرداخته است. کتاب بدن صحنه‌ای با ارجاع به نمونه‌ها و نظریه‌های متنوع، تصویری چندوجهی از بدن در صحنه ارائه می‌دهد و به پرسش‌هایی درباره‌ی ماهیت بدن، کنش، معنا و تجربه‌ی اجرایی پاسخ می‌دهد.

خلاصه کتاب بدن صحنه ای

کتاب بدن صحنه‌ای با رویکردی نشانه‌شناسانه، به بررسی جایگاه و عملکرد بدن در کنش اجرایی می‌پردازد. نویسنده در مقدمه تأکید کرده است که هدف اصلی، مطالعه‌ی بدن اجراگر به‌مثابه‌ی سوژه‌ای است که بدن خود را در زمینه‌ی تئاتر و هنر اجرا به نمایش می‌گذارد و از طریق تکنیک‌ها و راهبردهای خاص، حضور صحنه‌ای را خلق می‌کند. کتاب با نقد نشانه‌شناسی کلاسیک تئاتر، که عمدتاً بر متن و رمزگان‌های نمایشی تمرکز داشته، تلاش کرده است تا بدن را به‌عنوان منبعی پویا برای تولید معنا و تجربه‌ی زیباشناختی معرفی کند. در فصل‌های ابتدایی، نویسنده سه رویکرد به بدن را مطرح کرده است: هستی‌شناسی بدن (بدن به‌عنوان ابژه‌ای طبیعی)، بدن به‌مثابه‌ی سازه‌ای فرهنگی و بدن کاربردی که در موقعیت‌های خاص معنادار می‌شود. سپس با ارجاع به نظریه‌هایی چون آستانگی (لیمینالیتی) و بازگشت‌پذیری، بدن را فضایی برای دگرگونی، ترجمه‌ی معنا و تعامل با دیگر بدن‌ها و محیط معرفی کرده است. کتاب بر این نکته تأکید دارد که بدن اجراگر، نه صرفاً ابژه‌ای منفعل، بلکه عاملی فعال در تولید و گردش معناست و کنش اجرایی، فرایندی است که در آن بدن و تماشاگر به‌طور همزمان در خلق تجربه‌ی اجرایی مشارکت دارند. در ادامه، نویسنده به مشکلات روش‌شناختی مطالعه‌ی بدن و کنش اجرایی اشاره کرده و نشان داده است که تجربه‌ی اجرایی را نمی‌توان به‌سادگی در قالب متن یا داده‌های کلامی ثبت و تحلیل کرد. کتاب با بررسی نمونه‌هایی از آیین‌ها، پرفورمنس‌آرت و تئاتر معاصر، نشان داده است که بدن در صحنه، همواره در حال دگرگونی و تولید معناست و نقش آن در هنر زنده، فراتر از بازنمایی صرف است. در نهایت، کتاب بدن صحنه‌ای با ارائه‌ی ابعاد مختلف نشانه‌شناسی بدن، راه‌هایی برای تحلیل و فهم عمیق‌تر کنش اجرایی پیشنهاد کرده است.

چرا باید کتاب بدن صحنه ای را بخوانیم؟

کتاب بدن صحنه‌ای اثری است که با رویکردی میان‌رشته‌ای، به یکی از مهم‌ترین و در عین حال کمتر بررسی‌شده‌ترین موضوعات هنر اجرا می‌پردازد: جایگاه و نقش بدن در تولید معنا و تجربه‌ی اجرایی. این کتاب با نقد سنت‌های نشانه‌شناسی کلاسیک و ارائه‌ی مفاهیم تازه‌ای چون آستانگی و بازگشت‌پذیری، امکان نگاهی نو به بدن اجراگر و فرایند خلق حضور صحنه‌ای را فراهم کرده است. خواندن این کتاب به مخاطب کمک می‌کند تا بدن را نه صرفاً به‌عنوان ابژه‌ای زیستی یا فرهنگی، بلکه به‌عنوان عاملی فعال و معناساز در صحنه درک کند و با پیچیدگی‌های تحلیل کنش اجرایی آشنا شود. همچنین، کتاب بدن صحنه‌ای با ارجاع به نظریه‌ها و نمونه‌های متنوع، ابزارهای تحلیلی تازه‌ای برای پژوهشگران، هنرمندان و علاقه‌مندان به تئاتر و هنر اجرا فراهم آورده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به پژوهشگران و دانشجویان تئاتر، مطالعات اجرا، نشانه‌شناسی و فلسفه هنر، هنرمندان اجراگر، کارگردانان، منتقدان تئاتر و کسانی که به تحلیل بدن، کنش اجرایی و تجربه‌ی زیباشناختی در هنرهای نمایشی علاقه دارند، پیشنهاد می‌شود. همچنین برای کسانی که دغدغه‌ی فهم عمیق‌تر نقش بدن در تولید معنا و تجربه‌ی اجرایی را دارند، این کتاب می‌تواند مفید باشد.

بخشی از کتاب بدن صحنه ای

«سفری اکتشافی در سرزمینی ناشناخته هدف پژوهش من در این کتاب برخورد نشانه‌شناسانه با بدن صحنه‌ای است. بررسی بدن اجراگر به‌مثابهٔ سوژه‌ای که بدن خود را در زمینهٔ تئاتر و هنر اجرا به نمایش می‌گذارد. اینکه چنین سوژه‌ای از طریق کدام تکنیک‌ها موفق به خلق و ساخت «حضور صحنه‌ای» خواهد شد؟ از چه روش‌هایی برای بیان نمایشی بهره می‌برد و کدام راهبردها او را در برقراری چنین ارتباطی یاری می‌رسانند؟ مقصد من در نهایت بررسی نشانه‌شناختی بدن صحنه‌ای در نسبت با کنش اجرایی است. بنابراین در این دایرهٔ پژوهشی، از یک‌سو مطالعهٔ نشانه‌شناختی بدن با تمام پیچیدگی‌هایش، صیروت مداومش، ناهمگونی ابعاد و زبان‌هایی که از آن عبور می‌کنند و آن را می‌سازند و ازدیگرسو کنش اجرایی با رویکرد نشانه‌شناسانه که در نهایت به هدفی زیبایی‌شناسانه منتهی می‌شود و با حضور یک اجراگر (بازیگر، رقصنده، هنرمند) و دست‌کم یک تماشاگر ممکن می‌گردد؛ مورد بحث قرار می‌گیرند. من در این مسیر تمرکز خود را بر مداقه روی رابطهٔ متقابل میان بدن و کنش اجرایی قرار داده‌ام. بدنی که با قراردادن کنش اجرایی در مرکز عمل خود، آن را عینی می‌کند. پس می‌توان بدن را به‌عنوان پایگاه یا مکانی برای دگرگونی رژیم‌های مختلف معنایی در نظرآورد. چنین بدنی از خود می‌آغازد و با حضورش دستگاه‌های علّی، دلالت‌پذیر و ارتباط با خودِ عمل را شکل می‌بخشد. کنش-تمرینِ اجرایی و کار روی بدن به ساخت بدن صحنه‌ای منجر می‌شود. تکنیک‌هایی خاص و موقعیت‌هایی ویژه چنین بدنی را مصنوعی می‌کنند؛ تصنعی که بدن را از هر بدنی به یک بدن ویژه مبدل می‌سازد.»