کتاب بدن صحنه ای

کتاب بدن صحنه‌ ای (وضعیت نشانه‌شناختی بدن در کنش اجرایی)، با عنوان اصلی Il corpo in scena: indagine sullo statuto semiotico del corpo nella prassi performativa، نوشته ماریا جوزه کنترراس لورنزینی و ترجمه‌ علی شمس، اثری پژوهشی در حوزه‌ی تئاتر و مطالعات اجراست که نشر نیماژ در سال ۱۴۰۳ آن را منتشر کرده است. این کتاب به بررسی جایگاه و نقش بدن در هنرهای اجرایی، به‌ویژه تئاتر و پرفورمنس، می‌پردازد و تلاش می‌کند با رویکردی نشانه‌شناسانه، بدن را به‌عنوان سوژه‌ای فعال و معناساز در صحنه تحلیل کند. نویسنده با اتکا بر نظریه‌های معاصر و ارجاع به اندیشمندانی چون فوکو، مرلوپونتی، باربا و دیگران، بدن را نه صرفاً ابژه‌ای زیستی یا فرهنگی، بلکه عنصری پویا و چندلایه می‌بیند که در تعامل با کنش اجرایی، معنا و تجربه‌ی زیباشناختی را خلق می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بدن صحنه ای اثر ماریا جوزه کنترراس لورنزینی

کتاب بدن صحنه‌ ای، نوشته‌ی ماریا جوزه کنترراس لورنزینی، اثری نظری و تحلیلی در حوزه‌ی مطالعات تئاتر و اجراست که به بررسی وضعیت نشانه‌شناختی بدن در کنش اجرایی می‌پردازد. این کتاب با تمرکز بر بدن اجراگر، تلاش کرده است تا بدن را به‌عنوان نقطه‌ی تلاقی معنا، فرهنگ و تجربه‌ی زیباشناختی در صحنه‌ی تئاتر و هنر اجرا تحلیل کند. ساختار کتاب بر پایه‌ی پژوهش‌های میان‌رشته‌ای و ارجاع به نظریه‌های نشانه‌شناسی، انسان‌شناسی و فلسفه شکل گرفته و نویسنده با نگاهی انتقادی به سنت‌های پیشین، به‌ویژه نشانه‌شناسی کلاسیک تئاتر، سعی کرده است رویکردی تازه به بدن و کنش اجرایی ارائه دهد.

در این کتاب، بدن نه صرفاً به‌عنوان ابژه‌ای زیستی یا فرهنگی، بلکه به‌عنوان فضایی برای دگرگونی، ترجمه‌ی معنا و تعامل با تماشاگر مورد توجه قرار گرفته است. ماریا جوزه کنترراس با بررسی مفاهیمی چون آستانگی، بازگشت‌پذیری و نقش بدن در تولید معنا، به تحلیل رابطه‌ی بدن با کنش اجرایی و جایگاه آن در هنر زنده پرداخته است. کتاب بدن صحنه‌ ای، با ارجاع به نمونه‌ها و نظریه‌های متنوع، تصویری چندوجهی از بدن در صحنه ارائه می‌دهد و به پرسش‌هایی درباره‌ی ماهیت بدن، کنش، معنا و تجربه‌ی اجرایی پاسخ می‌دهد.

خلاصه کتاب بدن صحنه ای

کتاب بدن صحنه‌ ای با رویکردی نشانه‌شناسانه، به بررسی جایگاه و عملکرد بدن در کنش اجرایی می‌پردازد. ماریا جوزه کنترراس در مقدمه تأکید کرده است که هدف اصلی، مطالعه‌ی اجراگر به‌مثابه سوژه‌ای است که بدن خود را در زمینه‌ی تئاتر و هنر اجرا به نمایش می‌گذارد و از طریق تکنیک‌ها و راهبردهای خاص، حضور صحنه‌ای را خلق می‌کند. کتاب با نقد نشانه‌شناسی کلاسیک تئاتر، که عمدتاً بر متن و رمزگان‌های نمایشی تمرکز داشته، تلاش کرده است تا بدن را به‌عنوان منبعی پویا برای تولید معنا و تجربه‌ی زیباشناختی معرفی کند.

در فصل‌های ابتدایی، ماریا جوزه کنترراس سه رویکرد به بدن را مطرح کرده است: هستی‌شناسی بدن (بدن به‌عنوان ابژه‌ای طبیعی)، بدن به‌مثابه سازه‌ای فرهنگی و بدن کاربردی که در موقعیت‌های خاص معنادار می‌شود. سپس با ارجاع به نظریه‌هایی چون آستانگی (لیمینالیتی) و بازگشت‌پذیری، بدن را فضایی برای دگرگونی، ترجمه‌ی معنا و تعامل با دیگر بدن‌ها و محیط معرفی کرده است.

کتاب بر این نکته تأکید دارد که بدن اجراگر نه صرفاً ابژه‌ای منفعل، بلکه عاملی فعال در تولید و گردش معناست و کنش اجرایی، فرایندی است که در آن بدن و تماشاگر به‌طور هم‌زمان در خلق تجربه‌ی اجرایی مشارکت دارند. در ادامه، کنترراس به مشکلات روش‌شناختی مطالعه‌ی بدن و کنش اجرایی اشاره کرده و نشان داده است که تجربه‌ی اجرایی را نمی‌توان به‌سادگی در قالب متن یا داده‌های کلامی ثبت و تحلیل کرد. کتاب با بررسی نمونه‌هایی از آیین‌ها، پرفورمنس‌آرت و تئاتر معاصر، نشان داده است که بدن در صحنه همواره در حال دگرگونی و تولید معناست و نقش آن در هنر زنده، فراتر از بازنمایی صرف است. در نهایت، کتاب بدن صحنه‌ ای با ارائه‌ی ابعاد مختلف نشانه‌شناسی بدن، راه‌هایی برای تحلیل و فهم عمیق‌تر کنش اجرایی پیشنهاد کرده است.

چرا باید کتاب بدن صحنه ای را بخوانیم؟

کتاب بدن صحنه‌ ای اثری است که با رویکردی میان‌رشته‌ای، به یکی از مهم‌ترین موضوعات هنر اجرا می‌پردازد: جایگاه و نقش بدن در تولید معنا و تجربه‌ی اجرایی. این کتاب با نقد سنت‌های نشانه‌شناسی کلاسیک و ارائه‌ی مفاهیم تازه‌ای چون آستانگی و بازگشت‌پذیری، امکان نگاهی نو به بدن اجراگر و فرایند خلق حضور صحنه‌ای را فراهم کرده است. خواندن این کتاب به مخاطب کمک می‌کند تا بدن را نه صرفاً به‌عنوان ابژه‌ای زیستی یا فرهنگی، بلکه به‌عنوان عاملی فعال و معناساز در صحنه درک کند و با پیچیدگی‌های تحلیل کنش اجرایی آشنا شود. همچنین کتاب بدن صحنه‌ ای با ارجاع به نظریه‌ها و نمونه‌های متنوع، ابزارهای تحلیلی تازه‌ای برای پژوهشگران، هنرمندان و علاقه‌مندان به تئاتر و هنر اجرا فراهم آورده است.

خواندن کتاب بدن صحنه ای را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به پژوهشگران و دانشجویان تئاتر، مطالعات اجرا، نشانه‌شناسی و فلسفه‌ی هنر، هنرمندان اجراگر، کارگردانان، منتقدان تئاتر و کسانی که به تحلیل بدن، کنش اجرایی و تجربه‌ی زیباشناختی در هنرهای نمایشی علاقه دارند، پیشنهاد می‌شود. همچنین برای کسانی که دغدغه‌ی فهم عمیق‌تر نقش بدن در تولید معنا و تجربه‌ی اجرایی را دارند، می‌تواند مفید باشد.

درباره ماریا جوزه کنترراس

ماریا جوزه کنترراس لورنزینی (María José Contreras Lorenzini) هنرمند پرفورمنس، پژوهشگر و استاد شیلیایی است که کارهایش در مرز میان پرفورمنس، بدن، حافظه و سیاست قرار دارد و در عرصه‌ی بین‌المللی شناخته شده است. او دارای دکترای نشانه‌شناسی از دانشگاه بولونیا در ایتالیاست و به‌عنوان استادیار در مدرسه‌ی تئاتر دانشگاه کاتولیک شیلی تدریس می‌کند. او همچنین به‌عنوان دانشیار مهمان در مؤسسه‌ی Hemispheric Institute of Performance and Politics دانشگاه نیویورک فعالیت داشته است.

کارهای هنری و پژوهشی او شامل پرفورمنس‌های صحنه‌ای، تئاتر موقعیت‌محور، مداخلات شهری و اجراهای طولانی‌مدت است که در آمریکا، اروپا و آمریکای جنوبی به اجرا درآمده‌اند. او در برخی منابع به‌عنوان یکی از هنرمندان برجسته‌ی پرفورمنس جهان معرفی شده است. کنترراس در آثار خود، رابطه‌ی میان بدن و حافظه، به‌ویژه حافظه‌های جمعی و تجربیات پس از خشونت و دیکتاتوری را کاوش می‌کند و غالباً از فرم‌های همکاری‌محور و مشارکتی استفاده می‌کند تا فضاهایی برای پردازش حافظه‌های دشوار و ایجاد نوعی یادآوری جسدگونه (cadáver exquisito) ایجاد کند.

او نویسنده و هم‌ویراستار چند اثر بین‌رشته‌ای است و مشارکت‌هایی در کتاب‌هایی مانند Feminism and Affect in Neoliberal Times داشته و به‌عنوان هم‌ویراستار کتاب Women Mobilizing Memory نیز شناخته می‌شود. کنترراس در حوزه‌ی پژوهش هنری مبتنی‌بر عمل نیز فعال است و مقالاتی در این زمینه منتشر کرده که به بررسی نقش تحقیق هنری در ساختارهای علمی و فرهنگی معاصر می‌پردازند.

او همچنین در دانشگاه کلمبیا در نیویورک به تدریس و توسعه‌ی روش‌های آموزشی می‌پردازد که بر بازاندیشی، دکولونیال و تلفیق نظریه و عمل تأکید دارند و تلاش می‌کند در آموزش تئاتر و پرفورمنس، مرزهای فرهنگی و رویکردهای سنتی را گسترش دهد.

بخشی از کتاب بدن صحنه ای

«بدن در مرکز صحنه قرار می‌گیرد. منظور من تنها صحنهٔ تئاتر نیست؛ بلکه صحنهٔ کلی‌تر یعنی دنیایی (نشانه‌شناختی) است که در آن زندگی می‌کنیم. ما با حضور همه‌جانبهٔ بدن احاطه شده‌ایم، حضوری که اساس مادی و اجتماعی ما را تشکیل می‌دهد. در این راستا پرداختن به موضوع جسمانیت مستلزم طرح چند پرسش اساسی است. آیا ما می‌توانیم دربارهٔ بدن صحبت کنیم؟ آیا می‌توان بدن را مورد مطالعه قرار داد؟ از مطالعهٔ بدن چه‌چیزی دست ما را می‌گیرد؟ پس بهتر است پژوهش دربارهٔ جسمانیت را از بررسی مشکلاتی که این مطالعه به‌دنبال دارد آغاز کنم. در این فصل توضیحاتی مقدماتی درخصوص بدن ارائه می‌دهم که در فصل‌های بعد به کارمان خواهد آمد و درحقیقت مسیر این پژوهش را مشخص خواهد کرد. پس ضرورت دارد قبل‌از پرداختن به بدنِ صحنه‌ای از بدن در شمایل کلی و نشانه‌شناختی آن سخن به میان آورم.»