کتاب گذار ایران به آینده صنایع انرژی

کتاب گذار ایران به آینده صنایع انرژی که توسط واحد پژوهش انتشارات دومینو تألیف و ازسوی همین نشر منتشر شده، اثری پژوهشی و تحلیلی است. این کتاب به‌صورت جامع به بررسی ساختار، چالش‌ها و فرصت‌های پیش‌ روی صنایع انرژی ایران پرداخته و تلاش دارد تصویری روشن از مسیر تحول و آینده‌ی این حوزه ارائه دهد. نویسندگان با رویکردی تحلیلی و داده‌محور، مباحثی همچون مفاهیم پایه‌ی انرژی، قوانین ترمودینامیک، طبقه‌بندی منابع انرژی، فناوری‌های نوین، سیاست‌گذاری و راهبردهای ملی را پوشش داده‌اند. ساختار کتاب به‌گونه‌ای طراحی شده که هم برای دانشجویان و پژوهشگران حوزه‌ی انرژی و هم برای سیاست‌گذاران و فعالان صنعت قابل‌استفاده باشد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب گذار ایران به آینده صنایع انرژی

کتاب گذار ایران به آینده‌ی صنایع انرژی کتابی است که به بررسی جامع و چندلایه وضعیت فعلی و آینده‌ی صنایع انرژی ایران می‌پردازد. نویسندگان باتکیه‌بر داده‌های علمی و تحلیل‌های فنی، ابتدا مفاهیم پایه انرژی و قوانین بنیادین آن را شرح داده‌اند و سپس به سراغ دسته‌بندی منابع انرژی بر اساس منبع تولید، شکل فیزیکی، چرخه‌ی حیات و مقیاس تولید رفته‌اند. ساختار کتاب به‌گونه‌ای است که هر فصل به یکی از ابعاد کلیدی صنعت انرژی می‌پردازد؛ از انرژی‌های تجدیدپذیر و فسیلی تا فناوری‌های ذخیره‌سازی و انتقال و از سیاست‌های ملی تا راهبردهای گذار به آینده. 

در بخش‌هایی از کتاب، به نقش آموزش، پژوهش و هماهنگی میان نهادهای مختلف برای تحقق ایران مطلوب اشاره شده است. این اثر نه‌تنها به جنبه‌های فنی و اقتصادی انرژی می‌پردازد، بلکه ابعاد زیست‌محیطی، اجتماعی و مدیریتی را نیز در نظر گرفته است. هدف اصلی کتاب، ارائه‌ی چارچوبی برای برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری در مسیر توسعه‌ی پایدار و رقابت‌پذیر صنایع انرژی ایران است.

خلاصه کتاب گذار ایران به آینده صنایع انرژی

کتاب گذار ایران به آینده‌ی صنایع انرژی با ارائه‌ی مفاهیم پایه‌ی انرژی آغاز می‌شود و تفاوت انرژی با سایر کمیت‌ها، انواع انرژی (پتانسیل، جنبشی، گرمایی، شیمیایی، هسته‌ای) و نقش قوانین ترمودینامیک در طراحی سامانه‌های انرژی را شرح داده است؛ سپس به اهمیت استانداردها و شاخص‌های فنی انرژی پرداخته و تأکید کرده است که بدون ابزارهای دقیق سنجش و ارزیابی، برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری انرژی امکان‌پذیر نیست. در ادامه، منابع انرژی بر اساس منبع تولید (خورشیدی، بادی، زیستی، ژئوترمال، آبی، هسته‌ای، فسیلی) طبقه‌بندی شده‌اند و مزایا، محدودیت‌ها و جایگاه هرکدام در سبد انرژی ایران بررسی شده است. 

کتاب حاضر به شکل‌های فیزیکی انرژی (مکانیکی، حرارتی، الکتریکی، شیمیایی، هسته‌ای) و نحوه‌ی تبدیل و انتقال آن‌ها نیز پرداخته و تفاوت‌های بهره‌وری و کاربردهای صنعتی هر شکل را توضیح داده است. در بخش دیگری، چرخه‌ی حیات و قابلیت بازتولید منابع انرژی تحلیل شده و تفاوت منابع تجدیدپذیر و تجدیدناپذیر، اثرات زیست‌محیطی و اقتصادی هرکدام و اهمیت نگاه چرخه‌ی حیاتی در سیاست‌گذاری انرژی ایران مورد بررسی قرار گرفته است؛ همچنین مقیاس و ساختار تولید انرژی (از میکرو تا مگا) و تأثیر آن بر فناوری، هزینه و سیاست‌گذاری تشریح شده است. در نهایت، کتاب با ارائه‌ی راهبردهای ملی و مسیر گذار، بر اهمیت هماهنگی میان نهادهای علمی، پژوهشی و اجرایی و ضرورت حرکت به‌سمت ترکیب بهینه‌ی منابع انرژی، ارتقای فناوری و کاهش شدت مصرف انرژی تأکید کرده است.

چرا باید کتاب گذار ایران به آینده صنایع انرژی را بخوانیم؟

کتاب گذار ایران به آینده‌ی صنایع انرژی با رویکردی تحلیلی و داده‌محور، تصویری جامع از وضعیت فعلی و آینده‌ی صنایع انرژی ایران ارائه می‌دهد. یکی از ویژگی‌های شاخص آن، پرداختن هم‌زمان به جنبه‌های فنی، اقتصادی، زیست‌محیطی و مدیریتی انرژی است. خواننده با مطالعه‌ی این اثر، نه‌تنها با مفاهیم پایه و فناوری‌های نوین آشنا می‌شود، بلکه با چالش‌ها و فرصت‌های پیش‌ روی ایران در حوزه‌ی انرژی نیز روبه‌رو خواهد شد. کتاب به‌ویژه برای کسانی که به‌دنبال درک عمیق‌تر سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و آینده‌پژوهی در حوزه‌ی انرژی هستند، ارزشمند است؛ همچنین ارائه‌ی مثال‌های بومی و تحلیل‌های مبتنی‌بر داده‌های داخلی، آن را به منبعی قابل‌اتکا برای تصمیم‌گیری و پژوهش تبدیل کرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به پژوهشگران، دانشجویان رشته‌های مهندسی انرژی، محیط‌زیست و اقتصاد، سیاست‌گذاران، مدیران صنایع انرژی و علاقه‌مندان به آینده‌پژوهی و توسعه‌ی پایدار پیشنهاد می‌شود؛ همچنین برای کسانی که دغدغه‌ی بهینه‌سازی مصرف انرژی، کاهش آلودگی و ارتقای فناوری‌های نوین را دارند، مناسب است.

بخشی از کتاب گذار ایران به آینده صنایع انرژی

«ایران مطلوب» مفهومی است که تصویری روشن از آینده‌ای آرمانی اما دست‌یافتنی برای کشور ترسیم می‌کند. این تصویر صرفاً یک رویا یا شعار نیست، بلکه برنامه‌ای کلان و ساختاریافته برای هدایت همه ظرفیت‌ها و منابع ملی به‌سوی پیشرفت پایدار است. بنیان این چارچوب بر دانش، نوآوری، تحقیق و نظریه‌پردازی استوار است و هر فعالیت علمی – از پروژه‌های دانشگاهی گرفته تا طرح‌های کلان ملی – باید جایگاه خود را در این چارچوب بیابد. با چنین نقشه ذهنی، اقدامات متفرقه و بدون ارتباط، جای خود را به تلاش‌های هم‌افزا و هدفمند می‌دهند. برای اینکه مسیر پیشرفت از پراکندگی و ناهماهنگی رها شود باید همه فعالیت‌های علمی و فناورانه در ارتباطی ارگانیک با یکدیگر و با اهداف کلان ملی انجام گیرند. این هماهنگی شبیه کنار هم قرار دادن دقیق قطعات یک پازل است؛ قطعه‌ای که اگر بی‌توجه به تصویر کلی ساخته شود، ارزش و کارکرد خود را از دست خواهد داد. پیوند میان دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی، دستگاه‌های سیاست‌گذار و واحدهای اجرایی، این اطمینان را ایجاد می‌کند که اولویت‌ها درست تعیین شوند، منابع بهینه تخصیص یابند و بیشترین بازدهی از هر تلاش علمی حاصل شود.»