کتاب مباحث نظری و عملی در باستان شناسی دریایی

کتاب مباحث نظری و عملی در باستان شناسی دریایی نوشته حسین توفیقیان و رامین ادیبی، اثری تخصصی در حوزه‌ی باستان‌شناسی زیر آب است که توسط انتشارات سمت منتشر شده است. این کتاب با رویکرد آموزشی به بررسی مبانی نظری و عملی باستان‌شناسی دریایی می‌پردازد و به‌عنوان منبع کمکی برای دانشجویان رشته‌ی باستان‌شناسی در مقطع کارشناسی تدوین شده است. کتاب دو بخش اصلی دارد. بخش نظری که به مفاهیم، تحولات تاریخی، رویکردهای علمی و قوانین مرتبط با میراث فرهنگی زیر آب می‌پردازد و بخش عملی که روش‌ها و استانداردهای میدانی، حفاظت و مدیریت آثار باستانی دریایی را شرح می‌دهد. نویسندگان تلاش کرده‌اند با ارائه‌ی نمونه‌ها و مطالعات موردی از ایران و جهان، تصویری جامع از وضعیت و اهمیت باستان‌شناسی دریایی ارائه دهند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مباحث نظری و عملی در باستان شناسی دریایی

کتاب مباحث نظری و عملی در باستان شناسی دریایی به قلم حسین توفیقیان و رامین ادیبی، به‌عنوان یک منبع دانشگاهی به معرفی و آموزش دانش نسبتاً نوپای باستان‌شناسی زیر آب پرداخته است. این کتاب در دو بخش نظری و عملی تنظیم شده است. بخش نظری، مفاهیم پایه‌ای مانند تعریف باستان‌شناسی دریایی، شاخه‌های مرتبط، روندهای فکری و تحولات تاریخی این حوزه را بررسی می‌کند. همچنین به مرور قوانین بین‌المللی و ملی حفاظت از میراث فرهنگی زیر آب و نقش سازمان‌ها و معاهدات جهانی در این زمینه می‌پردازد. بخش عملی کتاب به آموزش روش‌های میدانی، ارزیابی آثار، طراحی طرح‌های پژوهشی، مدیریت خطرات، کاوش و حفاظت از یافته‌ها اختصاص یافته است. نویسندگان باتکیه‌بر تجربیات داخلی و بین‌المللی تلاش کرده‌اند تا دانشجویان و علاقه‌مندان را با چالش‌ها و فرصت‌های این رشته آشنا کنند. کتاب حاضر با ارائه‌ی مثال‌هایی از ایران و دیگر کشورها، جایگاه ایران را به‌عنوان پلی میان شرق و غرب و اهمیت سواحل و آب‌های کشور در مطالعات باستان‌شناسی دریایی برجسته کرده است.

خلاصه کتاب مباحث نظری و عملی در باستان شناسی دریایی

کتاب با مقدمه‌ای درباره‌ی اهمیت و جایگاه رشته‌ی باستان‌شناسی دریایی آغاز می‌شود و سپس در دو بخش اصلی به شرح مبحث می‌پردازد. بخش نظری کتاب به تعریف باستان‌شناسی دریایی و شاخه‌های آن مانند باستان‌شناسی دریانوردی و باستان‌شناسی زیر آب می‌پردازد. نویسندگان در ادامه، روند تحولات نظری این حوزه از دوران عتیقه‌دوستی تا شکل‌گیری رویکردهای علمی و میان‌رشته‌ای را مرور می‌کند. نویسندگان به نقش نظریه‌های تاریخ فرهنگی، روندگرا و فراروندگرا در شکل‌گیری روش‌های پژوهش اشاره و تأثیر فناوری‌هایی مانند اختراع دستگاه اسکوبا و تاریخ‌گذاری رادیوکربن را بر توسعه‌ی این دانش بررسی کرده‌اند. بخش قابل‌توجهی از کتاب به قوانین و معاهدات بین‌المللی و ملی درباره‌ی حفاظت از میراث فرهنگی زیر آب اختصاص یافته؛ ازجمله معاهده‌ی یونسکو و قوانین کشورهای مختلف درباره‌ی شناورهای غرق‌شده و آثار باستانی دریایی. کتاب به آموزش گام‌به‌گام روش‌های ارزیابی آثار فرهنگی زیر آب، طراحی طرح‌های پژوهشی، ارزیابی خطرات، برنامه‌ریزی مدیریتی، پایش و بررسی میدانی، کاوش و حفاظت از یافته‌ها می‌پردازد. نویسندگان به مزایا و محدودیت‌های روش‌های مختلف اشاره و بر اهمیت حفاظت برجای آثار و برنامه‌ریزی برای نگهداری و انتقال یافته‌ها به موزه یا محوطه تأکید کرده‌اند؛ همچنین نمونه‌هایی از پروژه‌های موفق داخلی و خارجی و چالش‌های اجرایی در ایران و جهان ارائه شده است. کتاب با تأکید بر ضرورت انتقال دانش و فناوری‌های نوین به ایران و نقش آموزش و همکاری‌های بین‌المللی در ارتقای این رشته به پایان می‌رسد.

چرا باید کتاب مباحث نظری و عملی در باستان شناسی دریایی را بخوانیم؟

کتاب مباحث نظری و عملی در باستان شناسی دریایی با رویکردی آموزشی و پژوهشی نه‌تنها مفاهیم نظری باستان‌شناسی دریایی را به‌صورت نظام‌مند ارائه می‌دهد، بلکه راهنمایی عملی برای اجرای پروژه‌های میدانی در این حوزه است. یکی از ویژگی‌های شاخص کتاب ترکیب مباحث نظری با نمونه‌های واقعی و مطالعات موردی از ایران و جهان است که به فهم بهتر موضوع کمک می‌کند. همچنین این کتاب به قوانین و استانداردهای بین‌المللی و ملی توجهی ویژه و خواننده را با چالش‌های حقوقی و اجرایی حفاظت از میراث فرهنگی زیر آب آشنا می‌کند. این کتاب برای دانشجویان، پژوهشگران و علاقه‌مندان به میراث فرهنگی، فرصتی برای آشنایی با روش‌های نوین، فناوری‌های جدید و اهمیت همکاری‌های بین‌رشته‌ای فراهم می‌کند. علاوه‌براین توجه به وضعیت ایران و ظرفیت‌های بالقوه‌ی آن در حوزه‌ی باستان‌شناسی دریایی، این اثر را به منبعی ارزشمند برای برنامه‌ریزی و توسعه‌ی مطالعات داخلی تبدیل کرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران رشته‌های باستان‌شناسی، تاریخ، انسان‌شناسی، مدیریت میراث فرهنگی و علاقه‌مندان به مطالعات دریایی پیشنهاد می‌شود. همچنین این کتاب برای افرادی که در حوزه‌ی حفاظت و مدیریت آثار تاریخی فعالیت دارند یا به‌دنبال آشنایی با روش‌های علمی کاوش و حفاظت از میراث فرهنگی زیر آب هستند، مفید است.

بخشی از کتاب مباحث نظری و عملی در باستان شناسی دریایی

«باستان‌شناسی دریایی در مفهوم بنیادی خود به مطالعه‌ی مواد فرهنگی مربوط به برهم‌کنش بشر و دریاها می‌پردازد. این رشته مطالعه درباره‌ی شناورها و محوطه‌های باستانی غرق‌شده، زیرساخت‌های دریایی، بهره‌برداری دریایی، مناظر دریایی و انواع دیگر میراث ملموس و غیرملموس مرتبط با دریا را در بر می‌گیرد. از جمله شاخه‌های اصلی منسوب به باستان‌شناسی دریایی می‌توان به باستان‌شناسی دریانوردی و باستان‌شناسی زیر آب اشاره کرد:

الف) باستان‌شناسی دریانوردی بر شناورها و تمامی جنبه‌های فنی و اجتماعی آن‌ها در خشکی، زیر آب و موزه تمرکز دارد.

ب) باستان‌شناسی زیر آب شامل محوطه‌های باستانی در زیر آب بدون در نظر گرفتن ارتباطشان با دریا، نظیر شناورها و هواپیماهای غرق‌شده، شهرها و زیستگاه‌های به زیر آب رفته است.»