کتاب مرغ گرفتار قفس

کتاب مرغ گرفتار قفس نوشته فرشید باقری و احمد جباری فرکوش توسط نشر یافته منتشر شده است. این اثر به بررسی و تحلیل بازتاب مسائل سیاسی و اجتماعی در شعر و تصنیف‌های عارف قزوینی پرداخته و جایگاه او را در بستر تحولات ادبی و اجتماعی دوره‌ی مشروطه‌ی ایران واکاوی کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مرغ گرفتار قفس

کتاب مرغ گرفتار قفس (مطالعه‌ی بازتاب مؤلفه‌های سیاسی-اجتماعی در آثار عارف قزوینی) اثری پژوهشی و تحلیلی در حوزه‌ی نقد ادبی است که به بررسی آثار و زندگی عارف قزوینی می‌پردازد. این کتاب با رویکردی تاریخی و جامعه‌شناختی، شعر و تصنیف‌های عارف را در بستر تحولات سیاسی و اجتماعی ایران عصر مشروطه تحلیل می‌کند. نویسندگان، فرشید باقری و احمد جباری فرکوش، ابتدا فضای سیاسی، اجتماعی و ادبی دوره‌ی مشروطه را ترسیم کرده‌اند و سپس به سراغ زندگی و آثار عارف رفته‌اند تا نشان دهند چگونه مؤلفه‌هایی مانند وطن‌دوستی، آزادی‌خواهی، عدالت‌طلبی و نقد استبداد در شعر او بازتاب یافته است. 

ساختار کتاب حاضر شامل مقدمه‌ای درباره‌ی جایگاه ادبیات به‌عنوان آیینه‌ی جامعه، مروری بر تحولات اجتماعی و سیاسی عصر قاجار و مشروطه و تحلیل بازتاب مؤلفه‌های سیاسی-اجتماعی در شعر عارف است. در این مسیر، به تأثیرات متقابل سنت و مدرنیته، نقش روزنامه‌نگاری و ساده‌نویسی در تحول زبان ادبی و همچنین تأثیر جریان‌های فکری و سیاسی غرب بر ادبیات ایران پرداخته شده است. کتاب با زبانی تحلیلی و مستند، تلاش می‌کند تصویری از کشاکش‌های فکری و اجتماعی آن دوران و نقش عارف قزوینی در این تحولات ارائه دهد.

خلاصه کتاب مرغ گرفتار قفس

فرشید باقری و احمد جباری فرکوش در کتاب مرغ گرفتار قفس، با تمرکز بر آثار و زندگی عارف قزوینی، به بررسی بازتاب مؤلفه‌های سیاسی و اجتماعی در شعر و تصنیف‌های او پرداخته‌اند. کتاب با مقدمه‌ای درباره‌ی نقش ادبیات به‌عنوان بازتاب‌دهنده‌ی شرایط جامعه آغاز می‌شود و سپس به فضای سیاسی و اجتماعی ایران در دوره‌ی قاجار و مشروطه می‌پردازد. در این بخش، تحولات اجتماعی، ساختار سیاسی و ورود مفاهیم جدید غربی مانند آزادی، عدالت و وطن‌دوستی به ادبیات ایران بررسی شده است. در ادامه، زندگی شخصی و هنری عارف قزوینی روایت می‌شود؛ از دوران کودکی و روضه‌خوانی تا ورود به عرصه‌ی شعر و موسیقی و پیوستن به آزادی‌خواهان مشروطه. 

کتاب حاضر نشان می‌دهد که چگونه تجربه‌های شخصی، روابط عاطفی و تحولات اجتماعی، زبان و محتوای شعر عارف را شکل داده‌اند. عارف در آثارش، مفاهیمی چون وطن، خیانت، تجدد و عدالت را با زبانی صریح و گاه تند بیان می‌کند و از سنت‌های ادبی فاصله می‌گیرد تا به دغدغه‌های روز جامعه پاسخ دهد. در بخش تحلیل شعرها، نویسندگان به بررسی تصنیف‌ها و غزل‌های عارف می‌پردازند و نشان می‌دهند که چگونه او با استفاده از قالب‌های مختلف شعری، به نقد استبداد، وطن‌فروشی و نابرابری اجتماعی می‌پردازد.

عارف قزوینی در شعرهایش، هم به گذشته‌ی ایران و اسطوره‌های ملی ارجاع می‌دهد و هم از امیدها و ناامیدی‌های مردم عصر خود سخن می‌گوید. کتاب همچنین به تناقضات شخصیتی و زبانی عارف اشاره دارد؛ از یک سو، شور میهن‌پرستی و آزادی‌خواهی و ازسوی‌دیگر، ناامیدی و انتقاد از مردم و حاکمیت. در مجموع، کتاب مرغ گرفتار قفس با تحلیل شعرها و تصنیف‌های عارف قزوینی، تصویری از کشاکش‌های سیاسی و اجتماعی ایران در عصر مشروطه ارائه می‌دهد و نقش ادبیات را در بازتاب و شکل‌دهی این تحولات برجسته می‌سازد.

چرا باید کتاب مرغ گرفتار قفس را بخوانیم؟

کتاب مرغ گرفتار قفس با تمرکز بر آثار و زندگی عارف قزوینی، فرصتی فراهم می‌کند تا خواننده با یکی از مهم‌ترین دوره‌های تحول اجتماعی و ادبی ایران آشنا شود. تحلیل دقیق شعرها و تصنیف‌های عارف، نشان می‌دهد که چگونه ادبیات می‌تواند بازتاب‌دهنده‌ی دغدغه‌های سیاسی و اجتماعی یک ملت باشد؛ همچنین کتاب به بررسی تأثیر جریان‌های فکری غرب، نقش روزنامه‌نگاری و ساده‌نویسی در تحول زبان ادبی و کشاکش میان سنت و مدرنیته می‌پردازد. مطالعه‌ی این اثر می‌تواند برای کسانی که به تاریخ ادبیات، جامعه‌شناسی ادبیات و تحولات سیاسی ایران علاقه‌مند هستند، دیدگاه‌های تازه‌ای درباره‌ی نقش ادبیات در تغییرات اجتماعی ارائه کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی کتاب مرغ گرفتار قفس برای علاقه‌مندان به ادبیات معاصر ایران، پژوهشگران حوزه‌ی تاریخ اجتماعی و سیاسی، دانشجویان رشته‌های ادبیات فارسی، تاریخ و علوم اجتماعی و کسانی که دغدغه‌ی فهم تحولات فکری و فرهنگی عصر مشروطه را دارند، مناسب است؛ همچنین این کتاب به افرادی که به تحلیل شعر و نقش ادبیات در بازتاب مسائل اجتماعی علاقه دارند، پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب مرغ گرفتار قفس

«ادبیات؛ هم‌چون آیینه‌ای است که اوضاع و احوال جامعه‌ای را که تولیدکنندگان آثار ادبی در آن زندگی می‌کند، بازتاب می‌دهد. البته باید چنین جمله‌ای را با احتیاط هر چه تمام‌تر بر زبان آورد؛ چرا که شاعر یا نویسنده نه در بیان اندیشهٔ خود و هر آن‌چه در درون خود می‌گذرد، کاملاً صادق است و نه جامعه، با ساختار خاص خود و بهره‌گیری از نهادها و ساز و برگ‌های تولید و اعمال قدرت متعددی همانند «سنت»، «عرف»، «اخلاق»، «دین» و «قانون» اجازه می‌دهد که شاعر یا نویسنده، تمام آن‌چه را که در زندگی روزمره می‌بیند و از تجربهٔ زیسته برداشت می‌کند را عریان و بی‌واهمه بیان کند. ادبیات فارسی در بستر زمان، دوره‌های گوناگونی را طی کرده است. شعرای هر دوره نیز سبک و طرز فکر متفاوتی داشته‌اند. یکی از مقاطع حساس که می‌توان از آن به عنوان نقطهٔ عطفی در ادبیات ایران یاد کرد، دوران مشروطه است.»