کتاب هنر اسلامی، معماری و فرهنگ مادی

کتاب هنر اسلامی، معماری و فرهنگ مادی با نام اصلی Islamic art, architecture and material culture new perspectives نوشته مارگارت اس. گریوز و ترجمه حسین نوروزی قره‌ قشلاق و حجت‌ اله رشادی توسط نشر دانشگاه اراک منتشر شده است. این اثر مجموعه‌ای از مقالات پژوهشی است که به بررسی جنبه‌های مختلف هنر و معماری اسلامی و ارتباط آن با فرهنگ مادی در جوامع اسلامی پرداخته است. کتاب حاضر با رویکردی نو به تاریخ هنر اسلامی، تلاش کرده تا دیدگاه‌های تازه‌ای را در این حوزه ارائه دهد و به موضوعاتی چون هنرهای تزیینی، معماری، منسوجات و صنایع‌دستی در بستر فرهنگی و اجتماعی آن‌ها بپردازد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب هنر اسلامی، معماری و فرهنگ مادی

کتاب هنر اسلامی، معماری و فرهنگ مادی (دیدگاه‌های جدید) مجموعه‌ای از مقالات پژوهشی است که نخستین‌بار در کارگاهی علمی در دانشگاه ادینبورگ گردآوری شده‌اند و به همت مارگارت اس. گریوز ویرایش شده است. این کتاب، در قالب اثری دانشگاهی و پژوهشی، به بررسی ابعاد گوناگون هنر اسلامی از جمله معماری، صنایع‌دستی، منسوجات، سفال، خوش‌نویسی و کتابت می‌پردازد. ساختار کتاب به‌گونه‌ای است که هر مقاله به یکی از جنبه‌های هنر اسلامی در دوره‌ها و مناطق مختلف می‌پردازد و تلاش می‌کند باتکیه‌بر شواهد تاریخی و آثار مادی، تصویری چندلایه و پویا از فرهنگ و هنر اسلامی ارائه دهد. 

مارگارت اس. گریوز و دیگر پژوهشگران حاضر در این مجموعه، با بهره‌گیری از مطالعات میدانی، تحلیل آثار هنری و بررسی منابع تاریخی، به موضوعاتی چون نقش منسوجات در جامعه‌ی مملوک، سفالینه‌های قرون وسطی، معماری باغ‌های ایرانی، تأثیر روایات شفاهی بر نسخه‌های خطی و تحولات شهرهای اسلامی پرداخته‌اند. این کتاب نه‌تنها به دسته‌بندی‌های سنتی هنر اسلامی توجه دارد، بلکه مرزهای میان هنرهای کاربردی و زیبا را نیز به چالش می‌کشد و به بررسی پیوندهای میان هنر، جامعه و فرهنگ مادی می‌پردازد.

خلاصه کتاب هنر اسلامی، معماری و فرهنگ مادی

در کتاب هنر اسلامی، معماری و فرهنگ مادی، مجموعه‌ای از ۱۲ مقاله گردآوری شده که هریک به موضوعی خاص در حوزه‌ی هنر و معماری اسلامی می‌پردازد. این مقالات بر اساس پژوهش‌های ارائه‌شده در یک کنفرانس تخصصی شکل گرفته‌اند و هرکدام با رویکردی تازه به بررسی آثار و پدیده‌های هنری می‌پردازند. در بخش‌هایی از کتاب، به بررسی اشیای تاریخی مانند ظرف گالری فریر پرداخته شده که با تحلیل شمایل‌نگاری و منشأ ساخت آن، ارتباط میان جوامع مسیحی و اسلامی در قرون وسطی را نشان می‌دهد. 

مقالات دیگر به نقش منسوجات در جامعه‌ی مملوک می‌پردازند و اهمیت اجتماعی، مذهبی و اقتصادی پارچه‌ها را در ساختار قدرت و زندگی روزمره بررسی می‌کنند؛ همچنین پژوهش‌هایی درباره‌ی منسوجات روستایی مراکش و تأثیر آن‌ها بر هویت فرهنگی و هنری این منطقه ارائه شده است. در حوزه‌ی سفال و صنایع‌دستی، مقالاتی به تمایز میان هنر مملوک و مغولی، ویژگی‌های فنی و زیبایی‌شناسی سفالینه‌ها و تأثیرات متقابل فرهنگی در تولید و تجارت این آثار می‌پردازند. 

بخش‌هایی از کتاب نیز به معماری و محیط ساخته‌شده اختصاص یافته و موضوعاتی مانند باغ‌های ایرانی، مجسمه‌های گچی قرون وسطی و تحولات شهری دمشق را از منظر تاریخی و اجتماعی تحلیل می‌کند. در نهایت، مقالاتی درباره‌ی خوش‌نویسی و کتابت، منشأ نسخه‌های خطی قرآنی و تأثیر روایت‌های شفاهی بر متون مصور قرون وسطی ارائه شده است. کتاب با تأکید بر رویکردهای نوین پژوهشی، تلاش می‌کند تا ابعاد کمتردیده‌شده‌ی هنر اسلامی را آشکار کند و نقش فرهنگ مادی را در شکل‌گیری و تحول این هنرها برجسته سازد.

چرا باید کتاب هنر اسلامی، معماری و فرهنگ مادی را بخوانیم؟

این کتاب با گردآوری مقالاتی از پژوهشگران جوان و صاحب‌نظر، فرصتی فراهم می‌کند تا خواننده با تازه‌ترین رویکردها و یافته‌ها در زمینه‌ی هنر و معماری اسلامی آشنا شود. کتاب هنر اسلامی، معماری و فرهنگ مادی، به‌جای تکرار روایت‌های سنتی، به سراغ موضوعات کمتربررسی‌شده رفته و با تحلیل آثار مادی، نقش آن‌ها را در زندگی اجتماعی و فرهنگی جوامع اسلامی برجسته می‌کند. مطالعه‌ی این کتاب به درک عمیق‌تر پیوند میان هنر، جامعه و فرهنگ مادی کمک می‌کند و افق‌های تازه‌ای را برای پژوهشگران و علاقه‌مندان به تاریخ هنر اسلامی می‌گشاید.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب برای دانشجویان و پژوهشگران رشته‌های هنر، معماری، تاریخ و مطالعات فرهنگی مناسب است؛ همچنین علاقه‌مندان به هنر اسلامی، تاریخ تمدن‌های اسلامی و کسانی که به‌دنبال رویکردهای نوین در تحلیل آثار هنری هستند، می‌توانند از مطالب این اثر بهره‌مند شوند.

بخشی از کتاب هنر اسلامی، معماری و فرهنگ مادی

«در زندگی درباری، پارچه‌های نفیس به عنوان لباس، تجهیزات رژه و اثاثیه به کار می‌رفتند. منسوجات نقش مهمی در تشریفات مملوک ها داشتند. این نقش از اولین لحظه به سلطنت رسیدن سلطان مملوک آشکار شد: در مراسمات لباس سلطان با اشکال مختلف نمادگرایی آغشته بود. رنگ مشکی لباس او_ هم‌رنگ خلیفۀ عباسی_ آگاهانه قصد داشت پیوند سلطنت مملوک‌ها و خلافت عباسی را برجسته کند و بدین ترتیب قدرت سلطان را مشروعیت بخشد.»