کتاب ادموند برک

کتاب ادموند برک (مهم‌ترین متفکر محافظه کاری) نوشته دنیس اوکیف، اندیشه‌های سیاستمداری را بررسی می‌کند که دفاع از سنت را از اصلاح نهادها جدا نمی‌دانست. برک از حقوق مستعمره‌نشینان آمریکایی دفاع می‌کرد و منتقد تبعیض مذهبی در ایرلند بود؛ اما مخالفتش با انقلاب فرانسه، پرسش‌هایی درباره‌ی نسبت آزادی، عدالت و تغییر سیاسی پیش می‌کشد. این کتاب، زندگی سیاسی او را به بحث درباره‌ی تجربه‌ی تاریخی، مالکیت و مسئولیت صاحبان قدرت پیوند می‌دهد. سیده آمنه میرخوشخو مترجم این کتاب است و انتشارات دانشگاه اراک این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ادموند برک

کتاب ادموند برک نوشته دنیس اوکیف، معرفی اندیشه‌ی سیاسی را از مسیر زندگی، تعلقات مذهبی و فعالیت پارلمانی برک پیش می‌برد. نویسنده، هویت ایرلندی و بریتانیایی او و نزدیکی‌اش به دو سنت کاتولیک و پروتستان را زمینه‌ای برای فهم مواضع سیاسی‌اش می‌داند. مسئله‌ی اصلی، توضیح هم‌نشینی گرایش‌هایی است که در نگاه نخست ناسازگار به نظر می‌رسند: احترام به نهادهای موروثی در کنار اعتراض به سوءاستفاده از قدرت و دفاع از اصلاحات در کنار مخالفت با دگرگونی انقلابی. بحث درباره‌ی امپراتوری بریتانیا نیز در همین چارچوب مطرح می‌شود. برک از حفظ امپراتوری حمایت می‌کرد؛ اما رفتار حکومت در ایرلند، سیاست مالیاتی در آمریکا و عملکرد کمپانی هند شرقی را بی‌نیاز از نقد نمی‌دید. اوکیف، آثار و مواضع برک را در ارتباط با یکدیگر بررسی کرده است تا نسبت میان داوری‌های سیاسی و اصول اخلاقی او روشن‌تر شود. این معرفی، علاوه‌بر مواضع عمومی، به علاقه‌های ادبی و تأملات زیبایی‌شناختی برک نیز توجه دارد.
کتاب ادموند برک چهار فصل دارد. فصل نخست، ادموند برک و نیک‌خواهی‌های دوگانه، پیشینه‌ی خانوادگی، ورود به سیاست و مسائل اصلی فعالیت او را شرح می‌دهد. فصل دوم، شکوهمند خوش‌مشرب: برک و عقایدش، به مفاهیمی مانند زمامداری اشرافی، نسبت دین و سیاست و تمایز هدف و وسیله اختصاص دارد. فصل سوم، دریافت‌ها و اختلاف‌نظرهای متفکران درباره‌ی برک را بررسی می‌کند؛ تفسیرهایی که نسبت او را با حقوق طبیعی، مالکیت و جریان‌های فکری متفاوت به بحث می‌گذارند. فصل چهارم، از چشمان برک، اندیشه‌های او را به موضوعاتی مانند مالیه‌ی عمومی، آموزش، ایدئولوژی و افول دین پیوند می‌زند. نویسنده در این فصل از شرح اندیشه‌ها فراتر می‌رود و سنجه‌های برک را برای ارزیابی مسائل سیاسی به کار می‌گیرد. لحن ارزیابی‌های اوکیف در مواردی آشکارا جانب‌دار برک است؛ بنابراین، خواننده علاوه‌بر معرفی یک متفکر، با دفاع نویسنده از اهمیت تجربه، احتیاط و تداوم نهادی مواجه می‌شود. این کتاب، مخالفت برک با عقل انتزاعی را نیز به‌معنای نفی عقل توضیح نمی‌دهد؛ مسئله، محدودیت نظریه‌هایی است که پیچیدگی جامعه و تجربه‌ی تاریخی را نادیده می‌گیرند.

خلاصه کتاب ادموند برک

کتاب ادموند برک بر این ایده متمرکز است که حفظ آزادی، تنها به اعلام اصول کلی وابسته نیست؛ نهادها، عادت‌های اجتماعی و مسئولیت اخلاقی زمامداران نیز در بقای آزادی سهم دارند. برک اصلاح را زمانی ضروری می‌داند که سوءعملکردها، اعتماد و پیوندهای جامعه را فرسوده کنند. او در مسئله‌ی آمریکا میان داشتن حق قانونی مالیات‌ستانی و سنجیده‌بودن اعمال آن حق تفاوت می‌گذارد. موضع او درباره‌ی هند نیز نشان می‌دهد که اقتدار سیاسی نمی‌تواند مجوز پایمال‌کردن حقوق مردم باشد. نقد انقلاب فرانسه، سوی دیگر همین بحث است: بازسازی جامعه براساس اصول انتزاعی ممکن است آزادی را از عدالت جدا کند و زمینه‌ی خشونت و تمرکز قدرت را فراهم آورد. اوکیف، مجموعه‌ی این مواضع را تلاشی برای حفظ ارتباط میان تغییر سیاسی، تجربه‌ی جمعی و محدودکردن قدرت تفسیر کرده است.

چرا باید کتاب ادموند برک را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب ادموند برک را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• تمایز محافظه‌کاری برک با مخالفت مطلق با اصلاحات روشن می‌شود.
• نمونه‌های ایرلند، آمریکا و هند، نسبت اصول اخلاقی با تصمیم سیاسی را نشان می‌دهند.
• بحث درباره‌ی انقلاب فرانسه، مسئله‌ی پیامدهای ناخواسته‌ی تغییرات بنیادین را پیش می‌کشد.
• تفسیرهای مخالف و موافق، امکان شناخت محل اختلاف درباره‌ی اندیشه‌های برک را فراهم می‌کنند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب ادموند برک به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان اندیشه‌ی سیاسی که به شناخت محافظه‌کاری علاقه دارند.
• خوانندگانی که نسبت اصلاح، انقلاب و آزادی دغدغه‌ی آن‌هاست.
• علاقه‌مندان به زندگی سیاسی متفکران و نقش تجربه‌ی تاریخی در داوری‌های آنان.