کتاب سیستم اخلاقی و ریشه های اخلاق در نهج البلاغه

کتاب سیستم اخلاقی و ریشه های اخلاق در نهج البلاغه نوشته مهدی زمانی، اثری دانشگاهی است که با ویراستاری علمی ناصر محمدی توسط نشر دانشگاه پیام نور منتشر شده است. این کتاب ساختار نظام اخلاقی و ریشه‌های رفتار اخلاقی در سخنان امام علی (ع) در نهج‌البلاغه را بررسی و با رویکردی تحلیلی، مفاهیم اخلاقی، مبانی و شاخص‌های اعتبار نظام اخلاقی را در این اثر کهن اسلامی واکاوی کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب سیستم اخلاقی و ریشه های اخلاق در نهج البلاغه

کتاب سیستم اخلاقی و ریشه های اخلاق در نهج البلاغه اثری پژوهشی و آموزشی در حوزه‌ی علوم قرآن و حدیث است که به‌عنوان منبع درسی برای دانشجویان رشته‌های مرتبط تدوین شده است. این کتاب سه بخش اصلی دارد. بخش نخست به کلیات و مبانی نظام اخلاقی و تعریف واژگان کلیدی می‌پردازد. بخش دوم به ریشه‌ها و سرچشمه‌های رفتار اخلاقی و مبادی آن در انسان اختصاص دارد و بخش سوم به تحلیل مفاهیم کلیدی مانند تقوا و توبه و نیز حکمت اخلاقی عبادات پرداخته است. نویسنده با بهره‌گیری از ساختار کتاب‌های درسی دانشگاه پیام نور، در آغاز هر فصل اهداف آموزشی و در پایان نمونه‌ای از پرسش‌های چهارگزینه‌ای را قرار داده است تا یادگیری و ارزیابی دانشجویان تسهیل شود. کتاب حاضر به‌ویژه بر تحلیل آموزه‌های اخلاقی نهج‌البلاغه براساس ساحات وجودی انسان (شناختی، عاطفی، ارادی، رفتاری و گفتاری) تأکید و تلاش می‌کند نظام اخلاقی امام علی (ع) را به‌صورت منسجم و نظام‌مند تبیین کند.

خلاصه کتاب سیستم اخلاقی و ریشه های اخلاق در نهج البلاغه

کتاب با طرح پرسش‌هایی بنیادین درباره‌ی نظام اخلاقی در نهج‌البلاغه آغاز می‌شود؛ پرسش‌هایی مانند اینکه آیا آموزه‌های اخلاقی این اثر صرفاً توصیه‌هایی پراکنده‌اند یا می‌توان آن‌ها را به‌عنوان سیستمی منسجم و دارای مبانی مشخص در نظر گرفت؟ نویسنده باتکیه‌بر تحلیل ساحات وجودی انسان، ساختار اخلاقی نهج‌البلاغه را در سه ساحت شناختی، عاطفی و ارادی بررسی می‌کند و نشان می‌دهد که رفتار اخلاقی از تعامل این سه ساحت شکل می‌گیرد. در بخش نخست مفاهیم پایه‌ای مانند اخلاق، انواع پژوهش‌های اخلاقی (فرااخلاق، اخلاق هنجاری و اخلاق توصیفی) و جایگاه فلسفه‌ی اخلاق شرح داده می‌شود؛ سپس نظام اخلاقی نهج‌البلاغه باتوجه‌به مبانی هستی‌شناختی و انسان‌شناختی آن تبیین و تفاوت نگرش الهی و مادی به جهان و انسان و تأثیر آن بر نظام اخلاقی بررسی می‌شود. بخش دوم به ریشه‌های رفتار اخلاقی می‌پردازد و نقش شناخت، عواطف و اراده را در شکل‌گیری افعال اخلاقی تحلیل می‌کند. نویسنده نشان می‌دهد که در نهج‌البلاغه، ایمان و باورهای دینی، عواطف مثبت و اراده‌ی قوی، سه رکن اساسی برای تحقق رفتار اخلاقی هستند. همچنین موانع اخلاقی مانند غفلت، ضعف اراده و عمل خلاف باور مورد توجه قرار گرفته است. در بخش سوم مفاهیمی همچون تقوا و توبه به‌عنوان نمونه‌هایی از مسائل اخلاقی تحلیل و آثار اخلاقی عبادات (نماز، روزه، حج و جهاد) از منظر امام علی (ع) بررسی می‌شود. نویسنده تأکید می‌کند که نظام اخلاقی نهج‌البلاغه نه‌تنها بر رفتارهای فردی و اجتماعی، بلکه بر رابطه‌ی انسان با خدا و محیط پیرامون نیز تأثیرگذار است و آموزه‌های آن را می‌توان در قالب نظامی منسجم و قابل‌تحلیل ارائه کرد.

چرا باید کتاب سیستم اخلاقی و ریشه های اخلاق در نهج البلاغه را بخوانیم؟

کتاب سیستم اخلاقی و ریشه های اخلاق در نهج البلاغه با رویکرد تحلیلی به بررسی ریشه‌های اخلاق و ساختار نظام اخلاقی در یکی از مهم‌ترین متون اسلامی می‌پردازد. مطالعه‌ی این کتاب فرصتی برای آشنایی عمیق‌تر با آموزه‌های اخلاقی نهج‌البلاغه و فهم ارتباط میان باور، عاطفه و اراده در رفتار اخلاقی فراهم می‌کند. همچنین این کتاب با دسته‌بندی مفاهیم اخلاقی براساس ساحات وجودی انسان، امکان تحلیل دقیق‌تر و کاربردی‌تر آموزه‌های اخلاقی را به خواننده می‌دهد. این اثر می‌تواند برای دانشجویان و علاقه‌مندان به فلسفه‌ی اخلاق، علوم دینی و مطالعات اسلامی دریچه‌ای تازه به‌سوی فهم نظام اخلاقی اسلامی و کاربرد آن در زندگی فردی و اجتماعی باشد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به دانشجویان رشته‌های علوم قرآن و حدیث، الهیات، فلسفه‌ی اخلاق و مطالعات اسلامی پیشنهاد می‌شود. همچنین اثر حاضر برای پژوهشگران و علاقه‌مندان به اخلاق اسلامی و کسانی که دغدغه‌ی تحلیل نظام‌مند آموزه‌های اخلاقی را دارند، مفید است. این کتاب به‌ویژه برای کسانی که به‌دنبال فهم عمیق‌تر ریشه‌های رفتار اخلاقی و ساختار نظام اخلاقی در متون دینی هستند، مناسب خواهد بود.

بخشی از کتاب سیستم اخلاقی و ریشه های اخلاق در نهج البلاغه

««نهج‌البلاغه» مجموعه‌ای از خطبه‌ها، نامه‌ها و جملات کوتاه امام علی علیه‌السلام است که سید رضی (۶۰۷ ق) آن‌ها را براساس ذوق ادبی خویش و با معیار قراردادن بلاغت کلام، گردآوری نموده است. این کتاب به اعتراف بسیاری از اندیشمندان، پس از قرآن زیباترین و برترین تجلی بلاغت و شیوایی گفتار است. در عین حال نهج‌البلاغه پس از گردآوری بیشتر به‌خاطر مباحث گسترده توحیدی، اجتماعی، اخلاقی، تاریخی و سیاسی آن مورد توجه قرار گرفت و تاکنون بسیاری از دانشمندان شیعه و سنی آن را شرح نموده‌اند.»