کتاب پژوهش کارکرد عنصر خیال در شیوه های خیالی سازی ادبیات کودک و نوجوان

کتاب پژوهش کارکرد عنصر تخیل در شیوه‌ های خیالی‌ سازی ادبیات کودک و نوجوان (با نگاهی به داستان بیژن و منیژه و نمایشنامه دانه‌ ای خواهم کاشت) نوشته ملیحه دهقانی و منتشرشده توسط نشر ماندگاران، اثری پژوهشی در حوزهی ادبیات کودک و نوجوان است که به بررسی نقش تخیل و شیوه‌های فانتزی‌سازی در این گونهی ادبی می‌پردازد. این کتاب با استفاده از داستان بیژن و منیژه از شاهنامه و ارائه‌ی نمایشنامه‌ای برای کودکان، به تحلیل عناصر خیالی و کاربرد آن‌ها در ادبیات کودک می‌پردازد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب پژوهش کارکرد عنصر خیال در شیوه های خیالی سازی ادبیات کودک و نوجوان

کتاب پژوهش کارکرد عنصر خیال در شیوه های خیالی سازی ادبیات کودک و نوجوان به بررسی جایگاه و اهمیت عنصر تخیل در ادبیات کودک و نوجوان می‌پردازد و تلاش می‌کند نشان دهد که چگونه داستان‌های کهن، به‌ویژه روایت بیژن و منیژه از شاهنامه می‌توانند با بهره‌گیری از شیوه‌های خیالی‌سازی، برای مخاطبان کودک و نوجوان بازآفرینی شوند. ملیحه دهقانی با رویکردی تحلیلی، ابتدا به معرفی فردوسی و ویژگی‌های شاهنامه می‌پردازد و سپس ساختار و درون‌مایه‌ی داستان بیژن و منیژه را از منظر کهن‌الگوها و نمادها بررسی می‌کند. 

کتاب در ادامه، به نقش تخیل در شکل‌گیری روایت‌های فانتزی و تاثیر آن بر رشد روانی و فردیت کودکان اشاره می‌کند؛ همچنین، نمایشنامه‌ای با عنوان دانه‌ای خواهم کاشت در پایان کتاب آمده که نمونه‌ای از به‌کارگیری عناصر اسطوره‌ای و خیالی در ادبیات نمایشی کودک است. این پژوهش در دوره‌ای نوشته شده که توجه به بازآفرینی متون کلاسیک برای نسل جدید اهمیت یافته است. کتاب تلاش دارد پلی میان میراث ادبی ایران و نیازهای امروز کودکان و نوجوانان برقرار کند.

خلاصه کتاب پژوهش کارکرد عنصر خیال در شیوه های خیالی سازی ادبیات کودک و نوجوان

در این کتاب، نویسنده ابتدا به اهمیت عنصر تخیل در ادبیات کودک و نوجوان می‌پردازد و توضیح می‌دهد که تخیل چگونه می‌تواند واقعیت‌های زندگی را برای کودکان ملموس‌تر و قابل‌درک‌تر کند. سپس با تمرکز بر داستان بیژن و منیژه از شاهنامه، نشان داده می‌شود که این روایت، به دلیل ساختار نمادین و کهن‌الگویی خود، ظرفیت بالایی برای بازآفرینی در قالب ادبیات کودک دارد. نویسنده با بهره‌گیری از نظریات یونگ و ابن عربی، تفاوت میان خیال و تخیل را شرح می‌دهد و نقش هر یک را در شکل‌گیری روایت‌های اسطوره‌ای و فانتزی بررسی می‌کند. 

در بخش‌هایی از کتاب، به تحلیل شخصیت‌ها، فضاها و نمادهای داستان بیژن و منیژه پرداخته می‌شود و نشان داده می‌شود که چگونه این عناصر می‌توانند در قالب داستان‌ها و نمایشنامه‌های کودکانه بازتولید شوند. در پایان، نمایشنامه‌ای با عنوان دانه‌ای خواهم کاشت ارائه شده که نمونه‌ای عملی از به‌کارگیری عناصر خیالی و اسطوره‌ای در ادبیات کودک است. پیام اصلی کتاب بر اهمیت تخیل و بازآفرینی متون کهن برای رشد ذهنی و عاطفی کودکان تاکید دارد.

چرا باید کتاب پژوهش کارکرد عنصر خیال در شیوه های خیالی سازی ادبیات کودک و نوجوان را خواند؟

این کتاب فرصتی فراهم می‌کند تا مخاطب با نقش تخیل و شیوه‌های فانتزی‌سازی در ادبیات کودک و نوجوان آشنا شود و دریابد که چگونه می‌توان متون کلاسیک و اسطوره‌ای را برای نسل جدید بازآفرینی کرد. تحلیل داستان «بیژن و منیژه» از منظر روان‌شناسی و اسطوره‌شناسی، به همراه ارائه‌ی نمایشنامه‌ای برای کودکان، به خواننده نشان می‌دهد که عناصر خیالی چگونه می‌توانند به رشد فردیت، خلاقیت و درک عمیق‌تر از میراث فرهنگی کمک کنند. این اثر برای کسانی که به آموزش، پژوهش یا تولید محتوا برای کودکان علاقه دارند، منبعی قابل توجه است.

خواندن کتاب پژوهش کارکرد عنصر خیال در شیوه های خیالی سازی ادبیات کودک و نوجوان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب برای پژوهشگران ادبیات کودک و نوجوان، معلمان، نویسندگان و علاقه‌مندان به بازآفرینی متون کلاسیک مناسب است؛ همچنین برای کسانی که دغدغه‌ی پرورش تخیل و خلاقیت در کودکان را دارند یا به‌دنبال راه‌هایی برای معرفی شاهنامه و اسطوره‌های ایرانی به نسل جدید هستند، مفید خواهد بود.

بخشی از کتاب پژوهش کارکرد عنصر خیال در شیوه های خیالی سازی ادبیات کودک و نوجوان

«با بررسی اندکی در زمینه‌ی ادبیات کودک و نوجوان بسیار ساده می‌توان متوجه شد که ویژگی شگفت‌انگیز خیال به‌طور خاص آن را با زندگی و عوامل کودکی پیوند می‌دهد؛ زیرا کودکان راه‌های خاص خود را برای درک واقعیت‌های زندگی دارند و خیالات دقیقاً همین کار را انجام می‌دهند و سعی می‌کنند از منظر دیگری به واقعیت‌ها نزدیک شوند. منظری که برای کودکان ملموس‌تر، کارآتر و لذت‌بخش‌تر است و برخی ضرورت‌ها را به خاطر می‌آورند یا حتی می‌آموزند. خیال، واقعیت اشیا و پدیده‌ها و شخصیت‌های عادی را می‌شکند و از آن‌ها پدیده‌ای نو خلق می‌کند تا قابل مشاهده باشند. واقعیت بیرونی را می‌گیرد؛ از بستر تخیل و جهان خیال خویش عبور می‌دهد. سپس از آن عنصری شگفت‌انگیز تولید می‌کند که ضمن برخورداری از ویژگی‌های خود با نمونه‌ی عینی خویش حالتی متضاد و گاه متجانس دارد. پژوهش مورد بحث؛ زندگینامه‌ی فردوسی حکیم و شاعر قرن چهارم هجری و نحوه‌ی عنصر تخیل در شیوه‌های خیالی‌سازی ارزیابی شود تا دریافت این باشد که داستان بیژن و منیژه چه اندازه از عنصر تخیل و شیوه‌های خیالی‌سازی بهره گرفته و بر ادبیات کودک و نوجوان تأثیر گذاشته است.»