کتاب فراتر از پایداری

کتاب فراتر از پایداری (Regenerative development and design) نوشته پاملا مانگ، بن هاگارد و گروه ریجنسیس با ترجمه هدی همایونی و محمدعلی خان‌ محمدی توسط مرکز چاپ و انتشارات دانشگاه شهید بهشتی منتشر شده است. این کتاب به بررسی نظریه‌های نوین طراحی و توسعه‌ی پایدار و فراتر از آن می‌پردازد و رویکردی تازه به ظرفیت‌های انسانی و طبیعی جوامع معاصر ارائه می‌دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب فراتر از پایداری

کتاب فراتر از پایداری به قلم پاملا مانگ، بن هاگارد و گروه ریجنسیس در دوره‌ای نوشته شده که دغدغه‌های زیست‌محیطی، اجتماعی و اقتصادی به نقطه‌ی بحرانی رسیده‌اند و نظریه‌های رایج توسعه و طراحی، دیگر پاسخگوی پیچیدگی‌های جهان امروز نیستند. نویسندگان باتکیه‌بر تجربه‌های گروه ریجنسیس تلاش می‌کنند تصویری از سیر تحول نظریه‌های طراحی، از مدرن تا اکولوژیک و پایدار، ارائه دهند و نشان دهند که چرا حتی رویکردهای سبز و پایدار نیز برای حل بحران‌های کنونی کافی نیستند.

کتاب فراتر از پایداری با معرفی مفهوم رشد فرازا به‌عنوان مرحله‌ای فراتر از پایداری، بر ضرورت تغییر نگرش و بازتعریف رابطه‌ی انسان و طبیعت تأکید می‌کند. این اثر با مثال‌های واقعی و تحلیل‌های نظری، به‌دنبال ارائه‌ی چهارچوبی است که بتواند راهنمای عملی برای طراحان، برنامه‌ریزان و همه‌ی کسانی باشد که دغدغه‌ی توسعه‌ی پایدار و شکوفایی جوامع انسانی و طبیعی را دارند.

خلاصه کتاب فراتر از پایداری

پیام اصلی کتاب فراتر از پایداری این است که نظریه‌های رایج توسعه و طراحی، حتی با رویکردهای سبز و پایدار، نمی‌توانند به‌تنهایی پاسخگوی چالش‌های پیچیده‌ی عصر حاضر باشند. نویسندگان با مرور تاریخی بر سیر تحول نظریه‌های طراحی، نشان می‌دهند که رویکرد مدرن با تأکید بر تسلط انسان بر طبیعت و بهره‌برداری حداکثری، به زوال و بحران‌های زیست‌محیطی و اجتماعی انجامیده است. رویکردهای سبز و اکولوژیک نیز، هرچند آسیب‌ها را کاهش داده‌اند، اما قادر به توقف روند زوال نبوده‌اند. 

نظریه‌ی پایداری با هدف حفظ ظرفیت‌های موجود، بیشتر بر تعادل و مدیریت بحران تمرکز دارد و کمتر به رشد و تکامل سامانه‌های زنده توجه می‌کند. در مقابل، نظریه‌ی رشد فرازا بر این باور است که باید به‌جای حفظ وضع موجود، به‌دنبال ارتقای ظرفیت‌های انسانی، اجتماعی و طبیعی و ایجاد سامانه‌هایی باشیم که بتوانند به‌طور پویا و تکاملی با تغییرهای محیطی و اجتماعی سازگار شوند. این رویکرد بر مشارکت، خلاقیت، شناخت ظرفیت‌های بومی و پیوند عمیق با مکان تأکید دارد و طراحی را نه‌فقط خلق ساختارهای فیزیکی، بلکه فرآیندی برای توانمندسازی جوامع و طبیعت می‌داند. کتاب با مثال‌هایی از پروژه‌های واقعی، نشان می‌دهد که چگونه می‌توان با تغییر نگرش و عمل، از چرخه‌ی زوال فاصله گرفت و به‌سوی شکوفایی و رشد فرازا حرکت کرد.

چرا باید کتاب فراتر از پایداری را بخوانیم؟

این کتاب با عبور از مرزهای رایج توسعه‌ی پایدار، چارچوبی نظری و عملی برای مواجهه با بحران‌های پیچیده‌ی زیست‌محیطی، اجتماعی و اقتصادی ارائه می‌دهد. کتاب فراتر از پایداری با طرح مفهوم رشد فرازا، مخاطب را به بازاندیشی در نقش انسان، طراحی و توسعه دعوت می‌کند و راه‌هایی برای توانمندسازی جوامع و طبیعت پیشنهاد می‌دهد. مطالعه‌ی این اثر می‌تواند دیدگاه‌های تازه‌ای درباره‌ی پایداری، مشارکت، ظرفیت‌های بومی و پیوند انسان و طبیعت ایجاد کند و الهام‌بخش پروژه‌های نوآورانه در حوزه‌های معماری، شهرسازی و برنامه‌ریزی باشد.

خواندن کتاب فراتر از پایداری را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب برای معماران، شهرسازان، برنامه‌ریزان، فعالان محیط‌زیست، پژوهشگران توسعه و همه‌ی کسانی که دغدغه‌ی پایداری، رشد جوامع و طراحی آینده‌نگر را دارند، مناسب است. کتاب حاضر برای دانشجویان و اساتید رشته‌های معماری، شهرسازی، محیط‌زیست و توسعه‌ی پایدار منبعی ارزشمند به‌ شمار می‌آید.

بخشی از کتاب فراتر از پایداری

«بحران‌های عصر حاضر فرصت و قابلیت ویژه‌ای ایجاد می‌کند تا انسان‌ها بتوانند براساس آن نحوهٔ سُکناگزیدن در زمین را دگرگون سازند. برای این کار ما باید بیاموزیم به تحولات جهانی به‌شدت پیش‌بینی‌ناپذیر خلاقانه پاسخ دهیم. ما باید بتوانیم مکان‌هایی را که در آن کار و زندگی می‌کنیم [ازنظر فرهنگی, اقتصادی, اجتماعی و محیطی] شکوفا کنیم. نه اینکه فقط تعادل ناپایدار آنها را حفظ کنیم. ما باید پیچیدگی زیبا و ذاتی زندگی را یک منبع نوآوری و تکامل در نظر بگیریم. ما باید روش‌های جدید برای مشارکت در یک جهان پویا را کشف کنیم. داستان حکیمی پیر این لحظهٔ تاریخی ما را به‌خوبی توصیف می‌کند: روزگاری مردی بود که در روستای خود و مناطق اطراف به خردمندی مشهور بود. دو جوان تصمیم گرفتند او را بیازمایند. یکی به دیگری گفت «بیا یک پرندهٔ کوچک بگیریم. از او می‌پرسیم که پرنده زنده است یا مرده. اگر بگوید زنده است، من او را در دستانم له می‌کنم. اگر بگوید مرده است، من آن را پرواز می‌دهم و به او ثابت می‌کنم که اشتباه کرده است.» وقتی نزدیک حکیم رسیدند، جوان فریاد زد «پیرمرد،‌ در دستان من یک پرنده است. تو دانای کلی. آیا می‌توانی بگویی که زنده است یا مرده؟» مرد حکیم در چشمان او نگاه کرد و با لبخندی جواب داد «در دستان توست».