کتاب ایرانشهر

کتاب ایرانشهر (تاریخ و تمدن ساسانی) نوشته‌ی تورج دریایی و با ترجمه‌ی مهناز بابایی، اثری پژوهشی درباره‌ی تاریخ، فرهنگ و ساختار سیاسی-اجتماعی ایران در دوره‌ی ساسانیان است. این کتاب توسط گروه انتشاراتی ققنوس منتشر شده و مجموعه‌ای از بیست‌ویک مقاله‌ی علمی نویسنده را دربرمی‌گیرد که پیش‌تر به زبان انگلیسی در نشریات معتبر منتشر شده‌اند. مقالات با راهنمایی و تأیید نویسنده انتخاب و به گونه‌ای چینش شده‌اند که روندی منطقی از آغاز شکل‌گیری شاهنشاهی ساسانی تا فروپاشی آن و تداوم برخی سنت‌های ایرانی را به نمایش بگذارند. ایرانشهر به بررسی ریشه‌های قدرت ساسانیان، پیوندهای سیاسی و اقتصادی آن‌ها با همسایگان، تحولات فرهنگی و مذهبی، و نقش این سلسله در شکل‌گیری هویت ایرانی می‌پردازد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ایرانشهر

کتاب ایرانشهر با تمرکز بر دوره‌ی ساسانیان، به بازخوانی تاریخ و تمدن ایران از ابتدای قرن سوم تا هفتم میلادی می‌پردازد. تورج دریایی در این مجموعه، مقالاتی را گردآوری کرده که هرکدام به جنبه‌ای خاص از تاریخ سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی ایرانشهر می‌پردازند. ساختار کتاب به گونه‌ای است که خواننده را از برآمدن ساسانیان و جایگزینی آن‌ها با اشکانیان، تا سقوط این سلسله و تأثیرات آن بر دوره‌های بعدی هدایت می‌کند. مقالات در چهار دسته‌ی اصلی تنظیم شده‌اند: آغاز قدرت‌گیری ساسانیان، روابط سیاسی و تجاری با همسایگان، تحولات میانی ساسانی و در نهایت، سال‌های پایانی این سلسله و تداوم سنت‌های ایرانی پس از آن. نویسنده با استفاده از منابع متنوع ایرانی، رومی، سریانی و یافته‌های باستان‌شناسی، تصویری چندوجهی از این دوره ارائه داده است. ایرانشهر نه‌تنها به روایت تاریخ سیاسی می‌پردازد، بلکه به بررسی ریشه‌های فرهنگی، اسطوره‌ای و اقتصادی هویت ایرانی نیز توجه دارد.

خلاصه کتاب ایرانشهر

ایرانشهر مجموعه‌ای از پژوهش‌های تورج دریایی درباره‌ی تاریخ و تمدن ساسانیان است که هر مقاله به موضوعی مستقل اما مرتبط با کلیت دوره‌ی ساسانی می‌پردازد. نویسنده در ابتدا به بررسی تبار و مشروعیت ساسانیان می‌پردازد و نشان می‌دهد که این خاندان چگونه با بهره‌گیری از سنت‌های محلی و اسطوره‌ای، مشروعیت خود را تثبیت کردند. در ادامه، به نقش فرترکه‌ها و شاهان پارس در شکل‌گیری حافظه‌ی تاریخی ساسانیان پرداخته شده و ارتباط آن‌ها با هخامنشیان و کیانیان تحلیل می‌شود. در بخش‌های بعدی، روند قدرت‌گیری اردشیر بابکان و چگونگی برآمدن ساسانیان از دل ایالت پارس با تکیه‌بر منابع تاریخی، سکه‌شناسی و شمایل‌نگاری بررسی شده است. نویسنده با نقد روایت‌های رسمی و افسانه‌ای، تلاش کرده تصویری واقع‌گرایانه‌تر از این فرایند ارائه دهد. همچنین، ساختار اقتصادی و منابع مالی ساسانیان در قرن سوم میلادی و نقش آن‌ها در موفقیت اردشیر بابکان مورد توجه قرار گرفته است. مقالات دیگر به روابط سیاسی و تجاری ساسانیان با همسایگان، تحولات مذهبی و فرهنگی، و تداوم سنت‌های ایرانی پس از سقوط ساسانیان می‌پردازند. در مجموع، ایرانشهر با رویکردی تحلیلی و انتقادی، ابعاد مختلف تاریخ ساسانی را واکاوی کرده و نقش این دوره را در شکل‌گیری هویت ایرانی برجسته ساخته است.

چرا باید کتاب ایرانشهر را بخوانیم؟

ایرانشهر اثری است که با گردآوری مقالات پژوهشی و تحلیلی، امکان آشنایی عمیق با یکی از مهم‌ترین دوره‌های تاریخ ایران را فراهم می‌کند. این کتاب با تکیه‌بر منابع متنوع و تحلیل‌های نو، به پرسش‌هایی درباره‌ی ریشه‌های هویت ایرانی، ساختار قدرت، مشروعیت سیاسی و تداوم سنت‌های فرهنگی پاسخ داده است. خواننده با مطالعه‌ی این اثر، نه‌تنها با تاریخ سیاسی ساسانیان، بلکه با زمینه‌های اقتصادی، مذهبی و اسطوره‌ای این دوره آشنا می‌شود. چینش منطقی مقالات و پرداختن به موضوعات کمتر شناخته‌شده، ایرانشهر را به منبعی ارزشمند برای پژوهشگران و علاقه‌مندان تاریخ ایران تبدیل کرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن ایرانشهر به علاقه‌مندان تاریخ ایران، پژوهشگران حوزه‌ی مطالعات باستان، دانشجویان تاریخ و کسانی که به دنبال شناخت ریشه‌های هویت و فرهنگ ایرانی هستند پیشنهاد می‌شود. همچنین برای کسانی که دغدغه‌ی فهم تحولات سیاسی، اقتصادی و فرهنگی ایران در دوره‌ی ساسانی دارند، این کتاب مناسب است.

بخشی از کتاب ایرانشهر

«ساسانیان سرزمین خود را ایرانشهر می‌نامیدند که می‌توان آن را سرزمین ایرانیان ترجمه کرد. مابین قرون سوم و هفتم میلادی، معنی ایرانی بودن به سبب فعل و انفعالات تاریخی و اجتماعی تغییرات مهمی کرد. به نظر من در اوایل دورۀ ساسانی، منظور از ایرانی یک زرتشتیِ ایرانی‌زبان بود، اما در قرن ششم میلادی ایرانی بودن به معنی داشتن فرهنگ ایرانی و آداب و رسوم ایرانی بود، مانند جشن گرفتن نوروز و مهرگان، پوشیدن لباس و خوردن و نوشیدن مانند ایرانیان، که این مهم تحقق یافت. تمدن ایرانیِ مردم ایرانشهر پس از دورۀ ساسانی نیز ادامه یافت و نام ایران به مثابۀ یک ایده و سرزمین تا امروز با ما مانده است و ما تا حدودی وامدار فرهنگ ساسانیان هستیم. در این مقالات تحقیقی سعی بر مطالعه دربارۀ بعضی از این نکات و روشن ساختن آن‌ها بوده است.»