کتاب ما و علوم انسانی (جلد دوم)

کتاب ما و علوم انسانی (جلد دوم) مجموعه‌ای از سخنرانی‌ها و مقالات علمی است که با همکاری اساتید و اندیشمندان حوزه‌ی علوم‌انسانی و اسلامی گردآوری شده است. این اثر توسط دانشگاه باقرالعلوم منتشر شده و به بررسی نسبت علوم انسانی با فرهنگ، باورها و جهان‌بینی اسلامی پرداخته است. در این کتاب، موضوعاتی چون چیستی علوم‌انسانی اسلامی، تأثیر فرهنگ‌های بومی بر تولید علم، ضرورت تحول در علوم‌انسانی و ارتباط حوزه و دانشگاه در تمدن‌سازی موردبحث قرار گرفته‌اند. نویسندگان و سخنرانان مختلفی از جمله حمید پارسانیا، غلامعلی حداد عادل، شهریار زرشناس، سید حمید طالب‌ زاده، حسین کچویان، سعید زیبا کلام، محمد تقی سبحانی، سید محمد مهدی میرباقری، احمد واعظی، مهدی گلشنی، بیژن عبدالکریمی، مسعود درخشان و علیرضا اعرافی در این مجموعه حضور دارند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ما و علوم انسانی (جلد دوم)

کتاب ما و علوم‌انسانی (جلد دوم) (مجموعه نشست‌های دومین دوره‌ی مقدماتی طرح ملی گفتمان نخبگان علوم انسانی) با گردآوری سخنرانی‌ها و مقالات اساتید برجسته، به بررسی بنیادین علوم انسانی از منظر اسلامی و ایرانی می‌پردازد. این کتاب در قالب مجموعه‌ای از مباحث و گفت‌وگوها، موضوعاتی همچون تمایز علوم بر اساس موضوع، معیار اسلامی‌بودن علوم‌انسانی، ضرورت تحول در علوم‌انسانی و نقش فرهنگ‌های بومی در تولید علم را مطرح کرده است. ساختار کتاب به‌گونه‌ای است که ابتدا به مبانی نظری غرب مدرن و ماهیت علوم‌انسانی مدرن می‌پردازد و سپس با تحلیل انتقادی، زمینه‌های شکل‌گیری و بحران‌های علم مدرن را بررسی می‌کند. 

بخش دوم کتاب حاضر به رابطه‌ی علم و دین، جریان‌شناسی فکری با رویکرد تمدنی، فلسفه‌ی تاریخ انقلاب اسلامی، جایگاه دین در سیاست و اجتماع، امکان علم دینی و نقد آن، چیستی علم دینی، جایگاه علوم‌انسانی در الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت و نسبت حوزه و دانشگاه در تمدن‌سازی اختصاص یافته است. هر فصل توسط یکی از اساتید صاحب‌نظر ارائه شده و تلاش شده است تا رویکردهای مختلف و حتی متعارض در مواجهه با علوم‌انسانی و تجدد به بحث گذاشته شود. این کتاب بیشتر به طرح مسئله و ایجاد پرسش‌های بنیادین می‌پردازد تا ارائه‌ی راه‌حل قطعی و مخاطب را به تأمل و بازاندیشی در مبانی علوم‌انسانی دعوت می‌کند.

خلاصه کتاب ما و علوم انسانی (جلد دوم)

کتاب ما و علوم‌انسانی (جلد دوم) دغدغه‌ی بررسی و بازخوانی علوم انسانی را در بستر فرهنگ و باورهای اسلامی دنبال می‌کند. در ابتدای کتاب، پیام‌هایی از اندیشمندان برجسته درباره‌ی چیستی علوم‌انسانی اسلامی و معیارهای آن آمده است. تمایز علوم بر اساس موضوع، نقش عقل و نقل در شناخت علوم‌انسانی اسلامی و اهمیت توحید به‌عنوان محور علوم‌انسانی اسلامی از جمله مباحث کلیدی هستند. در ادامه، ضرورت تحول در علوم‌انسانی و استقلال فکری و علمی جامعه‌ی ایرانی مورد توجه قرار گرفته است. 

نویسندگان با اشاره به تاریخچه‌ی تأسیس دانشگاه در ایران و تأثیرپذیری آن از غرب، به نقد ساختار فعلی علوم‌انسانی و لزوم بازنگری در مبانی و اهداف آن می‌پردازند. ارتباط علوم‌انسانی با فرهنگ‌ها و تمدن‌های مختلف، نقش علوم‌انسانی در شکل‌گیری تمدن و اهمیت تحول مستمر و تدریجی در این حوزه از دیگر محورهای کتاب است. در بخش مبانی نظری غرب مدرن، نویسندگان به تحلیل تاریخ غرب از منظر فلسفه‌ی تاریخ، اومانیسم، نیست‌انگاری و ویژگی‌های مدرنیته می‌پردازند. تفاوت نگاه غربی و اسلامی به انسان، جامعه و علم و تأثیر این تفاوت‌ها بر علوم انسانی به‌تفصیل بررسی شده است؛ همچنین بحران‌های علم مدرن، زمینه‌های ظهور فلسفه‌ی علم، مسئله‌ی روش‌شناسی و تفکیک علم از غیرعلم و نقد امکان تأسیس علم دینی از منظرهای مختلف مورد‌بحث قرار گرفته‌اند. 

در بخش علم و دین، جریان‌شناسی فکری با رویکرد تمدنی، فلسفه تاریخ انقلاب اسلامی، جایگاه دین در سیاست و اجتماع، امکان علم دینی و نقد آن، چیستی علم دینی و جایگاه علوم‌انسانی در الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت مطرح شده‌اند. نسبت حوزه و دانشگاه در تمدن‌سازی و نقش اجتهاد تمدن‌ساز نیز از موضوعات پایانی کتاب است. در مجموع، کتاب با طرح پرسش‌های بنیادین و ارائه‌ی دیدگاه‌های متنوع، مخاطب را به بازاندیشی در مبانی علوم انسانی و نسبت آن با فرهنگ و دین دعوت می‌کند.

چرا باید کتاب ما و علوم انسانی (جلد دوم) را بخوانیم؟

کتاب ما و علوم‌انسانی (جلد دوم) با گردآوری دیدگاه‌های متنوع و گاه متعارض از اساتید برجسته، فرصتی برای آشنایی با جریان‌های فکری مؤثر در حوزه‌ی علوم‌انسانی اسلامی فراهم می‌کند. ویژگی شاخص آن، طرح پرسش‌های بنیادین درباره‌ی چیستی، ماهیت و تحول علوم انسانی در بستر فرهنگ ایرانی-اسلامی است. خواننده با مطالعه‌ی این اثر می‌تواند با مبانی نظری غرب مدرن، نقدهای وارد بر علوم‌انسانی مدرن و ضرورت بازنگری در ساختار و اهداف علوم‌انسانی آشنا شود؛ همچنین کتاب به نقش فرهنگ‌های بومی، نسبت علم و دین و اهمیت اجتهاد تمدن‌ساز در شکل‌گیری علوم انسانی اسلامی می‌پردازد. این اثر به‌جای ارائه‌ی راه‌حل‌های قطعی، مخاطب را به تأمل و گفت‌وگو درباره‌ی مسائل بنیادین علوم انسانی دعوت می‌کند و زمینه‌ای برای بازاندیشی و نقد ساختارهای موجود فراهم می‌آورد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب ما و علوم‌انسانی (جلد دوم) به دانشجویان، طلاب، پژوهشگران و علاقه‌مندان به مطالعات بنیادین علوم انسانی، فلسفه‌ی علم و کسانی که دغدغه‌ی تحول و بومی‌سازی علوم انسانی را دارند ،پیشنهاد می‌شود؛ همچنین این کتاب برای افرادی که به‌دنبال شناخت نسبت علم و دین، نقد علوم انسانی مدرن و بررسی نقش فرهنگ و تمدن در تولید علم هستند، مفید است.

بخشی از کتاب ما و علوم‌ انسانی (جلد دوم)

«اگر بخواهیم بدانیم علوم انسانی اسلامی چه علمی است، باید موضوع آن را بررسی کنیم. علمی که اسلام تعلیمش را واجب کرده است، اسلامی نیست، بلکه تعلمش اسلامی است و ممکن است هویت خود علم، اسلامی نباشد. علمی اسلامی است که موضوعش اسلامی باشد نه تعلمش. تعلم معیار اسلامی‌بودن علوم نیست. اگر موضوع یک علم، ثبوت خدای سبحان، اسماء خدا، اوصاف خدا، اقوال خدا، اعمال خدا، آثار خدا و مظاهر و آیات و تجلیات او باشد. آن علم، دینی و اسلامی است. اما علمی که موضوع آن، فعل انسان نظیر صنعت، هنر ،کشاورزی داروسازی، رفتارها و گفتارهایی که انسان از خود نشان می‌دهد باشد، ممکن است اسلامی باشد یا نباشد. اگر مطابق رهاورد دین بود، می‌شود دینی و در غیر این صورت می‌شود غیر دینی.»