کتاب از مکتب نیاوران تا کابینه توسعه گرا

کتاب از مکتب نیاوران تا کابینه توسعه‌ گرا (تاملی بر مبانی و مولفه‌های شبه گفتمان اعتدال) نوشته رضا سراج و محمدجواد اخوان و منتشرشده توسط نشر بینش‌ مند، به بررسی ریشه‌ها، مبانی و تحولات جریان اعتدال‌گرا در سیاست معاصر ایران می‌پردازد. این اثر با تمرکز بر دولت یازدهم و حزب اعتدال و توسعه، سیر شکل‌گیری، مباحث نظری و نقدهای وارد بر این جریان را تحلیل می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب از مکتب نیاوران تا کابینه توسعه گرا

کتاب از مکتب نیاوران تا کابینه‌ توسعه‌گرا به واکاوی جریان سیاسی موسوم به اعتدال‌گرایی در ایران می‌پردازد و تلاش می‌کند با نگاهی تحلیلی، سیر تاریخی و فکری این جریان را از دهه‌ی ۱۳۶۰ تا دولت یازدهم بررسی کند. نویسندگان با رجوع به اسناد، نقل‌قول‌ها و تحلیل‌های چهره‌های کلیدی، به‌ویژه نقش حسن روحانی و حلقه‌ی موسوم به مکتب نیاوران، روند شکل‌گیری و تثبیت این جریان را دنبال می‌کنند. 

کتاب در فضایی انتقادی، به بررسی مبانی نظری، سیاست‌های توسعه‌گرا، تعامل با غرب، و چالش‌های گفتمانی جریان اعتدال می‌پردازد؛ همچنین به نقش مراکز پژوهشی و احزاب سیاسی مانند حزب اعتدال و توسعه در تکوین این جریان اشاره می‌شود. اثر حاضر در سال‌های پس از انتخابات ۱۳۹۲ و باتوجه‌به تحولات سیاسی و اقتصادی آن دوره نگاشته شده و تلاش دارد تصویری جامع از زمینه‌های فکری و عملکردی جریان اعتدال ارائه دهد، بدون آنکه صرفاً به ستایش یا تخطئه بپردازد.

خلاصه کتاب از مکتب نیاوران تا کابینه توسعه گرا

این کتاب با مروری تاریخی، ابتدا به ریشه‌های شکل‌گیری جریان اعتدال‌گرا در ایران می‌پردازد و نشان می‌دهد چگونه پس از انشقاق جبهه‌ی انقلاب و خط امام، طیفی از سیاست‌مداران میانه‌رو و تکنوکرات، به ویژه در دوران سازندگی، به‌تدریج هویت مستقلی یافتند. سپس، با تأسیس حزب اعتدال و توسعه و نقش‌آفرینی چهره‌هایی چون حسن روحانی، این جریان در عرصه‌ی سیاست ایران تثبیت شد. نویسندگان با تمرکز بر دولت یازدهم، به تحلیل مبانی فکری و گفتمانی این جریان می‌پردازند و نشان می‌دهند که مفاهیمی مانند توسعه و اعتدال چگونه به‌عنوان دال‌های مرکزی این شبه‌گفتمان مطرح شده‌اند. کتاب تأکید می‌کند که جریان اعتدال‌گرا، به‌رغم تلاش برای ارائه‌ی گفتمانی مستقل، در مرزبندی معنایی با سایر جریان‌ها موفق نبوده و دال‌های آن اغلب از دیگر گفتمان‌ها اقتباس شده‌اند. 

همچنین، به چالش‌هایی مانند عدم شفافیت در تعریف دال مرکزی، تناقض میان شعارها و عملکرد، و ناکامی در غیریت‌سازی اشاره می‌شود. نویسندگان با بهره‌گیری از نظریه‌های گفتمان، به‌ویژه دیدگاه لاکلا و موفه، تلاش می‌کنند نشان دهند که جریان اعتدال بیش از آنکه یک گفتمان منسجم باشد، نوعی شبه‌گفتمان است که در شرایط خاص سیاسی و اجتماعی پس از انتخابات ۱۳۹۲ مجال بروز یافته است. در ادامه، کتاب به نقد سیاست‌های توسعه‌گرا، تعامل‌گرایی با غرب، و پیامدهای اقتصادی و فرهنگی این رویکرد می‌پردازد و نسبت آن را با آرمان‌های انقلاب اسلامی و سند چشم‌انداز ۱۴۰۴ بررسی می‌کند.

چرا باید کتاب از مکتب نیاوران تا کابینه توسعه گرا را خواند؟

این کتاب برای کسانی که به‌دنبال شناخت دقیق‌تر جریان‌های سیاسی معاصر ایران هستند، تصویری مستند و تحلیلی از روند شکل‌گیری و عملکرد جریان اعتدال‌گرا ارائه می‌دهد. اثر حاضر با رجوع به اسناد، نقل‌قول‌ها و تحلیل‌های نظری، امکان فهم عمیق‌تری از مبانی فکری، چالش‌ها و پیامدهای سیاست‌های توسعه‌گرا و اعتدال‌محور را فراهم می‌کند؛ همچنین کتاب با رویکرد انتقادی و تحلیلی، به بررسی نقاط قوت و ضعف این جریان می‌پردازد و زمینه‌ای برای مقایسه با سایر گفتمان‌های سیاسی ایران فراهم می‌آورد.

خواندن کتاب از مکتب نیاوران تا کابینه توسعه گرا را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب برای پژوهشگران، دانشجویان علوم سیاسی، علاقه‌مندان به تاریخ معاصر ایران و افرادی که دغدغه‌ی تحلیل جریان‌های سیاسی و گفتمانی را دارند، مفید است؛همچنین مطالعه‌ی این اثر به کسانی توصیه می‌شود که به‌دنبال فهم ریشه‌ها و پیامدهای سیاست‌های توسعه‌گرا و اعتدال‌محور در ایران هستند.

بخشی از کتاب از مکتب نیاوران تا کابینه توسعه گرا

«از نخستین روزهای پس از انتخابات، موضوع گفتمان‌شناسی دولت یازدهم و رئیس‌جمهور منتخب و تبیین مفهوم اعتدال، چه از منظر معنا و چه از جهت مصداق، مورد توجه صاحب‌نظران و تحلیل‌گران بوده است. به نظر می‌رسد برای واکاوی هرچه بیشتر این جریان باید پیشینه‌ی تحولات و خاستگاه فکری آن را مورد بررسی قرار داد. از زمانی که جبهه‌ی انقلاب و خط امام دچار انشقاق گشت و ثمر‌ی آن چپ و راست و بعدها اصلاح‌طلب و اصول‌گرا شد، جریانی سعی می‌کرده است تا در میان این دو حرکت کند و ازاین‌رو خود را اعتدالی یا میانه‌رو خوانده است. این جریان در دوره‌ی موسوم به سازندگی با قشر تکنوکرات، که سابقه‌ی آن به پیش از انقلاب اسلامی بازمی‌گشت، پیوند خورد و ثمره‌ی آن اولین حزب دولت‌ساخته پس از انقلاب یعنی کارگزاران سازندگی شد.»