کتاب نقد نظریه دین مارکس

کتاب نقد نظریه دین مارکس نوشتۀ کریستین اکگبو با ترجمۀ ابوالفضل فتح‌آبادی در انتشارات سیب سرخ به چاپ رسیده است. این کتاب نظر و اندیشۀ کارل مارکس را دربارۀ مفهوم دین توضیح داده است و با نگاهی تحلیلی و نقادانه به این موضوع می‌پردازد که آیا مارکس در نظریه‌اش دربارۀ دین، از ذات دین سخن گفته یا صرفاً به سوءاستفاده‌هایی که در زمانش از دین می‌شد نظر داشته است؟

درباره کتاب نقد نظریه دین مارکس

دین در نظر مارکس محصول یک جامعۀ طبقاتی بود. در نظر او دین هم محصول ازخودبیگانگی و هم بیانگر منافع طبقاتی بود. دین ابزاری بود برای فریبکاری و ستمگری به طبقۀ فرودست و در عین حال ابزاری علیه ستمگری به‌عنوان نوعی تسلیم و مایۀ تسلی در برابر ستمگران. مارکس معتقد بود دین تنها دستمایۀ شادمانی موهوم آدمیان است و بنابراین باید آن را از میان برداشت تا به شادمانی واقعی رسید. از آنجایی که دین محصول اوضاع اجتماعی است، بدون الغای این اوضاع نمی‌توان دین را از میان برداشت. برای این منظور نهادی کمونیستی در جامعه لازم است. در این جامعه انسان‌ها به‌جای آنکه زیر نظارت جامعه باشند جامعه را به زیر نظارت خود می‌کشانند و به این ترتیب نظریه‌های گمراه‌کننده دربارۀ واقعیت از رواج می‌افتد. مارکس همچنین دین را گرایش ذاتی در انسان نمی‌دانست بلکه می‌گفت دین محصول مقتضیات اجتماعی است. 

به این نگرش خاص مارکس به دین انتقادهای زیادی شده است. آنچه در کتاب نقد نظریه دین مارکس مهم دانسته شده این است که آیا مارکس دربارۀ ذات دین سخن می‌گوید یا تنها سوءاستفاده‌هایی را که از دین در زمان او می‌شد بیان کرده است. کریستین اکگبو، استاد تمام داشگاه کالابار نیجریه، در مقالۀ ارزیابی انتقادی نظریۀ دین کارل مارکس که مبنای کتاب حاضر است، نظریات مارکس را دربارۀ دین بررسی، تحلیل و نقد کرده است. او در ۳ سطح پژوهش خود را پیش برده است: ۱. بررسی زمینه‌های ایدئولوژیک و جامعه‌شناختی مؤثر بر نگرش کارل مارکس دربارۀ دین؛ ۲. وارسی مفروضات اساسی مفهوم امر دینی نزد مارکس؛ ۳. ارزیابی نقادانۀ فهم و تفسیر مارکسی از دین. اکگبو در این مقاله به‌شکلی جامع و از زوایای مختلف ایدئولوژیک، جامعه‌شناختی، روش‌شناختی، فلسفی و الهیاتی اندیشۀ مارکس دربارۀ دین را بررسی و نقد کرده است.

آنچه در کتاب نقد نظریه دین مارکس آمده، به این شرح است: مروری اجمالی بر زندگی کارل مارکس، ارزیابی انتقادی نظریه دین کارل مارکس، مفهوم دین در نگاه کارل مارکس، ارزیابی انتقادی فهم و تفسیر مارکس از دین.

خواندن کتاب نقد نظریه دین مارکس را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

به دوستداران اندیشه‌ها و مکاتب فلسفی پیشنهاد می‌کنیم.