کتاب پشمینه پوشان

کتاب پشمینه پوشان نوشتهٔ علی سیدین است. نشر نی این کتاب را منتشر کرده است؛ کتابی حاوی فرهنگ سلسله‌های صوفیه.

درباره کتاب پشمینه پوشان

واژه‌نامه، فرهنگ یا گاه لغت‌نامه یا فرهنگ لغت یا فرهنگ واژگان، کتابی است که در آن معانی واژه‌های یک، دو یا چند زبان همراه با توضیحات مربوط به ریشه، تلفظ یا اطلاعات دیگرِ مربوط به واژه‌ها، به‌ترتیب حروف الفبای یک زبان یا زبان‌هایی معین گردآوری می‌شود. کتاب پشمینه پوشان حاوی یک فرهنگ‌نامه است. علی سیدین در این کتاب، فرهنگ سلسله‌های صوفیه را به‌ترتیب حروف الفبای پارسی ردیف کرده است. او در پیشگفتار توضیح داده است که صوفیه و علل و عوامل پیدایش آن‌ها و سوابق اندیشه‌های صوفیانه در میان ادیان و اقوام و فرهنگ‌ها و تأثیرشان در صوفیان مسلمان، امری جداگانه و مستلزم بررسی همه‌جانبهٔ تاریخی، دینی، اجتماعی، روان‌شناختی، زبان‌شناختی و فلسفی است. کتاب حاضر به‌مقتضای گزارشی توصیفی از سلسله‌ها و طریقه‌های صوفیانه، درصدد نقد و بررسی علمی جنبه‌های یادشده نبوده است؛ بلکه مقدمه‌ای است تا بابی در این زمینه گشوده شود. گفته شده است که وجه‌تسمیهٔ صوفیه آن است که صوفی از کلمه‌ٔ صوف مشتق شده و صوف، پشم است و صوفی کسی است که پشمینه می‌پوشد. کتاب «پشمینه‌پوشان» فرهنگ‌نامه‌ای است مشتمل بر ۵۳۴ مدخل که با استفاده از منابع متعدد تصوف، فِرَق صوفیه را از شبه‌قارهٔ هند تا شمال آفریقا برشمرده و دربارهٔ خاستگاه فکری، جغرافیایی و تاریخیشان توضیح داده و نیز نام‌ها، واژگان و اصطلاحات مرتبط را به خوانندگان معرفی کرده است.

خواندن کتاب پشمینه پوشان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به پژوهندگان و علاقه‌مندان به حوزهٔ تصوف پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب پشمینه پوشان

«م

مالکیه

مالکیه: طریقه‌ای از شعب رفاعیه در مصر.

مباحیه

مباحیه: صوفیه‌ای که در اقوال و اعمال‌شان به اباحت پرداخته‌اند و تعطیل فرایض می‌کنند یا از محرمات خودداری نمی‌کنند از سوی مخالفان صوفیه به مباحیه ملقب شده‌اند.

مبتولیه

مبتولیه: از صوفیان مصر که در قرن ۱۵ میلادی می‌زیستند.

متجاهلیه

متجاهلیه: متجاهلیه نامی‌ست که مخالفان به گروهی از صوفیه داده‌اند. صوفیانی که در میان مردم به ترک فرایض مشهور بوده‌اند. هرچند ملامتی بوده و ظاهراً ترک فرایض می‌کردند در نزد مخالفان صوفیه به نام‌های مختلف از جمله متجاهلیه، متکاسلیه، اتحادیه و حلولیه و غیره شهرت یافته‌اند.

صاحب کشاف اصلاحات الفنون درباره متجاهلیه نوشته است: «آن‌ها از متصوفیه مبطله‌اند که لباس فاسقانه می‌پوشند و افعال فساق کنند و گویند مراد ما دفع ریا است و این همه عین ضلالت است.»

متصوفه: به گروهی که بعضی خصوصیات صوفیان را دارا باشند ولی راه کمال را نپیموده و از شر نفس به کلی رها نشده باشند، متصوفه گویند. در کتاب مصباح‌الهدایه، طالبان حق را به متصوفه و ملامتیه تقسیم کرده‌اند و نوشته‌اند: «متصوفه آن جماعت‌اند که از بعضی صفت نفوس خلاص یافته‌اند و به بعضی احوال و اوصاف صوفیان موصوف گشته و متطّلع نهایات احوال ایشان شده و لکن هنوز به اذیال بقایای صفات نفوس متعثّر مانده باشند و بدان سبب از وصول غایات و نهایات اهل قرب و صوفیه متخلف گشته.»

متکاسلیه

متکاسلیه: صوفیانی که زندگی را از راه تکدی و دوره‌گردی می‌گذرانیدند از سوی مخالفان صوفیه به تنبلی متهم شده به متکاسلیه ملقب گردیده‌اند. در میان طرایق قلندریه، جلالیه و خاکساریه، به‌خصوص در دوره انحطاط خود، پرسه‌زنی و دوره‌گردی و گرفتن نیاز از مردم مرسوم بوده است و این خود دستاویزی بوده است تا مورد ملامت قرار گیرند و از مصادیق این انتساب باشند.

می‌نویسند: «ایشان از مردم طعام خواهند و خورند و از زندگانی به همین فراغت شکم اکتفا کنند و این را توکل نامند و کسب نکنند. از صدقات خورند و از حکام که غالب اموال ایشان حرام است، نیاز و هدیه گیرند و از طعام حرام و مشتبه اجتناب نکنند و به تأویل و غدر آن را حلال گویند و با وجود این دعوی زهد و تقوی و شیخی نمایند و این همه خلاف مسلمانی است.»