کتاب اگر نورث ایرانی بود

کتاب اگر نورث ایرانی بود نوشته‌ علی رضاقلی (والا) از سوی انتشارات نهادگرا منتشر شده است. این کتاب به تاریخ اقتصاد، ادبیات و جامعه‌ی ایران پرداخته و تلاش کرده است نظریه‌ی نهادگرایی جدید و به‌ویژه آرای داگلاس نورث را با تجربه‌ی تاریخی ایران پیوند دهد. نویسنده در قالب چند مقاله‌ی بلند از تاریخ نهادی، اقتصاد سیاسی، نقش ادبیات کلاسیک فارسی و جایگاه چهره‌هایی مانند مهدی بازرگان و میرمصطفی عالی‌نسب برای فهم وضعیت امروز ایران سخن گفته است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب اگر نورث ایرانی بود

کتاب اگر نورث ایرانی بود (شرحی بر تاریخ، اقتصاد، ادبیات و جامعه ایران) مجموعه‌ای از چهار مقاله‌ی تحلیلی علی رضاقلی است که در آن تاریخ، اقتصاد، سیاست و ادبیات ایران در چهارچوب نظریه‌ی نهادگرایی جدید بررسی شده است. علی رضاقلی (والا) در مقدمه توضیح داده است که بدون فهم تاریخ نهادی و ساختارهای اجتماعی امکان نسخه‌نویسی برای توسعه‌ی ایران وجود ندارد و بر ضرورت شامه‌ی تاریخی‌اقتصادی برای اقتصاددانان و جامعه‌شناسان تأکید کرده است. 

در کتاب اگر نورث ایرانی بود ابتدا مقاله‌ای با عنوان تاریخ، توسعه و توسعه‌نیافتگی آمده که در آن آرای ابن‌خلدون، مارکس، مهدی بازرگان و داگلاس نورث به‌صورت تطبیقی بررسی شده است. رضاقلی نشان داده است که این متفکران با وجود تفاوت‌ها همگی به نقش شیوه‌ی معاش، نهادها و تاریخ در شکل‌گیری صورت‌های حیات جمعی توجه کرده‌اند و سپس این چهارچوب را به مسئله‌ی عقب‌ماندگی ایران تعمیم داده است. 

در ادامه کتاب اگر نورث ایرانی بود مقاله‌ی نهادهای غارتی در اقتصاد ایران و اگر نورث ایرانی بود قرار گرفته است که در آن علی رضاقلی می‌کوشد مفاهیم کلیدی نورث مانند حقوق مالکیت، هزینه‌ی مبادله، بازار سیاسی و وابستگی به مسیر را بر تاریخ ایران منطبق کند و نشان دهد چگونه ساختارهای غارتی و بی‌ثباتی سیاسی اقتصاد را فرسوده کرده است؛ سپس در مقاله‌ی نمک زندگی به زندگی و نقش اقتصادی‌اجتماعی میرمصطفی عالی‌نسب پرداخته شده و در پایان مقاله‌ی سوراخ کژدم تحلیلی است بر گلستان سعدی و نسبت سیاست و اقتصاد در آن. این مقالات پیش‌تر در فصلنامه‌ی اقتصاد و جامعه منتشر شده و اکنون در قالب یک مجموعه در دسترس قرار گرفته است.

خلاصه کتاب اگر نورث ایرانی بود

نویسنده در کتاب اگر نورث ایرانی بود از این پرسش آغاز کرده است که چرا ایران با وجود منابع و تلاش‌های اصلاح‌طلبانه همچنان با تلاطم‌های سیاسی و اقتصادی و فقر نهادی روبه‌رو است. او پاسخ را در تاریخ نهادی و ساختارهای ریشه‌دار قدرت، مالکیت و فرهنگ جست‌وجو کرده است. 

علی رضاقلی ابتدا اهمیت تاریخ را از منظر نهادگرایی جدید توضیح داده و نشان داده است که نهادها به‌عنوان قواعد بازی جمعی چگونه عملکرد بلندمدت اقتصاد را شکل می‌دهند و چرا بدون فهم گذشته، نسخه‌ای برای امروز نمی‌توان نوشت؛ سپس با مقایسه‌ی آرای ابن‌خلدون، مارکس، بازرگان و نورث نقش شیوه‌ی معاش، جغرافیا، ایلات، کشاورزی معیشتی و بازار سیاسی پرهزینه در شکل‌گیری روحیات جمعی و ساختار قدرت در ایران را تحلیل کرده است. 

در بخش‌های دیگر کتاب تاریخ ادبیات فارسی (شاهنامه، گلستان سعدی، دیوان حافظ و سفرنامه ناصرخسرو) به‌عنوان منبعی برای شناخت نهادها و مناسبات قدرت خوانده شده و سرگذشت عالی‌نسب نمونه‌ای از کنش اقتصادی متفاوت در دل همین ساختارها معرفی شده است.

چرا باید کتاب اگر نورث ایرانی بود را بخوانیم؟

کتاب اگر نورث ایرانی بود تلاشی است برای پیونددادن نظریه‌ی نهادگرایی جدید با تاریخ و ادبیات ایران و نشان‌دادن این نکته که مشکلات امروز اقتصاد و سیاست ریشه در نهادهای تاریخی و ساختارهای دیرپای قدرت دارد. خواننده با مفاهیم نورث، روایت بازرگان از روحیه‌ی ایرانی و خوانش نهادی از شاهنامه و گلستان آشنا می‌شود و چهارچوبی تحلیلی برای فهم اقتصاد سیاسی ایران به‌دست می‌آورد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی کتاب اگر نورث ایرانی بود به دانشجویان و پژوهشگران اقتصاد، علوم سیاسی، جامعه‌شناسی و تاریخ پیشنهاد می‌شود؛ همچنین این کتاب به کسانی که دغدغه‌ی فهم ریشه‌های نهادی توسعه‌نیافتگی ایران، نسبت ادبیات کلاسیک با سیاست و اقتصاد و نقش تاریخ در سیاست‌گذاری امروز را دارند توصیه می‌شود.