کتاب المعتبر فی الحکمة: بخش طبیعیات

«المعتبر فی الحکمة: بخش طبیعیات» نوشته اوحد الزمان ابوالبرکات بغدادی(۵۴۷؟-۴۸۰ ق)، پزشک ایرانی دوره سلجوقی به همراه ترجمه و شرحی از دکتر عبدالرسول عمادی است. او در "المعتبر فی الحکمة" به شیوه ارسطو در فن سماع طبیعی به شرح و بسط دانش طبیعی پرداخته است. عنوان کتاب "المعتبر فی الحکمة" بر اساس مدعای خود ابوالبرکات، به این معنا است که این کتاب حاوی مطالبی متقن است که بر اساس تأملات شخصی حاصل شده است. این کتاب مشتمل بر منطق، طبیعیات و الهیات است. نظام اندیشه ابوالبرکات بغدادی را می‌توان از تحلیل محتوای کتاب المعتبر دریافت. نسخه مرجع در این بررسی چاپ حیدر آباد دکن در سال ۱۳۵۸ هجری با نظارت شریف‌الدین التکای است. المعتبر به سیاق شفای ابن‌سینا به رشته تحریر در آمده است. اگر چه در بسیاری از مباحث این کتاب، ابوالبرکات با دیدگاه ابن‌سینا موافقت دارد، اما در برخی مواضع نیزگاه ملهم از دیدگاه‌های افلاطون و افلوطین و گاه به صورت مستقل نظرپردازی کرده است. همان‌گونه که از عنوان کتاب او پیداست، ابوالبرکات به دنبال اتخاذ مشی مستقل در مباحث خویش است. ابن القفطی کتاب ابوالبرکات را ستوده و شهرزوری نیز می‌نویسد: اشکالاتی که فخر رازی (متوفی ۶۰۶) بر حکما گرفته بیشتر برگرفته از ابوالبرکات است. ابن تیمیه (متوفی ۷۳۸) در کتاب‌های"الرد علی المنطقیین" و "منهاج السنة"، نظر ابوالبرکات در رد مشائیان را تأیید می‌کند و ابوالبرکات را از ابن‌سینا و ابن‌رشد به اهل سنت و حدیث نزدیک‌تر می‌انگارد. (یحیی هویدی، ۹۶) . تأثیر اندیشه ابوالبرکات به ویژه در نقد دیدگاه رایج مشائیان در فلاسفه بعد از او انکار ناپذیر است.