کتاب افسون افسانه

«افسون افسانه» نوشته فریبا رییسی( -۱۳۴۳)، نویسنده و پژوهشگر ایرانی حوزه هنرهای نمایشی است. این کتاب به مناسبت نوزدهمین جشنواره بین‌المللی تئاتر کودک و نوجوان منتشر شده است و به جایگاه افسانه در تئاتر کودک می‌پردازد. هدف اصلی این کتاب نشان دادن اهمیّت افسانه‌ها و تأثیر این مهم در نمایش کودک و نوجوان است و علت انتخاب موضوع به کنجکاوی شخصی‌ام در طول سالیان متوالی فعالیت در تئاتر و آگاهی به نامیرا بودن افسانه‌های ایران و جهان و تأثیر شدید آن در برانگیخته‌کردن مخاطب کودک و نوجوان از دیدن هزارباره‌ی یک تئاتر براساس افسانه‌ای آشنا (با هر کیفیتی) برمی‌گردد. همچنین به عدم شناخت صحیح از مقوله‌ی «افسانه» در تئاتر کودک و نوجوان در ایران و جدی نگرفتن گنجینه‌ی گرانبها‌ی افسانه‌ها پی برده بودم، به‌ویژه که ایران یکی از پایگاه‌های اصلی آن به‌شمار می‌رود. کتاب شامل ۶ فصل است: در فصل اول افسانه و ماهیّت آن افسانه از واژه‌شناسی تا انواع تعریف و خاستگاه اولیه، انواع افسانه‌ها، ویژگی‌های خاص و لزوم وجود افسانه‌ها مورد بررسی قرار گرفته است. در فصل دوم بررسی ساختاری و تاریخی افسانه‌ها مطالعه‌ی خاستگاه افسانه و فرضیه‌های مختلف برای ریشه‌یابی اصل و منشأ قصه‌ها بررسی شده است. در فصل سوم بررسی روان‌شناختی افسانه‌ها به عقیده نگارنده مهم‌ترین فصل است و یکی از دلایل انتخاب موضوع کتاب، تأثیر روانی شدیدی است که افسانه بر روح و روان کودک دیروز و امروز می‌گذارد. در فصل چهارم بررسی جامعه‌شناختی افسانه‌ها درباره‌ی تأثیرات متقابل اجتماع بر افسانه و افسانه بر اجتماع بحث شده است. فصل پنجم (افسانه، اسطوره، مراسم آیینی) از واژه‌شناسی و تعریف اسطوره شروع می‌شود و پس از آن به بررسی خاستگاه اسطوره می‌رسد و مختصری در مورد روانکاوی و دانش اساطیر و سپس به ارتباط افسانه و اسطوره تشابهات و اختلافات این دو مقوله پرداخته می‌شود و در پایان ارتباط افسانه‌ها و اساطیر با مراسم آیینی مورد بحث قرار می‌گیرد. فصل ششم (افسانه و نمایش) اصلی‌ترین فصل کتاب است و در چند مبحث به ارتباط و همسانی‌های افسانه و نمایش کودک و نوجوان پرداخته است؛ از جمله تأثیر افسانه بر روح آدمی و استفاده از این تأثیر برای رساندن پیام‌های انسانی افسانه‌ها از طریق نمایش؛ شناخت عنصر فانتزی و پل ارتباطی فانتزی بر دو مقوله‌ی افسانه و نمایش کودک و نوجوان؛ بررسی چهارچوب دراماتیک افسانه و آمادگی آن برای تبدیل شدن به نمایش و بخصوص نمایش کودک و نوجوان؛ نظری اجمالی برشخصیت‌های کلیدی و ثابت در افسانه‌ها اشتراکات فوق طبیعی بودن شخصیت‌های افسانه‌ای با مختصات نمایش‌هایی که قصد برانگیختن تخیل صحیح برای کودک و نوجوان را دارند.