کتاب نگاهی به عقاید کلامی مولوی و علامه حلی با توجه به مثنوی

کتاب نگاهی به عقاید کلامی مولوی و علامه حلی با توجه به مثنوی نوشتهٔ سیدعلی موسوی نیا در موسسه آموزشی تالیفی ارشدان چاپ شده است. مثنوی معنوی یک اثر عرفانی است که همچون خورشیدی نورانی بر آسمان بلند عرفان اسلامی و ادب ایرانی و زبان فارسی می‌درخشد، در طول قرن‌ها پس از انشای آن، همواره مورد توجه دوست‌داران معنویت و علاقه‌مندان کمال، تشنگان حقایق عرفانی و شیفتگان فرهنگ اسلامی بوده است. با بررسی و مطالعه مثنوی مشاهده می‌شود که در بسیاری از موارد، عقاید فقهی - کلامی مولوی متفاوت با نظریات کلامی علامه‌حلی بوده و بیشتر موافق با عقاید گروه اشاعره است. 

دربارهٔ کتاب نگاهی به عقاید کلامی مولوی و علامه حلی با توجه به مثنوی

وقتی که مثنوی را می‌خوانیم به یک سری مسائل فقهی و کلامی بر‌می‌خوریم که در اکثر اوقات در تعارض با عقاید شیعیان بوده و بیشتر موافق با عقاید اشاعره است  به‌عنوان نمونه در مسائل فقهی، مولوی طریقه‌ وضو گرفتن پیغمبر اکرم را را طبق اهل سنت بیان می‌کند یعنی اینکه در وضو باید پاها را شست و حال آنکه شیعه معتقد است که باید فقط مسح انجام شود.

خواست آبی و وضو را تازه کرد

هـردو پا شست و به موزه کـرد رای

دست و رو را شست او زان آب سرد

موزه را بربود یک موزه ربای

(مثنوی ،دفترسوم)

در باب استناد به احادیث و روایات به عنوان نمونه مولوی معتقد است که حضرت ابوطالب علیه السلام پدر حضرت علی علیه السلام دین اسلام را نپذیرفت و در حالی که مشرک بود از دنیا رفت در حالی که شیعه معتقد است ایشان به دین اسلام ایمان آوردند و مسلمان از دنیا رفتند. از نظر اصول عقاید، اعتقاد به دیده شدن خداوند در قیامت در مثنوی به چشم می‌خورد در حالی که شیعه معتقد است که خداوند چه در این دنیا و چه در قیامت با چشم سر دیده نخواهد شد.

یا به طور مثال در بحث کلامی ظاهرا ًمولوی همانند اشاعره اعتقاد دارد که علل و اسباب تاثیر حقیقی ندارند و همه تاثیرات مستقیما ً از خداست و همینطورمعتقد است خداوند خالق خیر و شر است .

این تفاوت‌ها و اختلاف نظرها انگیزه‌ای شد برای انجام این کار تحقیقی که اختلافات و تشابهات کلامی و عقیدتی به صورت منسجم و منظم با مطالعه مثنوی انجام شود.

این پژوهش سعی در استخراج از طریق کلید‌واژه‌ٔ لفظی، مطالعه مفهومی و گردآوری مفاهیم، تحلیل و استنباط داده ها کاوش و استخراج عقاید مطرح شده در مثنوی و مقایسه آن با کلامی علامه حلی دارد. روش انجام کار روش کلید واژهای-مفهومی است به این صورت که در یک موضوع خاص مثلاً جبر و اختیار سعی شده است تمامی ابیاتی که در آنها کلمه‌های مربوط به جبر و اختیار، به کار رفته است گردآوری شود و علاوه بر این با مطالعه مثنوی، مفاهیمی که به این موضوع مربوط است بررسی گردد تا اطلاع جامعی از این مفهوم کلامی در مثنوی به دست بیاید. با توجه به کثرت علمای صاحب نظر شیعه و وجود برخی اختلاف نظرها در بین آنان در این تحقیق نظرات علامه‌حلی که از صاحب نظرهای مطرح شیعی و تقریباً نزدیک به عصر مولوی نیز هست برای مقایسه انتخاب شده است. به این علت علامه‌حلی جهت مقایسه انتخاب شده است که اولا نزدیک به عصر مولوی است و ثانیاً علامه توانست تا با استدلال‌ورزی و خردگرایی، منظومه فکر شیعه را انضباط بخشد.

کتاب نگاهی به عقاید کلامی مولوی و علامه حلی با توجه به مثنوی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب به علاقه‌مندان به بررسی مثنوی و آثار علامه حلی پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب نگاهی به عقاید کلامی مولوی و علامه حلی با توجه به مثنوی

اصل کلمه یونانی و مرکب از دو جزء است: فیلوسس به معنی دوست و دوستدار و سوفیا به معنی حکمت. در اصطلاح علم به حقایق موجودات به اندازه توانایی بشر. حکماً بطور کلی فلسفه را بر دو قسم تقسیم کرده‌اند: فلسفه عملی یا حکمت عملی و فلسفه اکتسابی نظری یا حکمت نظری. حکمت عملی شامل تهذیب اخلاق، تدبیر منزل و سیاست مدنیه است. حکمت نظری شامل سه قسم ذیل است: الف: فلسفه ادنی که بحث از اموری می‌کند که مادی محض‌اند، علم طبیعی، طبیعیات. ب: فلسفه اولی که بحث از اموری می‌کند که نه در ذهن و نه در خارج احتیاج به ماده ندارند. و منظور از آن معرفت امور کلی احوال موجودات مانند وحدت و کثرت و وجوب و امکان و حدوث و قِدَم و مانند آنهاست و یا الهیات به معنی اخص. ج: فلسفه اوسط که بحث از اموری می‌کند که در وجود خارجی به ماده احتیاج دارند مانند ریاضیات.

امروزه هرگاه از فلسفه سخن میرود منظور بیشتر همان شاخه‌ی فلسفه اولی از حکمت نظری است. اما از نگاهی دیگر، فلسفه یک نوع تقسیم‌بندی دیگر به نام فلسفه غرب و شرق (از فلسفه شرق بیشتر فلسفه‌ی اسلامی موردنظر می‌باشد) نیز دارد و چنانکه از نام آن برمی آید یک نوع تقسیم‌بندی جغرافیایی به نظر می‌رسد. و علت این تقسیم‌بندی تاثیر رنسانس در فلسفه‌ی کشورهای اروپایی است. فلسفه چه در جهان اسالم و چه در اروپا تا پایان قرون وسطی در خدمت دین بود و بعد از دوران وسطی در اروپا رفته رفته از دین جدا شد. اما فلسفه‌ی اسلامی همچنان هم‌سو با دین باقی ماند و فلسفه غرب راهی دیگر در پیش گرفت.