کتاب سایه صدا

کتاب الکترونیکی «سایه صدا» نوشتهٔ اسدالله حبیب در انتشارات آمو چاپ شده است. این کتاب به جلوه‌های هنری شعر بیدل می‌پردازد.

درباره کتاب سایه صدا

ثریا حبیب در مقدمهٔ کتاب دربارهٔ چاپ این اثر گفته است:

به پاس سال‌ها زیستن و هم‌نفسی در کنار همسرم، دکتر اسدالله حبیب، که لحظه‌ها و روزهایش پر از خاطره است؛ و به یاد لحظه‌های شاد و ناشادی که با هم و در کنار هم گذرانده‌ایم؛ اکنون افتخار دارم که رسالهٔ «سایهٔ صدا»‌ را که دربارهٔ زیبایی‌های هنری شعر بیدل است، با حمایت و زیر نظر خودش، به چاپ می‌سپارم تا در دسترس فرهیختگان و ادب‌دوستان زبان پارسی دری قرار گیرد. تا باشد که این سایه و صدا بماند. به گفتهٔ بیدل: «سایه از ما هر قدم وامانده و ما رفته‌ایم.»

کتاب سایه صدا را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب به علاقه‌مندان به ادبیات به‌خصوص آثار بیدل پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب سایه صدا

دربارهٔ لقب بیدل که «ابوالمعانی» گفته‌اند، تا مدتی بر آن بودم که این لقب در زمان حیات بیدل به وی داده شده است؛ زیرا نخستین بار بیدل خود این واژه را در کنار نام خویش در چهار عنصر آورده است. بدین‌گونه: «اما بعد آیینهٔ توجه شفقت‌نگاهان غباراندود تغافل مباد و کمند راحت التفات‌دستگاهان چین بی‌توجهی مبیناد که تهمت‌آلود الفت آب و گل، ابوالمعانی عبدالقادر بیدل، در توفان‌گاه عالم ایجاد محیطی است ساحل‌فروش غبار نادانی و در دبیرستان اقلیم تعین شعلهٔ خاشاک به دوش کسوت ناتوانی...» (مقدمهٔ چهار عنصر)

درنگ مزید بر این عبارات بدان باورم رسانید که بیدل واژهٔ ابوالمعانی را چون صفتی به کار می‌برد، نه به مثابهٔ لقبی و لحن این نبشته طنزآمیز است، نه جدی. یعنی بیدل که گویا ابوالمعانی است و الفت آب و گل به وجود وی تهمتی بیش نیست، همین‌گونه شخصی «در توفان‌گاه عالمِ ایجاد محیطی است ساحل‌فروش غبار نادانی». هر چند تعبیر «ساحل‌فروش» روشن نیست مگر مفهوم عبارت آن است که محیطی است که سواحلش از غبار نادانی تشکیل یافته‌اند، که بعدها این واژه لقب پنداشته شده و در کنار نام بیدل در اکثر آثار متأخران آمده است.

تاریخ شعر پارسی با لقب‌های زیادی که به شاعران داده‌اند، آشناست؛ مانند لسان الغیب برای حافظ که به پنداشت بعضی از محققان آن را روحانیون دورهٔ صفوی به حافظ داده‌اند و لقب ملک الکلام و افصح المتکلمین برای سعدی، لقب حسان العجم که خاقانی از کاکای خویش دریافته بود و لقب شرف الشعرا به قوامی رازی. همان‌گونه واژهٔ ابوالمعانی چه آگاهانه و چه ناآگاهانه به مثابهٔ لقبی با تخلص بیدل همواره آمده است که با مقام وی در شعر سبک هندی کاملاً سازگار می‌باشد.

گاهی واژهٔ میرزا را با تخلص بیدل تواَم ذکر می‌کنند و «میرزا بیدل» می‌گویند. چرا که خانوادهٔ بیدل از میرزایان بوده و بیدل خود کاکای خویش را میرزا قلندر و مامای خویش را میرزا ظریف نامیده است و آمدن این واژه همراه با نام یا تخلص بیدل بدان اعتبار است.