کتاب تکامل؛ نظریه ای همچنان در بحران

درباره کتاب تکامل؛ نظریه ای همچنان در بحران

مایکل دنتون در این کتاب به صورت هوشمندانه‌ای از تاریخچه‌ ایده‌ها به سوی توضیحات علمی حرکت می‌کند. مانیفستی پیشرو برای زیست‌شناسی جدید و از سوی دیگر آنالیزی روشنگر تاریخی درباره‌ نظریه‌ تکامل ارائه می‌کند.

نویسنده در این کتاب جدید، استدلال خود را علیه سازش داروینی به‌عنوان سازوکاری که توانایی توضیح الگوهایی را که در حیات می‌بینیم، دارد توسعه می‌دهد و با بهره‌گیری از دانش قابل ملاحظهٔ خود دربارهٔ زیست‌شناسی تاریخی و مدرن، استدلال تازه و مجاب‌کننده‌ای دربارهٔ منشا اشکال حیوانی مطرح می‌کند.

مایکل‌دنتون، بر اساس تنوع گسترده‌ای از واقعیات مسلم از زیست‌شناسی و دیرینه‌شناسی، در کتاب جدیدش نقدی بسیار شایسته و متفکرانه دربارهٔ پارادایم‌نوداروینیسم ارایه می‌دهد. استدلال‌های او به‌شکل متقاعدکننده‌ای پیشنهاد می‌دهند زیست‌شناسی مدرن به‌صورت نابالغی ایده‌های نوع‌شناسی، ذات‌باوری، ساختارگرایی و قوانین اشکال‌زیستی را به‌عنوان رویکردهای جای‌گزین آینده‌دار دربارهٔ منشا تنوع و پیچیدگی بیولوژیکی، کنار می‌گذارند.

خواندن کتاب تکامل؛ نظریه ای همچنان در بحران را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را تمام علاقه‌مندان و دانشجویان زیست‌شناسی پیشنهاد می‌کنیم. 

بخشی از کتاب  تکامل؛ نظریه ای همچنان در بحران

زیست‌شناسان به مدت دو قرن به دو دیدگاه مقابل در زمینهٔ اساس طبیعت اشکال زیستی معتقد بودند. یکی از آن‌ها ساختارگرایی (شکل‌گرایی) و دیگری کارکردگرایی نامیده می‌شد (۱۱). این دو دیدگاه متفاوت در نظم‌زیستی را استفان جی گولد در کتاب ساختار تئوری تکامل چنین عنوان می‌کند:

گرچه بیش‌تر موجودات به‌خوبی با محیط اطراف و شرایط زیستی خود سازش می‌یابند اما از طرح‌های آناتومیکی نیز که بر تمامی شرایط فایق می‌آیند، برخوردارند. با وجود این، دو اصل کارکردگرایی و ساختارگرایی ظاهرا از جهات گوناگونی با هم در تضاد هستند. چرا در ساختارهایی که باید به اشکال خاصی منتهی شوند، ساختار پایه‌ای آن‌ها از هومولوگ‌ها یا هم‌ساخت‌هایی که هم‌اکنون هیچ کارکرد مشترکی را نشان نمی‌دهند، منشا می‌گیرد؟ (مانند مثال داروین در مورد دست یا بالهٔ جلو در پستان‌داران)

تعیین یک اصل یا اصلی دیگر به عنوان بنیاد علّی زیست‌شناسی تقریبا موضع هر دانشمند را نسبت به جهان موجودات زنده و دلایل نظم آن مشخص می‌کند. آیا ما باید طرح نظام طبقه‌بندی کلی را به عنوان اصل قبول کنیم و سازش‌پذیری‌های منطقه‌ای را به عنوان بدایعی محدود در نظام عظیم کلی در نظر بگیریم؟ یا این سازگاری‌های موضعی خود سازندهٔ کل سیستم از صفر تا صد هستند؟ این دو دستگی به منازعات و بحث‌های اساسی در زیست‌شناسی پیش‌داروینی منجر می‌شد (۱۲).

الف‌ـ ساختارگرایی

براساس پارادایم ساختارگرا، بخش قابل توجهی از نظام حیات و هر موجود زنده درواقع نتیجهٔ محدودیت‌ها یا عوامل رایجی است که از خصوصیات اساسی فیزیکی سیستم‌های حیاتی و مادهٔ زیستی ناشی می‌شود. به عبارت دیگر بخشی از نظام زیستی منشا گرفته از سازگاری در جهت اقناع نتایج کارکردی نیست. یکی از ساده‌ترین مثال‌های این نوع نظم ساختارگرایانه، دیوارهٔ غشا است که براساس قوانین فیزیکی و صفت آب‌گریزی چربی‌های تشکیل‌دهندهٔ آن و بدون در نظر گرفتن تاثیرات کارکردی‌ای که می‌تواند ارایه دهد، لایهٔ نازکی روی سطح سلول می‌سازد.

این فشارهای درونی یا «قوانین اشکال زیستی» آن‌گونه که در قرن نوزدهم به آن‌ها رجوع می‌شد (۱۳) درواقع اعتقاد بسیاری دانشمندان پیش از داروین برای محدودکردن روش‌هایی بود که براساس آن‌ها موجودات در طرح‌ها و انواع محدودی ساخته می‌شدند. دقیقا مانند قوانین اشکال شیمیایی یا کریستالی که ساختارهای شیمیایی و کریستالی را به تعداد مشخص و قانون‌مندی محدود می‌کنند. براساس این دیدگاه بسیاری از اشکال پایه‌ای حیات به روشی که سایر اشکال طبیعی بر آن اساس شکل می‌گیرند ظاهر شده ـ‌نهایتا از خود نظام‌بخشی ماده و اصالت جهان‌شمولی دارند. ساختارگرایی ـ‌حداقل در حالتی که در قرن نوزدهم در نظر گرفته می‌شد و در مدلی که من این‌جا از آن دفاع می‌کنم این را که انواع اصلی حیات و همچنین پروسهٔ کلی تکامل در کرهٔ زمین در طبیعت تعبیه شده‌اند، شرح می‌دهد. بنا بر این نظر، حیات آن‌طور که پس از داروین به آن نگاه شد، ساختهٔ «زمان و شانس» نیست؛ بلکه بخشی قابل پیش‌بینی و ضروری از کل جهان هستی است.