کتاب دین، علما و روشن فکران در عصر مشروطه

کتاب دین، علما و روشن فکران در عصر مشروطه نوشته فاطمه حسین خراسانی است. این کتاب را انتشارات خادم الرضا (ع) منتشر کرده است و به یکی از مهم‌ترین دوران تاریخ ایران می‌پردازد. 

درباره کتاب دین، علما و روشن فکران در عصر مشروطه

در طول تاریخ، تغییر و تحولاتی در جوامع بشری اتفاق افتاده که منجر به تحولات بنیادین در زندگی بشر شده است. تغییراتی که به دست آحاد جامعه رقم خورده و گاهی حتی فراتر از یک جامعه بروز و ظهور پیدا کرده است. دراین‌بین، انقلاب‌ها مهم‌ترین تحولات را در مسیر زندگی بشری ایجاد کرده‌اند و چنانچه از نام انقلاب پیداست، در آن نوعی دگرگونی و عوض شدن مستتر ً است، انقلاب مشروطه نیز جامعه را کاملاً تغییر داده و جامعه‌ای کاملا متمایز با جامعه اولی به وجود آورد که تحولات مذهبی از انقلاب مشروطه تا پایان سلسله قاجار حایز اهمیت است.

تحولات مذهبی در ایران از انقلاب مشروطه تا پایان سلسله قاجار فرازوفرودهای مختلفی را پشت سر گذاشته و یکی از مقاطع حساس تاریخ سیاسی اجتماعی ایران محسوب می‌شود که منشأ تحولات مهم بعدی بوده است. با درنظرداشتن اینکه این انقلاب، علی‌رغم اظهارنظر برخی از پژوهشگران که عمدتاً از تحلیل‌های مورخان و جامعه‌شناسان غربی نیز تأثیر پذیرفته‌اند، بیشتر از آن که یک خروش اجتماعی بر ضد ستم دولت وقت و برای کسب امتیازات اقتصادی باشد، خاستگاه مذهبی داشته است، بنابراین لازم است برداشت صحیحی از نقش دین و تحولات مذهبی دوره قاجار در فاصله انقلاب مشروطه تا پایان دوره قاجار داشته باشیم.

منظور از تحول مذهبی، نه تغییر در ارکان و ماهیت مذهب، بلکه تحول در متغیرهایی مانند نقش بزرگان مذهب است که جهت‌دهی میان مردم را بر عهده دارند یا دگرگونی‌هایی که در ساختار و نهادهای مذهبی به وجود می‌آید. تعارضات علما یا با حاکمان جامعه و یا احیاناً در بین پیروان مذاهب مختلف در یک منطقه جغرافیایی و یا مسائلی ازاین‌دست است. لذا؛ در این اثر برای روشن‌تر شدن ابعاد دگرگونی‌ها در این سطوح از مذهب و همچنین ارتباط این تغییرات با حوادث آتی، سعی می‌شود موضوعاتی نظیر نقش علمای تراز اول در تحولات مذهبی این دوره و نوع روابط آنها با دربار قاجاری، عناصر و قشرهای مردمی حامی قیام‌های اجتماعی، موضع دولتمردان قاجار در برابر حوادث این دوره موردمطالعه قرار گیرد. این کتاب پژوهشی جامع درباره اهیمت دین و علما و روشن‌فکران و نقش آنان در تحولات مهم دوره مشروطه است. این کتاب به شما کمک می‌کند با نگاهی دقیق به سراغ این دوره تاریخی بروید و بتوانید نظرات متفاوت علما و روشن‌فکران را بررسی کنید.

خواندن کتاب دین، علما و روشن فکران در عصر مشروطه را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمام علاقه‌مندان به تاریخ مشروطه ایران پیشنهاد می‌کنیم. 

بخشی از کتاب دین، علما و روشن فکران در عصر مشروطه

وجه تفاوت این نوع حکومت با حکومت‌هایی نظیر پادشاهی، تک‌حزبی و دموکراسی تنها در نبود قانون است. به‌عبارت‌دیگر، وجه ممیزه این نوع حکومت با دیگر حکومت‌ها، عدالت نیست. ممکن است پادشاه مستبدی باشد، ولی به عدالت حکومت کند. همچنین ممکن است پادشاهی با وجود داشتن نظام مبتنی بر قانون، حکومتی عادلانه نداشته باشد. به‌هرحال، تاریخ‌گذشته ما نشان می‌دهد که روح استبداد بر همه حکومت‌های موجود در ایران حاکم بوده است و بیشتر سردمداران آن نیز عادل نبوده‌اند. در طول تاریخ‌گذشته، پیوسته نظام‌های استبدادی بر کشور ایران حکومت می‌کردند که هیچگاه مجموعه قوانین مدون و فراگیری نداشتند. حاکم و وابستگان به حکومت، به رعایت قانون خاصی پایبند نبودند و در اصل، احکام و فرمان حاکم، قانون به شمار می‌رفت. ناگفته نماند که این قانون خودخوانده نیز با مرگ حاکم و بر تخت نشستن حاکم جدید، باطل می‌شد.

همان گونه که هیچ قانونی، شاه را به رفتار مشخص و از پیش تعیین‌شده‌ای با زیردستان لشکری و کشوری ملزم نمی‌ساخت، هیچ قانونی نیز او را در میزان دریافت مالیات‌های گوناگون از مردم یا برخورد همراه با رأفت و خشونت با توده‌های مردم، محدود نمی‌کرد. در این نظام‌های بی‌قانون، بیشتر شاهان، عدالت‌پیشه نبودند و استبدادشان با ستم در هم می‌آمیخت. هرگاه پادشاهی عاقل و باتدبیر و شجاع بر سرکار می‌آمد، تا حدودی، ستم حکومت و حکومتیان کاستی می‌گرفت، ولی هرگاه پادشاه سست‌عنصر، ناتوان، نادان و کم‌تجربه و بی‌اراده بر تخت سلطنت می‌نشست، ستمگری و بی‌عدالتی همه‌جا را فرا می‌گرفت.