کتاب تاریخ تحولات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی ایران در دورۀ افشاریان و زندیان

«تاریخ تحولات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی ایران در دورۀ افشاریان و زندیان» نوشته مهری ادریسی آریمی، ویژه گروه تاریخ دانشگاه پیام نور است. سقوط صفویه در ۱۱۳۵ ه‍. به منزلۀ سقوط نظم سنتی سیاسی، اجتماعی و اقتصادی حاکم بر جامعۀ ایران و سرآغاز تحولات و تغییرات بسیاری بود. طی این تغییرات بخشهای مختلف اجتماع تحت تأثیر حوادث و وقایع تلخ و خونبار زمان خود تضعیف شد. و گاه تا حد نابودی پیش رفت. فقط بخش ایلیاتی جامعۀ ایران به واسطۀ زندگی متحرک و سرزندۀ خود تأثیر کمتری پذیرفت و به نوبۀ خویش، بر اساس سنتها و ارزشهای ایلی خود، از فروپاشی حکومتهای متمرکز سود جست و به فعالیت نظامی ـ سیاسی روی آورد. حکومت هشت سالۀ افغانها تنها با تلاش ایلات طرفدار صفویه درهم شکست و حکومت افشاریه که خود منشأ ایلیاتی داشت نهایتاً توسط ایلات مخالف سرنگون گردید. حکومت زندیه نیز همین ویژگیها را طی کرد و سرگذشتی مشابه داشت. برای بررسی دقیق وضعیت سیاسی، اجتماعی و اقتصادی ایران در دورۀ افشاریه و زندیه، وقایع و حوادث بر حسب وجود دو سلسله در دو بخش تقسیم‌بندی شد و سپس هر یک از دو سلسله، به ترتیب زمانی و با استفاده از نقاط عطف، تجزیه و تحلیل شد. کثرت وقایع دورۀ افشاریه سبب شد که این بخش گسترده‌تر از بخش دوم شود.