کتاب نمایشنامه های آسان؛ مادرها مهربون اند

مجموعه‌ی سی جلدی «نمایشنامه‌های آسان» متناسب با امکانات مدارس و برای اجرا در کلاس آماده شده‌است. این مجموعه در انتشارات سوره مهر به چاپ رسیده است.

این مجموعه نتیجه تلاش‌های ۱۱ ساله «حسن دولت‌آبادی» است. پنج جلد آن برای دوران ابتدایی، ۱۵ جلد برای دوران راهنمایی و ۱۰ جلد هم برای دوران دبیرستان تالیف شده است.

«نمایشنامه‌های آسان» شامل ۱۵۰ نمایشنامه است که در پایان هر یک از آن‌ها دستورالعمل‌هایی در قالب «طرح پیشنهادی برای کارگردان»، «تحلیل شخصیت‌ها برای کارگردان»، «گفتگوی پیش از اجرا» و «کارگردانی عروسکی» در اختیار دانش‌آموزان و دبیران قرار گرفته‌است.

هدف این کتاب استفاده از هنر تئاتر برای اهداف آموزشی است؛ به همین منظور مضامینی چون دروغ نگفتن، تحمل کردن دیگران، تعامل با مردم، به خدا پناه بردن، اجتناب از گناه، استفاده از فرصت‌ها، ارزش دادن به سرزمین خود، عدم شیفتگی کاذب نسبت به دیگران و احترام به بزرگسالان در آنها مورد توجه قرار گرفته‌است.

نمایشنامه های آسان؛ مادرها مهربون اند را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب و سایر کتاب‌های این مجموعه مناسب کودکان و نوجوانانی است که به تئاتر و سایر هنرهای نمایشی علاقه دارند.

بخشی از کتاب نمایشنامه های آسان؛ مادرها مهربون اند

هنر نمایش که به سبب پُرمایگی، پیچیدگی، و گستردگی «نهادی» اجتماعی، فرهنگی، ارتباطی، آموزشی، پرورشی، تفریحی، هنری، و ... به شمار رفته یکی از پدیده‌ها و آفرینشگری‌های شگرف، کلان، و شایگان انسان است. و از این روی است که از زمان فیلسوفان یونان باستان، به‌ویژه ارسطو در سده چهارم پیش از میلاد، تا زمان حاضر، بیش و کم، در همه‌جای جهان بسیاری از اندیشمندان و آموزگاران زبان به ستایش هنر نمایش (تئاتر = تماشاگان) گشوده‌اند و پیرامون توانش‌ها و گنجایش‌های آن و انسان، که این هنر یا نهاد ژرف و گسترده را پدید آورده، به فراخور، سخن رانده‌اند و قلم زده‌اند.

هنر نمایش فطری نوع بشر است و توانش‌ها و گنجایش‌های آفریدن و یا فرایافت آن در سرشت همه انسان‌ها نهفته. از این روی همه قوم‌ها و جامعه‌ها، به سبب انسان بودن و فطری بودن هنر نمایش، ریختار‌ها و گونه‌هایی از آن را پدید آورده‌اند. لیکن از نظر چنداچون پدیدآوری، ارزشمندی و رواج هنر نمایش، میان قوم‌ها و جامعه‌ها، تفاوت بسیار است. و به باور شماری از اندیشمندان و فرزانگان، هر قوم و جامعه‌ای یا هر ملت و کشوری به اندازه شایستگی‌ها و ارزشمندی‌های فردی و جمعی خود توانسته است هنر نمایش را به پُرریشگی و شکوفایی و رواج برساند؛ تا جایی که با بررسی و ارزیابی چنداچون هنر نمایش نزد هر قوم و جامعه یا ملت و کشوری تا اندازه‌ای می‌توان به شایستگی‌ها و ارزندگی فردی و جمعی آنان پی برد. به همین دلیل است که برخی از صاحب‌نظران گفته‌اند برای شناخت فرهنگ و تمدن هر حوزه جغرافیایی‌فرهنگی ضرورت دارد نمایش در آن حوزه بررسی و پژوهش شود و شماری شاید به طنز توصیه کرده‌اند که اگر به کشور بیگانه‌ای مسافرت می‌کنید و وقت چندانی برای فهمیدن وضع و حال مردم آن کشور ندارید، در آنجا دست‌کم به تماشای چند نمایش بروید!

هنر نمایش کارویژه‌ها و بهره‌آوری‌های گوناگون و ارزشمندی دارد و در بسیاری از پژوهش‌های وابسته به گفتمان روان‌شناسی، جامعه‌شناسی، آموزش و پرورش، ارتباط‌شناسی،... و اقتصادشناسی، به فراخور خود، از کارآمدی‌ها و بهره‌رسانی‌های هنر نمایش به فراوانی سخن گفته‌اند و حتی اشاره‌ای کوتاه به چند مورد از آن‌ها نیز در تنگ‌میدانی این نوشتار نمی‌گنجد.

هنر نمایش نمودار سازنده انسان است و هستی و باشندگی او. آینه‌ای است که انسان در برابر هستی خود آفریده تا در آن خود و دیگران و جامعه و طبیعت را بهتر و روشن‌تر تماشا و نقد کند و از این رهگذر به شناسایی بهتر و روشن‌تر از خود و دیگران و جامعه و طبیعت فرارسد. حاصل این جریان دانایی و فرزانگی است. و جای این یادآوری:

آینه گر عیب تو بنمود راست

خود شکن، آیینه شکستن خطاست!

کارویژه‌ها و بهره‌آوری‌های هنر نمایش از هر جنبه و در هر گفتمان (روان‌شناسی، جامعه‌شناسی، اقتصادشناسی، و...) دوجانبه است. یعنی این هنر هم برای نمایش‌سازان (نمایشنامه‌نویسان، بازیگران، طراحان صحنه و چهره و لباس، کارگردانان و...) کارآمد و بهره‌رسان است و هم برای دریافتگران (خوانندگان نمایشنامه و تماشاگران نمایش). به همین سبب است که در همه کشور‌های توسعه‌یافته جهان بالیدگی و گستردگی و رواج این هنر یکی از آماج‌ها و آرمان‌های کانونی برنامه‌های اجتماعی و فرهنگی به شمار رفته است؛ به‌ویژه آنکه این هنر در برنامه آموزشی و پرورشی دبستان‌ها و دبیرستان‌ها جای گرفته است.

امروزگار در بیشتر دبستان‌ها و دبیرستان‌های کشور‌هایی که به توسعه‌یافتگی و به‌ویژه به توسعه فرهنگی بها داده‌اند هنر نمایش آموزانده و آموخته می‌شود. در آن دبستان‌ها و دبیرستان‌ها فضا‌ها و امکان‌ها و کارافزار‌های هنر نمایش تهیه شده است و آموزگاران و دبیران این هنر به کار گرفته شده‌اند.