کتاب اداره و سیاست در ایران

کتاب اداره و سیاست در ایران اثری از ابوالحسن فقیهی و مریم حیدری است که در انتشارات دانشگاه امام صادق (ع) منتشر شده است. این اثر به مطالعه بوروکراسی در بستر سیاست در فاصله بین سال‌های ۱۳۵۷-۱۳۲۰ می‌پردازد.

انتشارات دانشگاه امام صادق علیه السلام به‌عنوان یکی از برجسته‌ترین ناشران دانشگاهی کشور به‌طور ویژه و تخصصی در حوزه‌های مطالعاتی بین‌رشته‌ای فعالیت می‌نماید.

این انتشارات به مثابه بازوی ترويجی دانشگاه اسلامی مرجع كشور، طی قريب به ۲۰ سال فعاليت در حوزه‌های علوم انسانی و اسلامی در راستای افق‌گشايی مرزهای دانشی و تاكنون توانسته است با قريب به ۱۰۰۰ عنوان اثر تأليفی، تنظيمی، تدوينی و ترجمه‌ای، پاسخگوی بخشی از نياز روزافزون جامعه علمی كشور باشد.

کسب رتبه اول و برگزيده شدن در جشنواره‌های مختلف سبک زندگی، كتاب سال دانشگاهی، كتاب سال دانشجويی، كتاب سال ايران، کتاب سال بانوان، فارابی، كتاب مقاومت، كتاب فصل ج.ا.ايران، پژوهش فرهنگی سال ج.ا.ايران و دكترين مهدويت از جمله جوایز و افتخارات این انتشارات است.

انتشار بيش از ۴۰۰ عنوان كتب ميان‌رشته‌ای در زمينه علوم انساني ـ اسلامی، انتشارات دانشگاه‌ را يكي از پيشگامان تهيه و طبع اين آثار در كشور به‌شمار می‌‌آورد. همچنين ايجاد ظرفيت توليد سالانه بيش از ۱۰۰ عنوان كتاب نشر اولی و تحقق اين ظرفيت در ادوار مختلف، انتشارات دانشگاه امام صادق (ع) را در رسته ناشران حرفه‌ای كشور قرار داده است.

درباره کتاب اداره و سیاست در ایران

هدف از تحقیق اداره و سیاست در ایران، مطالعه رابطه اداره و سیاست در دوران شاه و در بستری است که رژیم، برای کسب مشروعیت به بوروکراسی وابسته است. استدلال این مطالعه بر این ایده مبتنی است که در نظام‌های سیاسی غیردموکراتیک که رژیم‌ از حمایت توده‌های مردم برخوردار نیست، بوروکراسی ‌به یک بازیگر سیاسی مهم تبدیل می‌شود که نقش کلیدی آن حفظ مشروعیت و در عین حال توانمندی حرفه‌ای نظام است. اما، در این فرایند، میان هدف بوروکراتیک اثربخشی از یک سو و مشروعیت حکمرانان از سوی دیگر، تنشی ایجاد می‌شود. به این معنا که استفاده نامعقول رژیم از بوروکراسی برای مشروعیت بخشیدن به خود، اثربخشی بوروکراتیک و عقلانیت آن را کاهش می‌دهد. به‌عبارت‌دیگر، ثبات و تداوم رژیم ممکن است به بهای بی‌ثباتی و عدم انسجام بوروکراسی به دست آید.

به‌منظور بسط ایده‌ این تحقیق، نویسنده به بررسی سه نشانه که مشخصه غالب بوروکراسی ایران در دوره شاه است، می‌پردازد: تمرکزگرایی بیش‌ازحد در تصمیم‌گیری؛ جابجایی سریع و تغییرات ساختاری مکرر در سطوح عالی و میانی سلسله‌مراتب سازمانی؛ و جذب نیروی بیکار در ادارات دولتی. ایده اصلی مطالعه این است که نظام بسیار متمرکز تصمیم‌گیری، تغییرات مکرر و جابجایی زود هنگام مقامات دولتی و اتخاذ سیاست جذب نخبگان مخالف در پست‌های کلیدی که از آن برای ثبات و تداوم رژیم استفاده می‌شد، در درازمدت عقلانیت بوروکراسی را تضعیف کرد.

از نظر روش‌شناختی، نویسنده کوشیده شیوه‌‌های متفاوتی که رژیم در تعامل با بوروکراسی به کار گرفت را جستجو کند و «دلایل» این تعامل را، آشکار سازد. بنابراین، برای پاسخ به «چگونگی» و «چرایی» این تعامل، نویسنده ناگزیر از کاربرد راهبرد تاریخی بود.

در این مطالعه، از دو نوع داده استفاده شده: داده‌های تولید شده توسط دیگران و داده‌های خلق شده توسط نویسنده که از مطالعات آرشیوی در ایران و ایالات متحده استخراج ‌شدند. این منابع، شامل کتاب‌ها، تک‌نگاشت‌ها، رساله‌های دکتری، مقالات، اسناد دولتی منتشر شده و منتشر نشده، گزارش‌ها، سالنامه‌های آماری، مجلات علمی و روزنامه‌ها بوده است.

یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد که تنشی ذاتی بین اهداف بوروکراتیک اثربخشی و استفاده از بوروکراسی به‌عنوان سازوکار مشروعیت رژیم وجود دارد. به بیانی دیگر، یافته‌ها حاکی از آن است که نظام‌‌های سیاسی که با کاهش مشروعیت روبرو هستند، قادر به استقرار بوروکراسی‌های کارآمد و توانمند نیستند. همچنین، نتایج پژوهش این نکته را آشکار می‌سازد که اصلاحات بوروکراتیک، را نمی‌توان صرفاً مسائلی فنی تلقی کرد که از بستر سیاسی و اجتماعی جامعه، تأثیر نپذیرفته باشد.

ایده این تحقیق که به پیشینه تجارب و علایق نویسنده مرتبط بود به تدریج شکل گرفت. نویسنده مدت دوازده سال در سازمان امور اداری و استخدامی کشور، سازمان مرکزی استخدامی ایران، در ظرفیت‌هایی که از کارشناسی سازمان و مدیریت آغاز شد و به مدیر آموزش حین خدمت پایان یافت خدمت کرد. اشتغال در سازمان امور اداری و استخدامی فرصتی بود تا درک روشن و عمیقی از کارکرد بوروکراسی ایران کسب کند. بعلاوه، مطالعات برنامه دکترا در ایالات متحده، برای نویسنده چشم‌انداز گسترده‌ای درباره سرشت و نقش بوروکراسی در جوامع در حال توسعه خلق کرد. این پیشینه به انگیزه‌ای تبدیل شد که در نهایت اشتیاق نویسنده را به عنوان دانشجوی مدیریت دولتی به مطالعه بوروکراسی ایران جلب کند.

علاوه بر انگیزه شخصی، هدف این تحقیق پر کردن خلائی بود که از نبود مطالعه کافی درباره بوروکراسی ایران دیده می‌شد. جستجوهای نویسنده نشان می‌داد که در زمان انجام این پژوهش، هیچ تحقیق علمی درباره بوروکراسی ایران، از منظری که این مطالعه صورت گرفت وجود نداشته است.

کتاب اداره و سیاست در ایران را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم 

خواندن کتاب اداره و سیاست در ایران را به دانشجویان رشته‌ علوم سیاسی پیشنهاد می‌کنیم.