کتاب نهادهای علمی در تمدن ایرانی - اسلامی در قرون وسطی مسیحی

کتاب نهادهای علمی در تمدن ایرانی - اسلامی در قرون وسطی مسیحی اثری از سید ابوتراب سیاه‌پوش است. این اثر به مطالعه و بررسی پیرامون مدارس و نهادهای علمی می‌پردازد که در تمدن اسلامی و مسیحی در دوران قرون وسطی شکل گرفته‌اند.

درباره کتاب نهادهای علمی در تمدن ایرانی - اسلامی در قرون وسطی مسیحی

سید ابوتراب سیاه‌پوش در کتاب نهادهای علمی در تمدن ایرانی - اسلامی در قرون وسطی مسیحی دو هدف عمده را دنبال می‌کند. او ابتدا به بررسی مدارس و نهادهای فرهنگی و آموزشی می‌پردازد که در تمدن اسلامی و مسیحی شکل گرفته‌اند. او بازه زمانی این بررسی را به دوران قرون وسطی محدود کرده است. در ادامه در تلاش است تا به دو پرسش مهم پاسخ دهد. سوال اول این است:

با توجه به تمام نهادهای دینی و فرهنگی، مراکز علمی مانند مدرسه‌ها، مساجد، بیت الحکمه، مکتب‌های ترجمه و دارالعلم‌ها که در تمدن اسلامی شکل گرفته‌اند، چرا دانشگاه تاسیس نشد؟

در همان دوران تاریخی، تمدن اسلامی بسیار غنی بوده است. پیشرفت‌های علمی که در این دوران به دست دانشمندان مسلمان شکل گرفته است، خود گواهی است بر این امر. به همین ترتیب معارف علمی از این نواحی به غرب منتقل شده است که سرزمین‌های مسیحی‌نشین بوده‌اند. با این انتقال راه برای انقلاب علمی و دسترسی به علوم نوین باز شده است. اما سوال اینجاست که چرا خود تمدن اسلامی در برخی موارد از انجام این امر ناتوان بوده است؟

کتاب نهادهای علمی در تمدن ایرانی - اسلامی در قرون وسطی مسیحی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم 

کتاب نهادهای علمی در تمدن ایرانی - اسلامی در قرون وسطی مسیحی اثری است برای تمام پژوهشگران دوران تاریخی قرون وسطی و تمام کسانی که به تاریخ تحول و تکامل علمی علاقه دارند. 

بخشی از نهادهای علمی در تمدن ایرانی - اسلامی در قرون وسطی مسیحی  

دنیای فیلسوفان یونان دنیای نظام‌مند و با قاعده و قابل شناخت بود.

در این دنیا، قاعده بر این امر قرار داشت که علل و اسباب همه چیز در طبیعت روشن و سرشت آنها جستجو شود و ماده اولیه‌ای که جهان از آن ساخته شده و یا از آن نشأت گرفته، یعنی ماده‌المواد آفرینش که همه مواد از آن به وجود آمده و به عبارتی آن جوهر اولیه‌ای که جهان از آن پدید آمده، باید چیزی مادی باشد و آن را یک عنصر واحد در عالم تلقی کردند.

مسئله دیگری که در همین عصر پیش کشیده شد، مسئله حرکت و تغییرناپذیری بود. هراکلیتوس کوشید به این سؤال پاسخ دهد. او معتقد بود که همه چیز در حال سیلان، و سیرورت و تغییر دائمی است. برخی از جمله پارمنیدس این دیدگاه او را رد کردند و این بحث و کشمکش همچنان وجود داشت و در موضوع معرفتشناسی و به اصطلاح فنیتر اپیستمولوژی تأثیر گذاشت، که این برای یونانیان فوایدی داشت که توجه آنان را به قواعد و قوانین استدلال و برهان جلب میکرد. آنان با طرح موضوعاتی چون شناخت حقیقت و واقعیت، تمایز بین امر طبیعی و فوق طبیعی، سرچشمه نظم جهان، تغییر و حرکت و ثبات ... را از همان آغاز مفهومی از طبیعت و دغدغه تفکر و مشغله علمی خود قرار دادند. این امر در قرون بعد به عنوان مبنای عقیده و تحقیق علمی آنان به کار گرفته شد، یعنی مفهومی از طبیعت که کم و بیش زمینه علم جدید گردید.

در این مقطع، جورج سارتون ما را از وجود حداقل سه مدرسه با تعدادی پزشک و مورخ آگاه میکند. این مدارس علاوه بر آکادمی افلاطون و لوکئوم ارسطو، عبارتند از مدرسه کنیدوس، کوس و  و مدرسه سیسیل این مدارس هر یک اندیشه خاصی را  نمایندگی میکردند و به همین لحاظ وقتی میگوییم مکتب سیسیل، مراد مکتبی است که در آنجا شاخه‌هایی از کار پزشکی برجسته بود؛ از جمله کالبدشناسی و وظایف‌الاعضاء که در همین مدرسه پیشرفت زیادی کرد. این مدرسه را امپدوکلس تأسیس کرد و فیلیستیون از لوکری برجسته‌ترین نماینده این مکتب و شاگرد امپدوکلس بود و اشاعه دهنده معلومات طبی سیسیلی و در تأمین و ترکیب آن با معلومات کوسی و کنیدوسی سهم زیادی داشت. یکی دیگر از پزشکان این مدرسه نامی بود از شاگردان امپدوکلس، او جریان‌های هوا را تمیز داد و وضع تندرستی آکرون اشخاص را ناشی از ترکیب آنها میدانست. در زمان بروز طاعون در آتن، وی فرمان داد برای تصفیه هوا آتش روشن کنند.