کتاب الگوی تغییرات فواصل آیات قرآن کریم

مریم قیاس زارعیان در کتاب الگوی تغییرات فواصل آیات قرآن کریم به مطالعه و بررسی موردی پانزده جزء ابتدایی قرآن کریم پرداخته است و تغییرات فواصل آیات را در زمینه‌های حرف، کلمه و عبارت پایانی آیات بررسی کرده است. 

درباره کتاب الگوی تغییرات فواصل آیات قرآن کریم

کتاب الگوی تغییرات فواصل آیات قرآن کریم، اولین کتاب به زبان پارسی است که در مورد تغییرات فواصل آیات قرآن کریم به پژوهش پرداخته است و در تلاش بوده تا این موضوع را از منظری همه‌جانبه نگاه و بررسی کند. این کتاب دربردارنده بررسی تغییراتی است که در زمینه فواصل آیات (حرف، کلمه و عبارت پایانی آیات) روی داده است.

پیش از این بررسی قرآن کریم از سه منظر مختلف صورت گرفته بود. برخی در تلاش بودند تا با نگاهی زیباشناسانه موضوع فواصل آیات را بررسی کنند و برخی دیگر نیز به دنبال جنبه‌های مختلف معنوی آن بودند. گروهی هر دو نگاه بالا را باهم دخیل کرده بودند و گروهی دیگر، تمرکز خود را بر آواشناسی گذاشته‌اند. هرچند تمام این بررسی‌ها خوب است و جنبه‌ای از ابعاد مختلف را روشن می‌کند، اما نیاز به کتابی که نگاهی همه‌جانبه به این مسئله داشته باشد احساس می‌شد. بنابراین مریم قیاس زارعیان در این اثر، با نگاهی همه‌جانبه به بررسی این موضوع پرداخته است. 

در بررسی آوایی فواصل، حروف پایانی فواصل و در بررسی صرفی و نحوی، کلمه پایانی فواصل در نظر گرفته شده است. در مورد تغییرات ساختاری نیز کلمه پایانی و با توجه به موارد چهل‌گانه ابن صائغ در نظر گرفته شده است. این بررسی‌ها در سور پانزده جزء ابتدایی قرآن کریم است که با شمای کلی هر سوره آغاز شده و به محتوای کلی سوره از جمله مکی و مدنی و فحوای کلی آیات و دسته‌بندی موضوعی آیات اشاره دارد. در ادامه به بررسی آوایی، صرفی، نحوی و تغییرات ساختاری در فواصل آیات می‌پردازد و در نهایت با توجه به داده‌های حاصله به بیان الگوی تغییرات اشاره دارد.

کتاب الگوی تغییرات فواصل آیات قرآن کریم را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم 

کتاب الگوی تغییرات فواصل آیات قرآن کریم اثری عالی برای تمام پژوهشگران علوم قرآنی و همچنین پژوهشگران علم زبان‌شناسی، صرف و نحو است. 

بخشی از کتاب الگوی تغییرات فواصل آیات قرآن کریم

باقلانی پی‌درپی آمدن سخن در یک حد را سجع دانسته است

خفاجی حلبی حروف همانند در مقاطع کلام را دانسته است.

تفتازانی سجع را توافق کلمات پایانی درنظر گرفته است و دیگر اینکه بیان می‌دارد این دو کلمه باید در پایان قرینه‌های نثر بیایند تا در آرایه، سجع مشخص شود. ابن منظور سجع، سخن گفتن با کلام دارای فواصل است و آن شبیه قافیه در شعر است البته بدون وزن. سجع را توافق دو فاصله در حرف آخر می‌داند. همائی سجع را کلمات آخر قرینه‌ها که در وزن یا حرف روی یا هر دو موافق باشند تعریف میک‌ند. وی ذکر می‌کند که در قرآن به جای کلمه سجع از فاصله استفاده میشود. ستیوارت سجع را نثر مقفی می‌داند. 

با توجه به نظریات بیان شده در مورد سجع و فاصله بر انتهای آیات، دلایلی را می‌توان ذکر کرد که برتری فاصله بر سجع را می‌رساند که در ذیل به آنان اشاره شده است:

سجع در سخن کاهنان قبل از نزول قرآن به کار برده شده است.

معنا تابع سجع است.

سجع در سخن ادیبان آمده است در صورتی که قرآن کلام الله است.

سجع می‌تواند دارای نقص و کاستی باشد اما فاصله در کلام خداوند مبرا از عیب است.

سجع تابع قوانینی است که توسط بلاغیون تنظیم شده است اما فاصله در قرآن نازل شده و از طرف خداوند است.