بریده‌هایی از کتاب بچه های سبز

جنگ پدیده‌ای مهیب و شیطانی است و عواقبش به آبادی‌هایی هم که مستقیماً از نبردها آسیب نبینند گزند می‌رساند، همه‌جا پراکنده می‌شود، به تمام کلبه‌ها رخنه می‌کند، قحطی، مرض و ترس به ارمغان می‌آورد. دل مردم سخت می‌شود، بی‌تفاوت می‌شوند. روحیه و طرز فکر افراد نیز به شکلی اساسی دگرگون می‌شود، آدم فقط به خودش اهمیت می‌دهد و بس، به چیزی نمی‌اندیشد مگر حفظ جان. بدین‌سان انسان به موجودی بی‌رحم و بی‌احساس بدل می‌شود.

هر جنگ زمینه‌ساز می‌شود تا طبیعت بازستاند از انسان آن‌چه را از او ربوده، و افزون بر این، بی‌هیچ ملاحظه و مراعات بر ابنای بشر مستولی می‌شود و می‌کوشد آنان را به وضعیت طبیعی ـ حیوانی‌شان بازگرداند

چه‌بسا، پروردگار این ایام گوشه‌نشینی و انزوا را به من ارزانی داشته بود تا ایمن بمانم و از خشونت، جنگ و جنون ابنای بشر در امان باشم.

عرصهٔ عمل طبیعت بی‌کران است، به‌مراتب فراخ‌تر از حیطهٔ حقیرِ تواناییِ بشر.

«اگر روزی بازگشتی، هر کجا بودم سراغم بیا.»

مشخصهٔ خواب‌های‌شان این است که اشتراکی‌اند، یعنی اگر کسی در حال رؤیابینی باشد دیگری نیز همان رؤیا را در ضمیرِ خودش «مشاهده می‌کند». به این ترتیب، هرگز حوصله‌شان سر نمی‌رود.

گویی عدم‌آگاهی از وجود پروردگار ساده‌تر است، چرا که بدین‌سان انسان از طرح پرسش‌های فراوانی که خورهٔ ذهن می‌شوند معاف می‌ماند. من‌باب مثال، این‌که چگونه خداوند اجازه می‌دهد مخلوقاتش این‌چنین عذاب بکشند، حال آن‌که مهربان و بخشنده است؟

چگونه خداوند اجازه می‌دهد مخلوقاتش این‌چنین عذاب بکشند، حال آن‌که مهربان و بخشنده است؟

در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۹، او برندهٔ جایزهٔ نوبل ادبی ۲۰۱۸ می‌شود. کمیتهٔ نوبل علت این انتخاب را چنین توضیح می‌دهد: «تخیل رواییش که، با شوروشوق دایرهالمعارف‌گونه، گذر از مرزها را بسان شیوهٔ زندگانی می‌نمایاند.»

خواستم دربارهٔ مرگ از او سؤال کند. این است آن‌چه برایم نقل‌قول کرد: «خودشان را بسان میوه قلمداد می‌کنند. انسان میوه است و خوراکِ حیوانات خواهد شد. به این علت، مُرده‌های‌شان را به نوک درختان می‌آویزند و منتظر می‌مانند تا پرندگان و جانورانِ جنگل آن‌ها را ببلعند.»

گویی عدم‌آگاهی از وجود پروردگار ساده‌تر است، چرا که بدین‌سان انسان از طرح پرسش‌های فراوانی که خورهٔ ذهن می‌شوند معاف می‌ماند. من‌باب مثال، این‌که چگونه خداوند اجازه می‌دهد مخلوقاتش این‌چنین عذاب بکشند، حال آن‌که مهربان و بخشنده است؟

جنگ پدیده‌ای مهیب و شیطانی است و عواقبش به آبادی‌هایی هم که مستقیماً از نبردها آسیب نبینند گزند می‌رساند، همه‌جا پراکنده می‌شود، به تمام کلبه‌ها رخنه می‌کند، قحطی، مرض و ترس به ارمغان می‌آورد. دل مردم سخت می‌شود، بی‌تفاوت می‌شوند. روحیه و طرز فکر افراد نیز به شکلی اساسی دگرگون می‌شود، آدم فقط به خودش اهمیت می‌دهد و بس، به چیزی نمی‌اندیشد مگر حفظ جان. بدین‌سان انسان به موجودی بی‌رحم و بی‌احساس بدل می‌شود.

در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۹، او برندهٔ جایزهٔ نوبل ادبی ۲۰۱۸ می‌شود. کمیتهٔ نوبل علت این انتخاب را چنین توضیح می‌دهد: «تخیل رواییش که، با شوروشوق دایرهالمعارف‌گونه، گذر از مرزها را بسان شیوهٔ زندگانی می‌نمایاند.»

سه روز همچنان چشم‌به‌راه اُپالینسکی جوان ماندم. بی‌حاصل. آخرسر، برایش این یادداشت را گذاشتم، «اگر روزی بازگشتی، هر کجا بودم سراغم بیا.» از دیدگان اشک می‌باریدم آن‌گاه که موکب ملوکانه به راه افتاد، اما نه از درد پای آسیب‌دیده‌ام که هنوز ترمیم نشده بود، بلکه به دلیلی دیگر ــ متأثر از احساسی ژرف و بی‌نهایت اندوه‌بار. علت این بود که آخرین دایرهٔ دنیا را ترک می‌گفتم، کنج‌وکنارهای مرطوب و نفرت‌انگیزش را، عذابِ مغفول‌مانده‌اش را که هرگز کسی توصیفش نکرده بود، افق‌های نامعلومش را که فراسوی‌شان چیزی نبود مگر «پوچی سترگ».

در آلمان، گیس لهستانی را گیسوی پری، گیسوی ساحره یا زلفِ ازمابهتران می‌خوانند. می‌دانم در دانمارک، طرهٔ پریزاده نامیده می‌شود، حال آن‌که در ولز و انگلستان صحبت از گیس حوری جنگلی است

حاشیه‌های عالم تا ابد نقشِ رخوتی مرموز را بر جان‌مان باقی می‌گذارند.