بریده‌هایی از کتاب میرزا

ترس برادر مرگ است و بنده هم آدمی هستم ترسو.

گفتم: «آخر برای چه؟ مگر این دو روزه زندگی ارزش این همه مصیبت را دارد؟»

ما بازیچه حوادث جهانی شده‌ایم. آنها سرنوشت ما را تعیین می‌کنند.

برادر، بدان که دوزخیان همه‌چیز ما را ربوده‌اند. نان و آب و گوسفند و چراگاه و کتاب و نی ما را. اما ایمان ما را هنوز نتوانسته‌اند بگیرند. روح ما را نتوان قبضه کرد. اندیشه آزاد ماراست و شعبده‌هایشان در تسخیر این ودیعه آسمانی کارگر نیست.

شاید همان روزها هم مرا می‌کشتند. من می‌مردم. اما عوضش یک عمر مردار نمی‌شدم.

دوران بدی بود. زشتی فرمانفرمائی می‌کرد.

درباره خودش و خانواده‌اش هرگز اشاره‌ای هم نشده است. حتی من نمی‌دانم دلیل فرار او از ایران چه بوده است. برای من آسان بود که این سر را کشف کنم. اما این خلاف جوانمردی است.

از زمان شاه مغفور که راه اعیان و اشراف اروپا به نام سفیر کبیر و وزیر مختار به دربار ایران باز شد، عده‌ای که دوله و سلطنه به آخر اسمشان بند بود و به عنوان نمایندگان دولت به دربارهای اروپا راه یافتند، خود را شاهزاده قالب زدند. بازماندگانشان در اروپا و بخصوص در فرانسه با لقب پرنس و پرنسس گلیم خود را از آب بیرون کشیدند.

ــ کاش دیگری پیدا بشه و حبش را برسونه. ــ اگر پیدایش نشه، میمیره. بابا دود تریاکش را به هوا فوت کرد و گفت: «همه ما باید بمیریم.» نرگس پرسید: «با تریاک؟» آقامحسن جواب داد: «نمی‌دانی مرگ با تریاک چه عالی است. خوابت می‌برد و اصلاً هیچ نمی‌فهمی.» ــ آخر، «شنگول» از بی‌تریاکی میمیره. ــ آره، آن بد است، خیلی بد است.

چرا از گذشته صحبت نکنیم؟ مگر گذشته گذشته است؟ هرچه امروز به سرش می‌آید نتیجه این چیزهایی است که در گذشته آزموده. شماچرا از گذشته در هراسید؟ نکند باک دارید از اینکه گذشته و حال سازنده آینده شماهم باشند؟

خیلی باید رفت تا به مقصود رسید. ما همه‌اش درگذر هستیم. سفر به پایان نرسیده. باید راه درازی را پشت سر گذاشت تا همه به هم برسیم.

چرا از گذشته صحبت نکنیم؟ مگر گذشته گذشته است؟

مضحک به نظر می‌آید. آدم روزنامه‌نویس باشد و حق داشته باشد درباره هر مسئله‌ای تحقیق کند جز امور سیاسی. بالاخره همه اینها که آواره شده‌اند یا توده‌ای بوده‌اند و یا مصدقی.

و سرّ اینکه امروز موفقیت یافته‌ام و ثروتمندم و دروازه‌های تمام دنیا به رویم باز است همین است که همیشه طرفدار حکومتی بوده‌ام که سر کار است

بدبختانه بیشتر عمر ما به دروغ برگزار می‌شود. واقعیت خیلی زشت است و با دروغ می‌شود آن را بزک کرد.

فکر آنها را بکنید که سالها، یک عمر، چشم به راه برگشت به وطن هستند، همه‌اش به امید می‌زیند و عاقبت از پا درمی‌آیند

هنرش همین است که نگذارد کسی حدس زند که در دل او چه می‌گذرد.