کتاب موریانه

روز جمعه ۱۷ شهریور بیش از یک میلیون آدم در میدان ژاله تظاهرات عظیمی برپا کردند. تیمسار سرلشکر که تصور می‌کرد با یک پرش به ریاست سازمان امنیت و اطلاعات کشور می‌جهد افسار گسیخته دستور تیراندازی به مردم داد و قریب ۴۰۰۰ نفر را به خون کشاند. این روز را «جمعه سیاه» نامیدند

گوشتهای چرب و نرمش را آن بالائی‌ها می‌خوردند و پس‌مانده‌اش به امثال من می‌رسید.

اما من غریق دنبال پر کاهی می‌گشتم که خود را از حلقوم آب‌خیزهای مرگ‌آور رهایی بخشم

حالا که من دارم خودم را خراب می‌کنم چرا آبروی دیگران را نریزم.

روز چله خونریزی قم در تبریز مردم به قصد عزاداری به مسجد می‌رفتند. کلانتر ناحیه شش در مسجد را بست و شعارهای آنها را پاره کرد. جوانمردی به اسم تاج‌علی به این بی‌حرمتی اعتراض کرد. سر کلانتر از روی نادانی هفت‌تیر به روی او کشید و در دم او را کشت. آن وقت مردم شیشه‌های مغازه‌ها را شکستند. در بانک‌ها اسناد را پاره کردند. ارتشی‌ها تیر هوایی در کردند که جمعیت را بترسانند. ساواکیها در کوچه کمین کرده بودند و به مسلسل دروشان کردند. دست کم ۶۰۰ تا ۷۰۰ نفر زخمی شدند و صدنفر جان دادند. بهار سال ۱۳۵۷ زندانیان اعتصاب غذا کردند و ۴۵۰ نفر گرسنگی کشیدند

آخر دروازه تهران را می‌توان بست، اما کسی از عهده بستن دهان نادانان برآمده است؟

«گفتگو باهم نداریم. گوینده من هستم و تو شنونده.

خطر دارد؟ مگر زندگی ما بی‌خطر می‌شود؟

«با کلت و مسلسل به دست؟» «مگر شما با نقل و نبات و ناز و نعمت به سراغ ما می‌آمدید؟»

چوب که بلند کنی گربه‌دزده حساب کار خودش را می‌کند

منی که خیال می‌کردم سرد و گرم روزگار را چشیده‌ام و آبدیده شده‌ام مانند بچه ترسو خودم را باختم

«من مکرر کوشیدم برگردم، منتها حوادث زورمندتر از من بودند.

از لحاظ ثروت و حیثیت با هم فرق زیاد داشتیم. من مادرم را ننه می‌نامیدم و او مادرش را خانم.

«برو این دام بر مرغ دگر نه، که عنقا را بلند است آشیانه.»

«یک پا ننهیم قدمی به عقب تا دم مرگ.»

غروری رام نشدنی مرا می‌تازاند تا آنجا که دیگر واقعیت را نمی‌دیدم و جاه‌طلبی‌ام سر به فلک می‌زد.

این بلا را از سر گذراندم، اما می‌توانم بگویم که از این ساعت به بعد هرگز آب خوش از گلویم پایین نرفت

«تو دنبال من نبودی، گزمه‌های تو پیگیر من بودند.

یا مکن با فیلبانان دوستی ــ یا بنا کن خانه‌ای در خورد فیل.

«صحبت از مرگ و زندگی است. صحبت از نابودی یک ملت و ویرانی یک کشور است. همین خشخاش‌هاست که مانند موریانه بنایی را از درون می‌خورد و تا تمام ساختمان از هم نپاشد هیچکس به عمق ماجرا پی نمی‌برد و بعدآ هم هیچ‌کس گناه را بر گردن نمی‌گیرد.»

وخامت اوضاع کشور به پایه‌ای رسیده بود که دیگر سایه سیاست روز همه‌جا گسترده می‌شد و در هر بیغوله‌ای رخنه می‌کرد.