کتاب سیلی واقعیت

اگر ذهن اعتراض کند که این کار برای شما امکان‌پذیر نیست، فقط اجازه دهید مانند یک رادیوی روشن در پس‌زمینهٔ ذهن حرف‌هایش را بزند و به پچ‌پچ‌کردن ادامه دهد و شما نیز کار خود را بکنید).

«روز خود را نه براساس آنچه امروز درو کرده‌اید، بلکه براساس دانه‌هایی که کاشته‌اید، ارزیابی کنید.»

مراقب باشید: ذهن از واکنش‌ ما به‌جای مهمات جنگی، برضد خودمان استفاده می‌کند. ممکن است به‌دلیل این واکنش‌ها، به‌شدت قضاوتمان کند.

ویلیام شکسپیر اغلب می‌گفته است: «هیچ‌چیز خوب یا بدی وجود ندارد، بلکه طرز تفکر ماست که آن‌ها را به خوب یا بد تبدیل می‌کند.»

به‌یقین نمی‌توانیم زمان را به عقب بازگردانیم یا کاری کنیم که اتفاقات گذشته رخ ندهد؛ اما می‌توانیم نگرشمان را به آن‌ها انتخاب کنیم. گاهی با انتخاب یک موضع، شکاف بسته می‌شود. البته گاه نیز نمی‌توانیم شکاف را ببندیم؛ اما انتخاب موضع سرزندگی را به ما بازمی‌گرداند. با موضع‌گیری شاید به واقعیتی که خواهانش هستیم دست نیابیم، ولی زندگی معنادار و رضایت‌مندی خواهیم داشت.

هیچ‌کس به‌ همهٔ خواسته‌هایش دست نیافته است. رسیدن به همهٔ خواسته‌ها محال است و هرگز رخ نمی‌دهد. در طول زندگی ما روی این کرهٔ خاکی، قرار است همگی ناامیدی، سرخوردگی، شکست، فقدان، طرد‌شدن، بیماری، صدمه‌دیدن، پیرشدن و مرگ را تجربه کنیم و از آن‌ها گریزی نیست.

استیون هیز، خالق اکت، دراین‌باره می‌گوید: «به اندازهٔ تمام لحظات درد و رنج در زندگی، لحظات شادی و لذت نیز وجود دارد.»

وقتی هدف و زمان حال در قلبمان با هم ترکیب شود، تجربهٔ فوق‌العادۀ امتیاز را به ‌وجود می‌آورد. امتیاز یعنی مزیتی خاص یا امتیازی که به تعداد کمی از افراد اعطا می‌شود. اگر زندگی را یک امتیاز یا یک فرصت بدانیم، به‌طور طبیعی روند زندگی‌مان رضایت‌بخش‌تر خواهد شد؛ مسئله‌ای که باید قدرش را دانست و از آن لذت برد. همگی ما برای این باور که زندگی «کوتاه» و «ارزشمند» و «موهبت» است ارزش قائلیم، ولی اغلب، آن را فراموش می‌کنیم، از هدفمان دست می‌کشیم و از آنچه در این لحظه از آن برخورداریم، قدردانی نمی‌کنیم.

زندگی نه از فداکاری‌ها و کارهای بزرگ، بلکه از چیزهای کوچکی که لبخند بر لب‌هایمان می‌آورد، ساخته می‌شود. مهربانی و تعهدات کوچکی که از روی عادت ابراز می‌شود، همان‌هایی است که قلب را تسخیر، از آن محافظت و آسودگی را تأمین می‌کند.

مهم نیست چقدر تلاش کنیم، باز هم درد و رنج خواه‌ناخواه به زندگی ما می‌خزد.

«روز خود را نه براساس آنچه امروز درو کرده‌اید، بلکه براساس دانه‌هایی که کاشته‌اید، ارزیابی کنید.»

حضور در زمان حال و معناداربودن زندگی دو دوست صمیمی‌اند. معنا به زندگی ما سمت‌وسو می‌بخشد و حضور در زمان حال اجازه می‌دهد از سفرمان بیش‌ترین بهره را ببریم. کسی که در زمان حال حضور دارد، ولی زندگی معناداری را دنبال نمی‌کند، مصداق فردی است که روی قایقی بی‌بادبان نشسته باشد. بدون کنترل بر مسیر خود، دستخوش طوفان و رویدادهای طبیعی خواهد شد. بسیاری فکر می‌کنند معنا را می‌توان در مسئله‌ای خارج از خود، مانند رابطهٔ عاطفی یا شغل، یافت، ولی در حقیقت معنا کیفیتی درونی است.

ما نمی‌توانیم مانع داستان‌گویی صدای درون سر خود بشویم، ولی می‌توانیم هنگام این کار مچش را بگیریم و واکنشمان به این مسئله را انتخاب کنیم؛ یعنی به داستان‌های مفید اجازۀ هدایت‌گری دهیم و داستان‌های بی‌فایده، مانند برگ‌های رقصان در باد، بیایند و بروند.

اگر برای جبران آن یا ترمیم آسیب می‌توانید کاری کنید یا موقعیت را تغییر دهید، عاقلانه است برخیزید و آن کار را انجام دهید. اگر هیچ کاری نمی‌توانید بکنید (یا تمایلی به آن ندارید)، می‌توانید انرژی‌تان را صرف برقراری رابطه و توجه و مشارکت کنید. این کار اقدامی برای بخشش خود است.

همراه‌بودن با مردم هر روز، یک نفر را انتخاب کنید و چنان به چهره‌اش دقت کنید که گویی تابه‌حال او را ندیده‌اید. به رنگ چشم‌، دندان، موها، چین‌وچروک پوستش و شیوهٔ حرکت‌کردن، راه‌رفتن، صحبت‌کردن، حالات چهره، زبان بدن و طنین صدایش دقت کنید. آیا می‌توانید احساساتش را تشخیص دهید و درک کنید. هنگام صحبت با او، چنان توجه نشان دهید که گویی به جذاب‌ترین سخنرانی زندگی‌تان گوش می‌دهید و برای گوش‌دادن به این سخنرانی هزینهٔ هنگفتی پرداخته‌اید

ابتدا، سیلی بیدارمان می‌کند، سپس خود را با شکاف مواجه می‌بینیم. من آن را «شکاف واقعیت» نامیدم، زیرا در یک سمت واقعیتی قرار دارد که حقیقت زندگی ماست و در سمت دیگر واقعیتی که تمایل داریم به آن دست یابیم. هرچه شکاف و فاصلهٔ میان این دو واقعیت، یعنی واقعیت و خواسته‌های ما بیش‌تر شود، احساسات برانگیخته‌شده دردناک‌تر خواهد بود؛ همچون حسادت، حسرت، ترس، ناامیدی، شوک، غم و اندوه، خشم، اضطراب، احساس گناه، شاید حتی تنفر، ناامیدی، انزجار.

تمرکز بر «خشنودی درونی» به‌معنای دستیابی به احساس بهزیستی و نشاط، بدون توجه به مسائل بیرونی است؛ یعنی چگونه در مواجهه با دردی بزرگ، ترس، فقدان یا محرومیت، به آرامش دست یابیم.

«روز خود را نه براساس آنچه امروز درو کرده‌اید، بلکه براساس دانه‌هایی که کاشته‌اید، ارزیابی کنید.»

هم‌زمان با جدا‌کردن خود از داستان‌های بی‌فایده و ایجاد فضا برای احساسات دشوار و محکم‌چسبیدن به زمان حال، از اعماق بیرون می‌آییم و به روشنایی می‌رسیم. آن‌گاه که یک گام فراتر می‌رویم و آگاهانه از داشته‌هایمان قدردانی می‌کنیم، متوجه می‌شویم که واقعیتمان تغییر شکل یافته است. شکاف واقعیت ناپدید نمی‌شود، بلکه دیگر مرکز توجه ما نیست. به‌جای تمرکز روی نواقص و کمبودها، آنچه را که داریم تأیید می‌کنیم و از آن لذت می‌بریم.

«روز خود را نه براساس آنچه امروز درو کرده‌اید، بلکه براساس دانه‌هایی که کاشته‌اید، ارزیابی کنید.»

درحالی‌که ضربۀ سیلی بسیار سریع رخ می‌دهد، شکاف حاصل از آن چند روز، هفته، ماه یا سال و حتی چند دهه باقی می‌ماند.

سیلی واقعیت در ابتدا خفیف است و ممکن است هیچ‌کدام از مراحل سوگ را تجربه نکنید، ولی وقتی فقدان یا بحرانی جدی رخ می‌دهد، معمولاً با چند مرحله از آن روبه‌رو خواهید شد.

زندگی نه از فداکاری‌ها و کارهای بزرگ، بلکه از چیزهای کوچکی که لبخند بر لب‌هایمان می‌آورد، ساخته می‌شود. مهربانی و تعهدات کوچکی که از روی عادت ابراز می‌شود، همان‌هایی است که قلب را تسخیر، از آن محافظت و آسودگی را تأمین می‌کند.

این موضوع را نیز در نظر داشته باشید که کلید دستیابی به رضایتمندی پایدار چیست؟ معنای سرزندگی انسان چیست؟ هستهٔ اصلی تمام مسائلی که آن‌ها را «عشق» می‌نامیم، چیست؟ رابطه، توجه‌، مشارکت‌ (ر. ت. م) ـ‌ ‌زندگی در زمان حال و بر پایۀ ارزش‌ها. قطعاً هیچ امتیاز بهتری وجود ندارد. بنابراین تشویقتان می‌کنم از این امتیاز بیش‌ترین بهره را ببرید. در زمان حال زندگی کنید و در زندگی به‌دنبال هدف و معنایی باشید. واقع‌بین باشید و تصدیق کنید که اغلب فراموش می‌کنید این کار را انجام دهید. نکتهٔ زیبا این است که هرگاه این موضوع را به یاد آورید، انتخابی پیش رویتان خواهد بود. باید با خود مهربان باشید، لنگرها را بیندازید و موضع بگیرید. درست همان‌جا و در آن لحظه، گنج را پیدا خواهید کرد؛ گنج خشنودی و رضایتمندی که همیشه آن‌جاست، حتی زمانی که زندگی به شما آسیب می‌زند.

ذهن به‌شدت شیفتهٔ زندگی‌کردن در درد و رنج گذشته است، با نگرانی به آینده می‌نگرد یا می‌خواهد ما را دربارهٔ شکاف واقعیت کنونی اذیت کند. با این‌که گفته‌هایش در عمل سودمند نیست، به طریقی قصه‌پردازی می‌کند که ما به داستان‌هایش جذب می‌شویم.

در حقیقت برای زندگی به شکل کاملاً انسانی، باید طیف گسترده‌ای از احساسات انسانی، اعم از خوب و بد، را تجربه کنیم. احساسات ما مانند آب‌وهوا مدام در حال تغییر است: گاهی بسیار خوشایند و گاهی به‌شدت ناخوشایند. اگر باور داشته باشیم که آب‌وهوا باید همیشه خوب باشد و اگر سرد شد، حتماً اشتباهی رخ داده است، چه اتفاقی می‌افتد؟ اگر نگرش ما این‌گونه باشد، چقدر با واقعیت در تضاد است؟ اگر معتقد باشیم که چون آب‌وهوا خوب نیست، نمی‌توانیم کار دلخواهمان را انجام دهیم و به آن شخصی تبدیل شویم که دوست داریم، زندگی‌مان چقدر محدود می‌شود؟

اگر ذهن دربارهٔ مسئلهٔ دیگری (مانند شغل، درآمد، خودرو، خانه یا نوع عصرانه‌ای که میل می‌کنید) شروع به انتقاد و دادوقال کرد، لحظه‌ای مکث کنید، نفسی بکشید، دقت کنید و اسمی برایش برگزینید: «آها! “داستانِ به اندازهٔ کافی خوب نیست”.»

به زمانی فکر کنید که با روی‌دادن مسئله‌ای که کنترلی بر آن ندارید، اوضاع از دستتان خارج می‌شود. در این حالت ذهن مایل است چه‌کار کند؟ اگر ذهنتان شبیه ذهن من باشد، یک چوب برمی‌دارد و کتکتان می‌زند. به شما می‌گوید به اندازهٔ کافی خوب نیستید، نمی‌توانید این کار را انجام دهید، مشکلی دارید یا برایتان دربارهٔ نیاز به تلاش بیش‌تر و عملکرد بهتر و بهبود خود، سخنرانی می‌کند. تعجبی ندارد؛ زیرا در دوران رشد، بزرگ‌ترها اغلب از ما انتقاد می‌کردند تا به اجبار رفتارمان را تغییر دهیم. پس عجیب نیست اگر در بزرگسالی نیز همین کار را با خود انجام دهیم، چون شاید تنها راهی است که می‌شناسیم! اما متأسفانه راهی بی‌فایده است.

از بزرگ‌ترین چالش‌ها در رشد فردی، بی‌نقص‌گرایی است.

یافتن پاسخ‌های بزرگ، به پرسش‌های بزرگ نیاز دارد