آثول فوگارد
بیوگرافی آثول فوگارد
آثول فوگارد (۱۱ ژوئن ۱۹۳۲ ـ ۸ مارس ۲۰۲۵) نمایشنامهنویس، رماننویس، بازیگر و کارگردان برجستهی اهل آفریقای جنوبی بود. او از بزرگترین نمایشنامهنویسان تاریخ این کشور به شمار میرود و در سال ۱۹۸۵ مجلهی تایم او را بزرگترین نمایشنامهنویس زنده در دنیای انگلیسیزبان نامید. فوگارد بیش از ۳۰ نمایشنامه نوشت و شهرتش را بیشتر بهخاطر آثار سیاسی و ژرفی به دست آورد که با نظام تبعیض نژادی (آپارتاید) به مبارزه برخاستند.
رمان معروف او، Tsotsi، بعدها به فیلمی با همین نام تبدیل شد که در سال ۲۰۰۵ جایزهی اسکار بهترین فیلم خارجیزبان را به دست آورد. سه نمایشنامه از او و دو اثر مشترک دیگرش نامزد جایزهی تونی برای بهترین نمایشنامه شدند.
فوگارد سالها بهعنوان استاد مدعو نمایشنامهنویسی، بازیگری و کارگردانی در دانشگاه کالیفرنیا، سندیگو، تدریس کرد و جوایز و افتخارات متعددی از جمله نشان ایکامانگا را در سطح نقرهای از دولت آفریقای جنوبی (۲۰۰۵) برای سهم برجسته در هنر تئاتر دریافت کرد. او در سال ۱۹۸۶ به عضویت انجمن سلطنتی ادبیات بریتانیا درآمد و در سال ۲۰۱۱ جایزهی تونی برای دستاورد مادامالعمر را دریافت کرد.
فوگارد در شهر میدلبورگ به دنیا آمد. خانوادهاش در سال ۱۹۳۵ به پورت الیزابت نقلمکان کردند. او تحصیلات ابتدایی را در کالج ماریست برادرز آغاز کرد. در سال ۱۹۴۶ وارد کالج فنی پورت الیزابت شد و تا سال ۱۹۵۰ تحصیل کرد. سپس با بورسیه به دانشگاه کیپتاون رفت تا فلسفه و انسانشناسی اجتماعی بخواند، اما در سال ۱۹۵۳، تنها چند ماه مانده به امتحانات پایانی، دانشگاه را ترک کرد.
در ۱۸سالگی، همراه دوستی به شمال آفریقا سفر کرد و در بندر سودان به خدمهی کشتی بخار SS Graigaur پیوست. در همان سفر نخستین رمانش را نوشت، اما از آن راضی نبود و نسخه را به دریا انداخت. سالها بعد در نمایشنامهی خودزندگینامهای ببر ناخدا (The Captain’s Tiger, ۱۹۹۹)، این تجربه را بازآفرینی کرد.
در سال ۱۹۵۶ با شیلا میرینگ ازدواج کرد. دو سال بعد به ژوهانسبورگ رفتند و فوگارد بهعنوان منشی در دادگاه بومیان مشغول به کار شد، جایی که با بیعدالتیهای نظام آپارتاید از نزدیک روبهرو شد. این تجربه بعدها الهامبخش نخستین آثارش شد.
در سال ۱۹۵۸، فوگارد تئاتری چندنژادی را پایهگذاری کرد و نمایشنامههایی چون جمعهی بیثمر (No-Good Friday) و نونگوگو (Nongogo) را نوشت، کارگردانی کرد و در آنها بازی کرد. همکاری او با بازیگر سیاهپوست مشهور، زیکس موکائه، نقطهی آغاز جنبشی تازه در تئاتر آفریقای جنوبی بود. در سال ۱۹۶۱ نمایش گره خون (The Blood Knot) را در ژوهانسبورگ روی صحنه برد؛ اثری که نخستین نمایشنامهی بزرگ او محسوب میشود.
فوگارد در اوج دوران تبعیض نژادی تصمیم گرفت در سالنهایی که تماشاگران غیرسفیدپوست را نمیپذیرفتند، اجرا نکند. او میگفت: «هنر میتواند معنا ببخشد، اما نمیتواند انسان را تغییر دهد؛ این کارِ زندگی است، نه هنر.»
او همراه با گروهی از بازیگران سیاهپوست، گروه The Serpent Players را تشکیل داد که زیر فشار و نظارت پلیس امنیتی، نمایشهایی انتقادی دربارهی زندگی و ستم نژادی اجرا میکردند. اعضای این گروه بعدها درخشانترین چهرههای تئاتر سیاسی آفریقای جنوبی شدند، از جمله جان کانی و وینستون نتشونا. از دل همکاری آنان آثاری چون Sizwe Banzi Is Dead و The Island پدید آمدند؛ نمایشهایی که امروزه از کلاسیکهای تئاتر معاصر جهان به شمار میروند.
نمایشنامههای فوگارد از دههی ۱۹۷۰ خارج از آفریقای جنوبی نیز منتشر و اجرا شدند. او با آثار قدرتمندی مانند Statements After an Arrest Under the Immorality Act، A Lesson from Aloes و بهویژه Master Harold... and the Boys به اوج شهرت جهانی رسید.
در دههی ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰، آثارش در تئاتر ییل، برادوی و دیگر مراکز هنری جهان اجرا شدند. نمایش (The Road to Mecca, ۱۹۸۴) نیز از مهمترین آثار اوست که از انزوای هنرمند و جستوجوی آزادی سخن میگوید.
پس از پایان آپارتاید، فوگارد در نمایشنامهی ترانهی دره (Valley Song, ۱۹۹۵) به موضوع همزیستی نسلها و تردید میان گذشته و آینده پرداخت. او در دهههای پایانی عمرش همچنان فعال بود و نمایشهایی چون The Train Driver (۲۰۱۰) و The Shadow of a Hummingbird (۲۰۱۴) را نوشت و کارگردانی کرد. فوگارد در چند فیلم نیز نقشآفرینی کرد، از جمله در بوسمن و لنا (Boesman and Lena, ۱۹۷۳) و فیلمهای مطرحی چون گاندی (۱۹۸۲) و مزارع مرگ (The Killing Fields, ۱۹۸۴).
فوگارد از دههی ۱۹۹۰ مدتی در آمریکا اقامت داشت و در دانشگاههای سندیگو و ایندیانا تدریس کرد. با اینکه از سیاستهای پساآپارتاید سرخورده شده بود، در سال ۲۰۱۲ به آفریقای جنوبی بازگشت.
فوگارد در ۸ مارس ۲۰۲۵، در خانهاش در شهر استلنبوش، در ۹۲سالگی درگذشت.
