کتاب صوتی در انتظار گودو

کتاب صوتی در انتظار گودو نوشته ساموئل بکت، انتظار را از فاصله‌ی میان دو اتفاق به موضوع اصلی یک نمایشنامه تبدیل می‌کند. دو همراه کنار جاده‌ای خلوت و درختی خشکیده مانده‌اند؛ قرار است کسی به نام گودو بیاید، اما حتی جزئیات قرارشان روشن نیست. گفت‌وگوهای خنده‌آور و تلخ این دو، پرسش‌هایی درباره‌ی امید، تنهایی و توان تصمیم‌گرفتن پیش می‌کشد. یاسین قاسمی بجد مترجم این نمایشنامه است. انتشارات جزیره کتاب این کتاب صوتی را با گویندگی میترا پوررمضان منتشر کرده است؛ اثری که در فضای محدودش، دردهای جسمانی و نگرانی‌های ذهنی شخصیت‌ها پیوسته به یکدیگر گره می‌خورند.

درباره کتاب صوتی در انتظار گودو

کتاب صوتی در انتظار گودو اثر ساموئل بکت، نمایشنامه‌ای است که حرکت اصلی خود را از ماندن، حرف‌زدن و به‌تعویق‌انداختن تصمیم‌ها می‌گیرد. جاده‌ی روستایی، درخت کم‌برگ یا خشکیده و روشنایی رو به زوال غروب، فضای برخورد شخصیت‌ها را می‌سازند. صحنه چیز زیادی برای سرگرم‌کردن نگاه ندارد؛ توجه مخاطب به رابطه‌ها، مکث‌ها و کارهای کوچک معطوف می‌شود. استراگون بیشتر گرفتار گرسنگی، خستگی و درد پاست. ولادیمیر به یادآوری گذشته، پرسش‌های مذهبی و معنای موقعیتشان مشغول است. این تفاوت، مرزی قطعی میان جسم و فکر نمی‌سازد؛ درد جسمانی گفت‌وگو را قطع می‌کند و اضطراب ذهنی بر رفتار بدن اثر می‌گذارد. بکت از همین رفت‌وبرگشت برای کنار هم نشاندن خنده و رنج استفاده کرده است. کلنجاررفتن با پوتین یا وارسی‌کردن کلاه، هم حرکتی مضحک است و هم نشانه‌ای از جست‌وجویی بی‌نتیجه. رابطه‌ی دو همراه نیز میان دلخوری و مراقبت نوسان دارد. هریک از حضور دیگری خسته می‌شود، اما تنهایی را هم تاب نمی‌آورد.
کتاب صوتی در انتظار گودو در دو پرده، زمان و حافظه را به مسئله‌هایی نامطمئن تبدیل می‌کند. شخصیت‌ها درباره‌ی روز قرار، محل ملاقات و حتی اتفاق‌های گذشته توافق ندارند. تکرار پرسش‌ها به‌جای رفع ابهام، تردیدهای تازه‌ای می‌سازد. ورود پوزو و لاکی نیز شکل دیگری از وابستگی را پیش چشم می‌گذارد: رابطه‌ای آشکارا نابرابر که فرمان‌دادن، حمل‌کردن بار و تحقیرشدن اجزای روزمره‌ی آن هستند. حضور این دو، مسئله‌ی مسئولیت در برابر رنج دیگران را به انتظار دو همراه پیوند می‌زند. گفت‌وگوهای مربوط به نجات و روایت‌های مذهبی، زمینه‌ی پرسش از امید را گسترده‌تر می‌کنند، بی‌آنکه هویت گودو به پاسخی قطعی تقلیل پیدا کند. شنونده در این کتاب صوتی بیشتر از دنبال‌کردن زنجیره‌ای از حوادث، با فاصله‌ی میان گفته‌ها و رفتارها روبه‌رو می‌شود. شخصیت‌ها درباره‌ی حرکت، کمک‌کردن یا جدایی سخن می‌گویند، اما رسیدن از حرف به عمل برایشان دشوار است. تکرارها و تغییر جهت ناگهانی صحبت‌ها، انتظار را به تجربه‌ای شنیداری تبدیل می‌کنند؛ تجربه‌ای که هم میل به ادامه‌دادن را نشان می‌دهد و هم فرسودگی ناشی از بلاتکلیفی را.

خلاصه داستان در انتظار گودو

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!
استراگون کنار جاده نشسته است و برای بیرون‌آوردن پوتینش تقلا می‌کند. ولادیمیر از راه می‌رسد و گفت‌وگوی دو همراه از درد و شب‌مانی در خندق به خاطره‌ها و امکان نجات کشیده می‌شود. استراگون پیشنهاد رفتن می‌دهد، اما ولادیمیر یادآوری می‌کند که باید منتظر گودو بمانند. مسئله اینجاست که هیچ‌کدام از زمان و جزئیات قرار اطمینان ندارند. آن‌ها برای گذراندن وقت حرف می‌زنند، بحث می‌کنند و دوباره به یکدیگر پناه می‌برند. ورود پوزو و لاکی این وضعیت را برهم می‌زند. پوزو انتهای طنابی را در دست دارد که دور گردن لاکی افتاده است و فرمان‌های پیاپی صادر می‌کند. دو منتظر اکنون علاوه‌بر گرفتاری خود، با رنج انسانی دیگر روبه‌رو شده‌اند؛ مواجهه‌ای که مرز ترحم، کنجکاوی و بی‌تفاوتی را به پرسش می‌کشد.

چرا باید کتاب صوتی در انتظار گودو را بشنویم؟

دلایل شنیدن کتاب صوتی در انتظار گودو را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• شنونده نقش تکرار، مکث و گفت‌وگو را در ساختن موقعیت نمایشی دنبال می‌کند.
• هم‌نشینی حرکات مضحک و موقعیت‌های دردناک، نسبت خنده و رنج را آشکار می‌کند.
• روابط شخصیت‌ها فرصتی برای اندیشیدن به وابستگی، سلطه و مسئولیت فراهم می‌کنند.
• ابهام قرار ملاقات، تفاوت امیدداشتن و واگذارکردن تصمیم به دیگری را پیش می‌کشد.

شنیدن این کتاب صوتی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب صوتی در انتظار گودو به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به نمایشنامه‌هایی با موقعیت‌های نامعمول و طنز تلخ.
• مخاطبانی که به پرسش‌های وجودی درباره‌ی زمان، حافظه و امید علاقه دارند.
• شنوندگانی که از دنبال‌کردن کشمکش‌های گفت‌وگومحور و روابط پیچیده‌ی انسانی لذت می‌برند.