کتاب صوتی آتش آه (نیایش در شعر معاصر)

کتاب صوتی آتش آه (نیایش در شعر معاصر) با گویندگی قربان ولیئی توسط مؤسسه سروش مولانا منتشر شده است. این کتاب صوتی به یکی از پرسش‌های کمترمطرح‌شده در شعر فارسی می‌پردازد: نیایش در شعر معاصر چه شکلی پیدا کرده و چگونه از قالب‌های کهن به بیان‌های تازه رسیده است. این اثر ضمن توضیح معنای شعر معاصر، از نسبت شعر، معنویت، تجربه‌ی عرفانی و گفت‌وگو با خداوند حرف می‌زند و نمونه‌هایی از شاعران مختلف را کنار هم می‌گذارد.

درباره کتاب صوتی آتش آه (نیایش در شعر معاصر)

کتاب صوتی آتش آه (نیایش در شعر معاصر) با صدای قربان ولیئی، بر محور یک گفتار تحلیلی شکل گرفته است که در آن نیایش نه‌فقط به‌عنوان دعا یا درخواست، بلکه به‌عنوان کیفیتی در زبان شعر بررسی می‌شود. قربان ولیئی در آغاز، معنای شعر معاصر را روشن می‌کند و از سه شکل اصلی آن یعنی شعر نوکلاسیک، شعر نیمایی و شعر سپید حرف می‌زند. در ادامه، بحث به این سمت می‌رود که مهم‌ترین دگرگونی شعر معاصر فقط تغییر قالب نیست، بلکه تغییر زاویه‌ی نگاه شاعر به جهان است، نگاهی که باید از تجربه‌ی شخصی و زمانه‌ی خود شاعر برخیزد.

کتاب صوتی آتش آه (نیایش در شعر معاصر) سپس به نسبت میان شعر معاصر و معنویت می‌رسد. در این بخش توضیح داده می‌شود که فضای فکری بخشی از شعر پس از نیما، به‌ویژه در پیوند با سیاست و جریان‌های مادی‌گرا، ظاهراً جایی برای مناجات باقی نمی‌گذاشت. بااین‌حال، این اثر نشان می‌دهد که نیایش از شعر حذف نشده، بلکه شکلش عوض شده است. گاهی شاعر مستقیماً با خداوند سخن می‌گوید و چیزی می‌خواهد. گاهی هم هیچ درخواستی در کار نیست و شعر به ثبت یک لحظه‌ی شهود، حیرت یا هم‌حضوری بدل می‌شود. این تمایز یکی از محورهای اصلی بحث است.

کتاب آتش آه (نیایش در شعر معاصر) با گویندگی قربان ولیئی برای توضیح این دگرگونی، به نمونه‌هایی از شعر سید علی موسوی گرمارودی، سلمان هراتی، سهراب سپهری، بیژن جلالی و هوشنگ ابتهاج اشاره می‌کند. در این نمونه‌ها، نیایش فقط در خطاب مستقیم به خداوند خلاصه نمی‌شود، گاهی در توصیف وحدت هستی، در دیدن امر قدسی در طبیعت، یا در لحظه‌ای که شاعر از خلال جهان بیرون به ژرفای درون خود می‌رسد، خودش را نشان می‌دهد. این اثر همچنین به عاطفه‌های گوناگون در شعر نیایشی می‌پردازد، از هراس و هیبت تا عشق، شادی و حیرت. به‌ همین دلیل، شنونده با یک تعریف محدود از نیایش روبه‌رو نیست، بلکه با طیفی از تجربه‌های شعری مواجه می‌شود که هرکدام راهی برای فهم حضور امر متعالی در شعر معاصر باز می‌کنند.

خلاصه کتاب صوتی آتش آه (نیایش در شعر معاصر)

کتاب صوتی آتش آه (نیایش در شعر معاصر) تلاشی است برای دسته‌بندی و توضیح شکل‌های مختلف نیایش در شعر امروز فارسی. اثر حاضر ابتدا معنای شعر معاصر و تفاوت قالب‌های اصلی آن را شرح می‌دهد و بعد سراغ این پرسش می‌رود که نیایش در چنین شعری چگونه ادامه پیدا کرده است. در این مسیر، دو شکل مهم از شعر نیایشی مطرح می‌شود: یکی گفت‌وگوی مستقیم با خداوند که ممکن است همراه با درخواست باشد یا نباشد و دیگری شعری که بدون خطاب مستقیم، از راه توصیف طبیعت، وحدت هستی یا تجربه‌ی درونی، حال‌وهوای نیایش را می‌سازد. نمونه‌های شعری گوناگون هم به این بحث جهت و وضوح می‌دهند.

چرا باید کتاب صوتی آتش آه (نیایش در شعر معاصر) را بشنویم؟

دلایل شنیدن کتاب صوتی آتش آه (نیایش در شعر معاصر) را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب صوتی نشان می‌دهد نیایش در شعر معاصر فقط به مناجات مستقیم محدود نیست و شکل‌های پنهان‌تر آن را هم می‌توان دید.
• شنونده با تفاوت میان شعر نوکلاسیک، نیمایی و سپید در نسبت با بیان معنوی آشنا می‌شود.
• اثر حاضر کمک می‌کند پیوند میان تجربه‌ی عرفانی، شهود، حیرت و زبان شعر دقیق‌تر فهمیده شود.
• نمونه‌های مطرح‌شده از چند شاعر بحث نظری را از حالت انتزاعی بیرون می‌آورد و قابل‌ردیابی می‌کند.
• بحث اثر نشان می‌دهد حتی در شعری که ظاهراً از مناجات فاصله گرفته، امکان حضور امر قدسی همچنان باقی است.

شنیدن کتاب صوتی آتش آه (نیایش در شعر معاصر) را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

شنیدن کتاب صوتی آتش آه (نیایش در شعر معاصر) به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به شعر معاصر فارسی که می‌خواهند لایه‌های معنوی و نیایشی آن را دقیق‌تر بشناسند.
• مخاطبانی که به پیوند شعر، عرفان و تجربه‌ی درونی علاقه دارند.
• دانشجویان و پژوهشگرانی که درباره‌ی تحول مفهوم نیایش در شعر فارسی کنجکاوند.
• کسانی که شعر سهراب سپهری، سلمان هراتی، بیژن جلالی یا هوشنگ ابتهاج را دنبال می‌کنند و می‌خواهند از زاویه‌ای مشخص‌تر به آن‌ها نگاه کنند.
• شنوندگانی که می‌خواهند تفاوت میان دعا، مناجات، شهود و توصیف وحدت هستی در شعر را بهتر درک کنند.