کتاب موسیقی درمانی

کتاب موسیقی درمانی نوشته شهاب جعفری مجموعه مقالاتی در رابطه موسیقی‌درمانی، روشی نوین در روان‌درمانی است. موسیقی یکی از ابزارهای تربیتی و اثرگذار زندگی معاصر است و هر کس ناگزیر به شکلی از آن استفاده می‌کند، پس فهم آن نیز جزء آموزش فکری مردم و از جمله وظایف آموزش و پرورش هر کشوری است.

بی شک، موسیقی موهبت و پرتویی الهی است و ضرورت وجود و استفاده از آن در تقدیر بشر و برنامه‌ریزی یزدانی قرار دارد و نیازی زیستی و سرشتی قوی پشتوانه آن است که این‌گونه در زوایای گوناگون زندگی بشر، از آموزش و تربیت و یادگیری تا نیایش و درمان و سرگرمی او نفوذ پیدا کرده است. موسیقی همچون امواج دریا سراسر انرژی، کشش و علاقه، دوستی، محبت و جذابیت است.

موسیقی مانند یک زبان مکالمه و به دلیل همگانی بودن و نیاز عمومی به آن در واقع نوعی زبان مادری و درونی بشر است. زبانی که هر روز به صورت‌های مختلف، کلمه‌ها و مفاهیم آن را می‌شنویم و حس می‌کنیم. شایسته آن است که قواعد، اجزا و ترکیب و ارکان این زبان رایج را بشناسیم و با فهم و درایت به دنیای زیبا، تصور و الهام‌های آن وارد شویم و زیبایی، تجربه‌های عرفانی و الهامی و سیر روحی را احساس کنیم.

به همین دلیل فراگیری ارکان و اصولی موسیقی جزء اهداف و برنامه‌های عالی آموزش‌ و پرورش مدارس کشورهای پیشرفتهی جهان است.

موسیقی رابطه‌ی زیستی و فیزیولوژیک با مغز آدمی دارد. ریتم، محرّک بیولوژیک و ملودی مولّد لذت، خوشی و خیال‌انگیزی است به این دلیل کوچک‌ترین کنش ریتمیک و نوای موزون روح و جسم را برمی‌انگیزد و تحریک می‌کند.

از آغاز نوزادی بدون آن که آموزشی در کار باشد، توجه به ریتم و ملودی وجود و مغز به هماهنگی، نظم و سازماندهی اصرار و گرایش دارد و موسیقی جلوه و تشابهی از این هماهنگی است.

 با توجه به موسیقی دنیایی از زیبایی‌ها، رمز و راز صوت‌ها، هماهنگی‌ها و وحدت اجزا و ارضای خیال‌انگیزی‌ها گشوده می‌شود و ذهن از ورود به تصورهای تازه، الهام و خلق افکار جدید لذت می‌برد. اندیشه‌ها و افکاری که در ذات دانش موسیقی وجود دارد و با کنجکاوی بشر اندکی از آن کشف شده و دانش گسترده‌ی موسیقی امروزی را به وجود آورده است. دانشی که امروزه به عنوان رشته‌ای کارا و علمی جایگاه ویژه‌ای در میان علوم انسانی و ریاضی پیدا کرده است.

از سوی دیگر موسیقی با عناصر ذهنی مانند تخیل، حافظه، تداعی، الهام و... درآمیخته که در نتیجه از آن مقوله‌ای شناختی به وجود آورده است.

اما موسیقی بیش از هر چیزی نیازی عاطفی و احساسی است. موسیقی سیستم عواطف (لیمبیک) مغز را به سرعت تحریک می‌کند و به تحریک احساسی و فرافکنی حالت‌های درونی و هم‌حسی منجر می‌شود.

 درباره کتاب موسیقی درمانی

در دو قرن هفده و هجده، تلاش‌ها و توصیه‌های زیادی از سوی نویسندگان و فیلسوفان برای استفاده از موسیقی در درمان ناراحتی‌های عصبی صورت گرفت. در قرن هجدهم، دانشجویان پزشکی دانشگاه پنسیلوانیا موضوع موسیقی درمانی را در مقاله و رساله‌های خود مطرح کردند. پس از آن، این موضوع محور تحقیقات گوناگونی در آمریکا و اروپا شد. در قرن نوزدهم، برخی آموزشگاه¬ها در توانبخشی ناشنوایان و نابینایان از موسیقی بهره گرفتند و پس از آن مراکز دیگر نیز این روش را به کار بستند.

در قرن بیستم، همگام با توسعه‌ی فناوری پزشکی و پیشرفت ابزارهای صوتی و شنوایی، روش‌های کنترل تأثیر موسیقی افزایش یافت و پژوهش‌های آزمایشگاهی و تجربی نیز برای استفاده از موسیقی در درمان، قوت بیشتری گرفت.

بعد از جنگ جهانی اول و دوم، تحقیقات جامعی در پزشکی و روانپزشکی موسیقی انجام گرفت. استفاده از موسیقی در بیمارستان‌های روانی از جمله بیمارستان¬های کشور آمریکا رایج شد. در این زمان چهار شخصیت علاقمند به موسیقی درمانی به نام‌های واسیلیوس (۱۹۱۸) که موسیقی را برای بیماری¬ها و عواطف مختلف طبقه¬بندی کرد، هاریت ایرسیمور ، ویلهم وان دو وال (۱۹۳۶) و ایر ام آلتشولر (۱۹۴۸) ظهور کردند. موسیقی درمانی به بیمارستان‌ها و مراکز علمی راه یافت و زمینه‌ی لازم برای تأسیس مراکز و مؤسسه‌های موسیقی درمانی فراهم شد.

پس از تشکیل انجمن‌ها و مراکز علمی موسیقی درمانی، راه عنوان شدن موسیقی درمانی در قالب رشته¬ای دانشگاهی نیز هموار گردید. این رشته در مقاطع لیسانس و فوق‌لیسانس تأسیس و واحدهای درسی آن مشخص گردید. در واقع از دهه‌ی ۱۹۵۰ موسیقی درمانی به صورت رشته¬ای مستقل، فارغ‌التحصیلانی به نام موسیقی‌ درمانگر (موزیک‌تراپیست) وارد جامعه و در بیمارستان¬ها و مراکز پزشکی و توانبخشی مشغول به کار شدند.

مجموعه‌ای كه پیشِ روست، فهرست مقالات موسیقی درمانی است كه حاوی نام و نشان مقالات، گفتگوها و گفتارهایی‌ست كه در نشریات و مجلات معتبر موسیقی در فاصله‌ی سال‌های۱۳۷۷-۱۳۹۷ به چاپ رسیده است. در این مجموعه تنها آن دسته از مقالاتی كه در نشریات و مجلات ادواری به چاپ رسیده‌اند، گردآوری گردیده است.

 خواندن کتاب موسیقی درمانی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

 علاقه‌مندان و پژوهشگران روان شناسی و روان‌درمان‌گران.